Біріккен Ұлттар Ұйымының 2015 жылға арналған сегіз даму мақсаты

Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымының 2015 жылға арналған сегіз халықаралық даму мақсаты

2015 жылғы мақсаттар

Біріккен Ұлттар Ұйымында Мыңжылдық даму мақсаттары (МДМ) – Біріккен Ұлттар Ұйымының Мыңжылдық декларациясын қабылдағаннан кейін, Мыңжылдық саммитінің нәтижесінде құрылған 2015 жылға арналған сегіз халықаралық даму мақсаты. Бұл мақсаттар ХХІ ғасыр стратегиясын қалыптастыруда даму министрлері келіскен Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) Халықаралық даму жөніндегі кеңесінің халықаралық даму мақсаттарына негізделген. 2016 жылы МДМ-ның орнын Тұрақты даму мақсаттары (ТДМ) басты. БҰҰ-ның барлық 191 мүшесі және кем дегенде 22 халықаралық ұйым 2015 жылға қарай келесі Мыңжылдық даму мақсаттарына қол жеткізуге көмектесуге міндеттенді:

* Өте кедейлік пен аштықты жою
* Жалпыға бірдей бастауыш білім беруді қамтамасыз ету
* Жыныстық теңдікті қамтамасыз ету және әйелдерді күштендіру
* Балалардың өлімін азайту
* Аналар денсаулығын жақсарту
* АИТВ/ЖҚС, безгек және басқа да аурулармен күресу
* Қоршаған ортаның тұрақтылығын қамтамасыз ету

Әр мақсаттың нақты көрсеткіштері мен осы көрсеткіштерге қол жеткізу мерзімдері болды. Сегіз мақсат 21 көрсеткіш бойынша өлшенді. Алға жылжуды үдету үшін 2005 жылдың маусым айында G8 қаржы министрлері Дүниежүзілік банкке, Халықаралық валюта қорына (ХВҚ) және Африка даму банкіне (АДБ) қарызын шамамен 40-55 миллиард долларға жеңілдету үшін жеткілікті қаражат беруге келісті, бұл елдерге денсаулық сақтау және білім беруді жақсарту, сондай-ақ кедейлікті жеңілдету бағдарламаларына ресурстарды қайта бағыттауға мүмкіндік берді. Бағалауға алынған шараларға мыналар жатады: 1) сумен жабдықтау бойынша МДМ-ды орындау үшін қажетті жақсартулар (2015 жылға қарай қауіпсіз ауыз суға қол жеткізбейтін адамдардың үлесін екі есеге азайту), 2) сумен қамту бойынша МДМ-ды орындау және 2015 жылға дейін тиісті санитарлық жағдайларға қол жеткізе алмайтындардың үлесін екі есеге азайту, 3) барлық адамдар үшін жақсартылған сумен және санитарлық жағдаймен қамтамасыз етуді арттыру, 4) жақсартылған сумен жабдықтау және санитарлық жағдайға қол жеткізуді арттырумен қатар, қолдану орнында дезинфекциялауды қамтамасыз ету, 5) үйде реттелген сумен жабдықтау және ішінара кәріз жүйесімен кәріз қосылымын қамтамасыз ету (Хаттон, Г. Сумен жабдықтау және санитарлық жағдайларды жақсартудың құны мен пайдасын бағалау, 2004 жылғы Женева, Дүниежүзілік денсаулық ұйымы).

МДМ-ға сын көтергендер таңдалған мақсаттардың негіздемесін талдаудың жеткіліксіздігіне, кейбір мақсаттарды өлшеудегі қиындықтарға және прогрестің біркелкі болмауына наразылық білдірді. Дамыған елдердің МДМ-ға көмек көрсетуі қиын кезеңде өскенімен, оның жартысынан астамы борышты жеңілдетуге, ал қалғаны дамуға емес, табиғи апаттардан зардап шеккендерге және әскери көмекке жұмсалды. 2013 жылдың мәліметтері бойынша, мақсаттарға жетудегі прогресс біркелкі емес еді. Кейбір елдер көптеген мақсаттарға қол жеткізді, ал басқалары ешқайсысына қол жеткізе алмады. 2010 жылдың қыркүйек айында БҰҰ конференциясы осы уақытқа дейінгі прогресті қарастырып, сегіз мақсатқа белгіленген мерзімге дейін жету үшін жаһандық жоспарды қабылдады. Жаңа міндеттемелер әйелдер мен балалардың денсаулығына бағытталған, сондай-ақ кедейлікке, аштыққа және ауруларға қарсы күрестегі жаңа бастамалар қолға алынды. Көмек көрсетуге БҰҰ-ның Мыңжылдық науқаны, «Мыңжылдық уәдесі» альянсы, «Жаршылықты жою жөніндегі әлемдік жоба», «Миха» сынағы, «Жастар әрекетте» ЕО бағдарламасы, «Әрекеттегі мультфильмдер» бейнежобасы және «Үміт сегіз көрінісі» әлемдік өнер жобасы қатысты.

Шығу тегі

Қара соғыс аяқталғаннан кейін 1990 жылдары БҰҰ жетекшілігімен бірқатар конференциялар балалар, тамақтану, адам құқықтары және әйелдер мәселелеріне бағытталды, олар осы мәселелер бойынша біріккен халықаралық әрекеттерге қатысты міндеттемелерді қабылдады. 1995 жылғы әлеуметтік даму жөніндегі әлемдік саммитте әлемдік көшбасшылардың ұзақ және күрделі міндеттемелерін қамтитын Копенгаген декларациясы қабылданды, оның ішінде бұрынғы конференциялардың нәтижелерінен алынған көптеген міндеттемелер болды. Бірақ халықаралық көмек көлемі азайып, сол жылы ЭЫДҰ-ның дамуға көмек көрсету комитеті дамуға көмек көрсетудің болашағын қарастыру үшін ойлану процесін құрды. 1996 жылғы «21-ғасырдың қалыптасуы» атты есеп Копенгаген міндеттемелерінің бір бөлігін бақыланатын алты «Халықаралық даму мақсатына» айналдырды, олардың мазмұны мен пішіні болашақ Мыңжылдық даму мақсаттарына (МДМ) ұқсас болды: 2015 жылға дейін кедейлікті екі есеге азайту; 2015 жылға дейін барлық балаларға бастауыш білім беруді қамтамасыз ету; 2005 жылға дейін мектептердегі гендерлік теңсіздікті жою; 2015 жылға дейін нәрестелердің, балалардың және аналардың өлім-жітімін азайту; 2015 жылға дейін репродуктивтік денсаулық сақтау қызметтеріне жалпыға бірдей қол жеткізу және 2015 жылға дейін барлық елде тұрақты даму үшін тиісті ұлттық стратегияларды енгізу. 1997 жылдың соңында БҰҰ Бас Ассамблеясы БҰҰ жүйесін реформалау жөніндегі күш-жігерді үйлестіру үшін арнайы Мыңжылдық Ассамблея мен форумын қарастырды. Бір жылдан кейін ол Мыңжылдық Ассамблеяны ғана емес, сонымен қатар Мыңжылдық саммитін өткізуге шешім қабылдады және Бас хатшы Кофи Аннанға «кең маңызы бар және болашаққа бағытталған бірқатар тақырыптар» бойынша ұсыныстар дайындауды тапсырды, осылайша БҰҰ реформасының институционалдық мәселелерінен асып түсуге мүмкіндік берді. 2000 жылдың сәуір айында жарияланған Аннанның «Біз халықтармыз: Біріккен Ұлттар Ұйымының 21-ғасырдағы рөлі» атты есебі БҰҰ реформасы мәселесін әлем алдында тұрған үлкен сын-қатерлер аясында қарастырды, оның бастысы – «глобализацияның миллиардтаған адамды қасіретте қалдырмай, бүкіл әлем халқы үшін оң күшке айналуын қамтамасыз ету» деп белгіленді. Есепте Аннан алдағы Мыңжылдық саммитінен Копенгаген саммитінде, 1990 жылдардағы басқа конференцияларда және жақында жарияланған халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздік жөніндегі Брахими есебінде көтерілген көптеген мәселелер бойынша маңызды мақсаттар мен міндеттемелерді қабылдауды сұрады. Бұл декларацияда «Мыңжылдық даму мақсаттары» тікелей аталмаған, бірақ онда олардың мазмұны мен көптеген сөздері сақталған. Декларацияның мазмұнынан мақсаттарды іріктеу және жетілдіру процесі біраз уақытқа созылды. Бұл процесте маңызды сәт – Біріккен Ұлттар Ұйымының демеушілігімен өткен талқылаулар мен ЭЫДҰ-ның «21-ғасырдың қалыптасуы» тақырыбындағы ұстанымдарын үйлестіру болды, бұл үйлестіру 2001 жылдың наурыз айында Дүниежүзілік банк ұйымдастырған кездесуде келісілді. Дэвид Хулм мен Джеймс Скотт МДМ-ді құру процесінің бір ғана авторы болмағанын және «нақты бастамасы мен аяқталуы болмағанын» атап өтті. Олар бұл процеске МДМ-ге көбірек қатысатын елдер емес, бай мемлекеттердің ықпалы күшті болғанын айтады. Адам капиталының мақсаттарына тамақтану, денсаулық сақтау (балалар өлімі, ЖИТС, туберкулез және безгек, репродуктивтік денсаулық) және білім беру кіреді. Инфрақұрылымдық мақсаттарға қауіпсіз ауыз су, энергия және заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологияларға қол жеткізу, тұрақты тәжірибелерді қолдана отырып, ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру, көлік және қоршаған ортаны қорғау кіреді. Адам құқықтарының мақсаттарына әйелдерді күштендіру, зорлық-зомбылықты азайту, саяси қатысуды арттыру, мемлекеттік қызметтерге тең қол жеткізуді қамтамасыз ету және меншік құқықтарының қауіпсіздігін арттыру кіреді. Осы мақсаттар адамның қабілеттерін арттыруға және «өнімді өмірге жол ашуға» бағытталған. МДМ әр елдің саясаты сол елдің қажеттіліктеріне сәйкес болуы керек екенін атап көрсетеді, сондықтан көптеген саяси ұсыныстар жалпы сипатта болады.

Following the end of the Cold War, a series of UN‑led conferences in the 1990s had focused on issues such as children, nutrition, human rights and women, producing commitments for combined international action on those matters. The 1995 World Summit on Social Development produced a Copenhagen Declaration on Social Development with a long and complex list of commitments by global leaders, including many adapted from the outcomes of previous conferences. But international aid levels were falling and, in that same year, the Development Assistance Committee of the OECD set up a reflection process to review the future of development aid. The resulting 1996 report, "Shaping the 21st Century", turned some of the Copenhagen commitments into six monitorable "International Development Goals", which had similar content and form to the eventual MDGs: halving poverty by 2015; universal primary education by 2015; eliminating gender disparity in schools by 2005; reductions in infant, child and maternal mortality by 2015, universal access to reproductive health services by 2015 and adequate national strategies for sustainable development in place everywhere by 2015. In late 1997, the UN General Assembly envisaged a special Millennium Assembly and forum as a focus for efforts to reform the UN system. A year later, it specifically resolved to hold not only the Millennium Assembly but also a Millennium Summit, and mandated the Secretary General, Kofi Annan, to come up with proposals for "a number of forward looking and widely relevant topics", thus opening the possibility of going beyond the institutional questions of UN reform. Annan's report, when published in April 2000 under the title "We the Peoples: The Role of the United Nations in the 21st Century", framed the questions of UN reform within the larger challenges facing the world, the chief of which was identified as "to ensure that globalization becomes a positive force for all the world's people, instead of leaving billions of them behind in squalor". In the report Annan urged the forthcoming Millennium Summit to adopt certain key goals and objectives on many of the issues raised in the Copenhagen summit, other conferences of the 1990s, and the recently published Brahimi Report on international peace and security. This declaration did not specifically mention "Millennium Development Goals", but it does contain the substance – and much of the same wording – as the eventual goals. A process of selecting and refining the Goals from the content of the Declaration continued for some time. A crucial moment here was unification between discussions under the auspices of the United Nations and approaches being followed by the OECD based on "Shaping the 21st Century"; this unification was agreed at a meeting convened by the World Bank in March 2001. David Hulme and James Scott note that the process of creating the MDGs was diffuse, having no single architect and "no clear start or end". They also comment that the process was driven by rich states rather than the countries that would be more the subject of MDG interventions. Human capital objectives include nutrition, healthcare (including child mortality, HIV/AIDS, tuberculosis and malaria, and reproductive health) and education. Infrastructure objectives include access to safe drinking water, energy and modern information/communication technology; increased farm outputs using sustainable practices; transportation; and environment. Human rights objectives include empowering women, reducing violence, increasing political voice, ensuring equal access to public services and increasing security of property rights. The goals were intended to increase an individual's human capabilities and "advance the means to a productive life". The MDGs emphasize that each nation's policies should be tailored to that country's needs; therefore most policy suggestions are general.

Серіктестік

Мыңжылдық даму мақсаттары дамыған елдердің дамушы елдерге көмек көрсетудегі рөлін баса көрсетеді, бұл сегізінші мақсатта белгіленгендей, дамыған елдерге әділ сауданы қолдау, қарызды жеңілдету, көмекті ұлғайту, қолжетімді, қажетті дәрі-дәрмектерге қол жеткізу және технологияны беруді ынталандыру арқылы "даму үшін жаһандық серіктестікке" жетуге бағытталған мақсаттар мен міндеттерді қояды. Осылайша, дамушы елдер әлемдік кедейлікті азайту жолында дамыған елдермен серіктес болды. (МАҚСАТ 8 – ДАМУ ҮШІН ЖАҺАНДЫҚ СЕРІКТЕСТІКТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ)

Мақсаттар

МДМ 2000 жылдың қыркүйек айында қол қойылған Мыңжылдық декларациясында белгіленген бірнеше уәделердің нәтижесінде жасалды. Ол сегіз мақсаттан және 21 міндеттен тұрады, сондай-ақ әр міндет бойынша өлшенетін денсаулық сақтау және экономикалық көрсеткіштері бар.

Жалпы

Жалпы сынға ұшыраған мәселелердің қатарында талдау мүмкіндігінің жетіспеуі және таңдалған мақсаттардың негіздемесіздігі бар. Кейбір көрсеткіштердің анықтамалары, бастапқы деңгейлері мен мақсаттары алғаш қабылданғаннан кейін өзгертілді, бұл жағдайдың шындығынан жақсырақ прогресс көрсетілгенін ұғындырды. Көптеген дамып келе жатқан елдердегі айқын теңсіздіктерге қарамастан, Мыңжылдық Даму Мақсаттары (МДМ) ел ішіндегі теңдікке қатысты күшті мақсаттар мен көрсеткіштерден мүлдем құралмады. Дәлелденген жергілікті табыстарды қайталай беру, адам күші мен қолданыстағы ресурстарды пайдалана отырып, қажеттіліктің өсуіне жауап беру үшін, қатысушылық ауылдық бағалау, активтерге негізделген қауымдастық дамуы немесе SEED SCALE сияқты әдістемелерді қолдану арқылы кеңейту қажет. МДМ-ның 8-ші мақсаты ерекше түрде даму жетістіктеріне емес, донорлардың жетістіктеріне баса назар аударады. Вашингтондағы Әлемдік даму орталығы жыл сайын жариялайтын «Дамуға берілгендік» индексі МДМ-ның 8-ші мақсаты үшін ең жақсы сандық көрсеткіш саналады. Бұл көрсеткіш ресми даму көмегімен салыстырғанда донорлардың прогресін жан-жақтырақ бағалайды, себебі ол дамып келе жатқан елдерге әсер ететін сауда, көші-қон және инвестициялар сияқты бірқатар саясаттарды ескереді. МДМ экологиялық тұрақтылыққа жеткіліксіз назар бөлгені үшін сынға ұшырады.

Адам құқықтары

Мыңжылдық даму мақсаттары жергілікті қатысуды және (әйелдерді күшейтуден басқа) өкілдік беруді жеткілікті бағаламауы мүмкін.

Адам капиталы

МДЖ 2 негізгі білім беруге бағытталған және оқуға қабылдау мен бітіруге баса назар аударады. Кейбір елдерде бастауыш білім беруге қабылдау өскенмен, оқу жетістіктері төмендеді. Кейбір жағдайларда, негізгі білім беруге басымдық беру орта және орта білімнен кейінгі білім беруге кері әсер етті. 2005 жылғы жарияланымда аналар өлімі, безгек және туберкулезге қатысты мақсаттарды өлшеу мүмкін емес екені, ал БҰҰ-ның қазіргі бағалаулары ғылыми негізсіз немесе толық емес екені айтылды. Үй шаруашылықтарын зерттеу денсаулық сақтау бойынша МДЖ-ның негізгі өлшемі болып табылады, бірақ олар шектеулі ресурстарды үнемсіз жұмсайтын, нашар және қайталамалы өлшемдер болуы мүмкін. Сонымен қатар, осы жағдайлардың деңгейі жоғары елдерде әдетте ең сенімді деректер жиналады. Зерттеуде нақты өлшемдер болмаса, қандай прогресске қол жеткізілгенін анықтау мүмкін емес екені, МДЖ-ның тек сөздік шақырудан артық емес екені көрсетілді. Денсаулыққа қатысты емес МДЖ-лар көбінесе жақсы өлшенетіні және деректердің жетіспеуі барлық МДЖ-ларды күмәнді ете бермейтіні де айтылды. Әл-ауқатқа, табыстан басқа да мәселелерге назар аудару МДЖ-ға қаржыландыру тартуға көмектеседі. МДЖ-ға гендерлік және репродуктивтік құқықтар, қоршаған ортаның тұрақтылығы және технологияның таралуы кіреді. Басымдықтарды анықтау шектеулі ресурстары бар дамып келе жатқан елдерге ресурстарын қалай бөлу керектігін шешуге көмектеседі. МДЖ дамыған елдердің міндеттемелерін күшейтеді және көмек пен ақпарат алмасуға ынталандырады. МДЖ-ға қол жеткізу тек экономикалық өсімге ғана байланысты емес. Мысалы, МДЖ 4 бойынша Бангладеш сияқты дамып келе жатқан елдер, едәуір өсімсіз, арзан, бірақ тиімді шаралар, мысалы, қызылшаға қарсы егу арқылы балалардың өлімін азайтуға болатынын көрсетті. Дегенмен, көптеген елдерде мемлекеттік шығындар келісілген мақсаттарға жету үшін жеткіліксіз. Денсаулық сақтау жүйелері туралы зерттеулер "бір өлшем барлыққа сәйкес келеді" моделі дамып келе жатқан елдердің жеке денсаулық сақтау профильдеріне толыққанды жауап бере алмайтынын көрсетті. Алайда, зерттеуде халықаралық денсаулық сақтауды кеңейтудегі жалпы шектеулер анықталды, олар сіңіру қабілетінің жетіспеуі, денсаулық сақтау жүйелерінің әлсіздігі, адам ресурстарының шектеулілігі және жоғары құнмен байланысты. Зерттеуде денсаулық сақтауды кеңейту үшін қажетті шаралар, жабылуға баса назар аудару арқылы жасырылып қалғаны айтылды. Бұл шаралар саяси, ұйымдық және функционалдық аспектілерді қамтиды, сондай-ақ жергілікті ұйымдарды дамыту қажеттігін де қамтиды. Теңдік, гуманитарлық және даму күндері арасындағы айырмашылық және экономикалық өсім МДЖ-ға қол жеткізуді анықтайды, деп мәлімдеді Overseas Development Institute (ODI) зерттеушілері. International Health Partnership (IHP+) денсаулық сақтау саласындағы тиімді көмек пен дамуға қатысты халықаралық принциптерді қолдану арқылы МДЖ прогресін үдетуді мақсат етті. Дамып келе жатқан елдерде денсаулық сақтауға қаржыландырудың маңызды бөлігі сыртқы көздерден келіп, үкіметтер халықаралық даму серіктестерімен келісуді қажет етті. Серіктестер саны артқан сайын қаржыландыру ағындары мен бюрократиялық талаптардың өзгеруі байқалды. Бір ұлттық денсаулық сақтау стратегиясын, бірыңғай мониторинг және бағалау аясын және өзара есеп беруді қолдау арқылы IHP+ үкімет, азаматтық қоғам, даму серіктестері және денсаулық сақтау саласының басқа да мүдделі тараптары арасындағы сенімді нығайтуға тырысты.

MDG 2 focuses on primary education and emphasizes enrollment and completion. In some countries, primary enrollment increased at the expense of achievement levels. In some cases, the emphasis on primary education has negatively affected secondary and post secondary education. A publication from 2005 argued that goals related to maternal mortality, malaria and tuberculosis are impossible to measure and that current UN estimates lack scientific validity or are missing. Household surveys are the primary measure for the health MDGs but may be poor and duplicative measurements that consume limited resources. Furthermore, countries with the highest levels of these conditions typically have the least reliable data collection. The study also argued that without accurate measures, it is impossible to determine the amount of progress, leaving MDGs as little more than a rhetorical call to arms. They asserted that non health related MDGs were often well measured, and that not all MDGs were made moot by lack of data. The attention to well being other than income helps bring funding to achieving MDGs. MDGs include gender and reproductive rights, environmental sustainability, and spread of technology. Prioritizing interventions helps developing countries with limited resources make decisions about allocating their resources. MDGs also strengthen the commitment of developed countries and encourage aid and information sharing. Achieving the MDGs does not depend on economic growth alone. In the case of MDG 4, developing countries such as Bangladesh have shown that it is possible to reduce child mortality with only modest growth with inexpensive yet effective interventions, such as measles immunization. Still, government expenditure in many countries is not enough to meet the agreed spending targets. Research on health systems suggests that a "one size fits all" model will not sufficiently respond to the individual healthcare profiles of developing countries; however, the study found a common set of constraints in scaling up international health, including the lack of absorptive capacity, weak health systems, human resource limitations, and high costs. The study argued that the emphasis on coverage obscures the measures required for expanding health care. These measures include political, organizational, and functional dimensions of scaling up, and the need to nurture local organizations. Fundamental issues such as gender, the divide between the humanitarian and development agendas and economic growth will determine whether or not the MDGs are achieved, according to researchers at the Overseas Development Institute (ODI). The International Health Partnership (IHP+) aimed to accelerate MDG progress by applying international principles for effective aid and development in the health sector. In developing countries, significant funding for health came from external sources requiring governments to coordinate with international development partners. As partner numbers increased variations in funding streams and bureaucratic demands followed. By encouraging support for a single national health strategy, a single monitoring and evaluation framework, and mutual accountability, IHP+ attempted to build confidence between government, civil society, development partners and other health stakeholders.

Өзге де капитал

Мыңжылдық даму мақсаттарына жету стратегиялары мен тәсілдерін қайта қарастырудағы одан әрі даму, Шетелдегі даму институтының (ODI) әділеттілік рөліне қатысты жүргізген зерттеулерін қамтиды. ODI зерттеушілері, әділеттіліктің артуы елдің дамуына кедейлердің қатысуын қамтамасыз ететін, кедейлікті азайтатын және қаржылық тұрақтылықты күшейтетін жақсы қарым-қатынастар айналымын құрудағы әділеттіліктің маңызды рөліне байланысты соңғы жаңалықтар прогресті үдетуге мүмкіндік береді деп санайды.

Әйелдер мәселесі

Гендерлік мәселелерге көңіл аудару Мыңжылдық Даму Мақсаттарына жетуді үдетуге мүмкіндік береді, мысалы, әйелдерді жалақылы жұмыспен қамтамасыз ету арқылы балалар өлімін азайтуға көмектесуге болады. Оңтүстік Азия елдерінде нәрестелер көбінесе төмен салмақта туады және денсаулық сақтауға және аналардың жеткіліксіз тамақтануына байланысты жоғары өлім-жітіммен күреседі. Жасыл жұмыс әйелдердің денсаулық сақтауға және дұрыс тамақтануға қолжетімділігін арттырып, балалар өлімін азайтады. Әйелдердің білім деңгейінің және еңбекке қатысуының артуы осы әсерді күшейтеді. Әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерінің жақсаруы жыныстық саудаға қатысуды азайтады, бұл ЖҚТБ таралуын төмендетеді, МДМ 6А. Кедейлікті азайту үшін қажетті ресурстар, технологиялар мен білім бар, бірақ көбінесе саяси ерік жетіспейді. Егер донорлар мен дамушы елдер жеті "басымдық салаға" назар аударса, Мыңжылдық Даму Мақсаттарына қатысты үлкен прогресс жасауға болады. Бұл жеті басымдық салаға мыналар кіреді: қыздардың орта мектепті бітіруін арттыру, жыныстық және репродуктивті денсаулық құқықтарын қамтамасыз ету, әйелдер мен қыздардың уақыт шығындарын азайту үшін инфрақұрылымды жақсарту, әйелдердің меншік құқықтарын қамтамасыз ету, жұмыспен қамтудағы гендерлік теңсіздікті азайту, әйелдердің үкіметтегі өкілдігін арттыру және әйелдерге қарсы зорлық-зомбылыққа қарсы күрес. Наила Кабир сияқты феминист жазушылар әйелдердің мүмкіндіктерін арттыру және МДМ-ға жетуді ынталандыру үшін гендерлік теңдікті даму саясатына енгізуге және гендерлік деректерді жинауға көбірек назар аудару қажет екенін айтты.

Еуропалық Одақ

2005 жылы Еуропалық Одақ 0,7% көмек көрсету мақсатына деген міндеттемесін қайта растады, сонымен қатар "БҰҰ-ның ресми даму көмегі (РДК) бойынша 0,7% жалкі өнімнің (ЖӨӨ) мақсатын асып түсетін бес елдің төртеуі Еуропалық Одақ мүше мемлекеттері" екенін атап өтті. Бұдан әрі, БҰҰ "донорлар 2015 жылға қарай ЖӨӨ-нің 0,7 пайызын құрайтын ұзақ мерзімді мақсатқа жетуге міндеттенуі керек" деп санайды. АҚШ 1970 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы алғаш рет 0,7% мақсатын бекіткеннен бері нақты сыртқы көмек мақсаттарын белгілеуге үнемі қарсылық көрсетіп келеді.

ЭЫДҰ

Көптеген Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) елдері жалғық ұлттық табысының (ЖҰТ) 0,7%-ын қарыз ретінде бермеді. Кейбір елдердің үлесі 0,7%-дан айтарлықтай төмен болды. Австралия үкіметі 2015–2016 жылдарға дейін халықаралық дамуға жәрдем ретінде ЖҰТ-тың 0,5%-ын беруге міндеттенді.

2010 жылғы шолу саммиті

2010 жылдың 20-22 қыркүйегінде Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде үлкен конференция өткізіліп, оның нәтижелері қаралды. Конференция кедейлікке қарсы сегіз мақсатқа қол жеткізуді үдету үшін жаһандық іс-қимыл жоспарының қабылдануымен аяқталды. Одан кейін әйелдер мен балалар денсаулығы, кедейлік, аштық және аурулар саласында маңызды жаңа міндеттемелер берілді.

ХҚКО3

ХҚКО мониторингі бойынша, "2005 жылға дейін бастауыш және орта білім беруде, ал 2015 жылға дейін білім берудің барлық деңгейлерінде гендерлік теңсіздікті жою" деген ХҚКО-ның 3-мақсаты орындалды. Алайда ХҚКО мониторингі дамушы елдерде теңдікке қол жеткізілгенімен, кейбір жағдайларда қыздарға, ал басқаларында ұлдарға басымдық беретін өңірлік және ұлттық айырмашылықтар бар екенін көрсетеді. Орта білім беруде "Батыс Азия, Океания және Сахара аймағының оңтүстігіндегі елдерде қыздар әлі де нашар жағдайда, ал Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде керісінше – ұлдар нашар жағдайда". Сол сияқты жоғары білім беруде "Солтүстік Африка, Шығыс Азия, Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде ерлердің мүмкіндіктері шектелуде", ал керісінше "Оңтүстік Азия мен Сахара аймағының оңтүстігіндегі әйелдердің мүмкіндіктері шектелуде". Өзі дамушы ел болғанына қарамастан, Куба басқа да дамушы елдерге медициналық қызметкерлерді жіберуде маңызды рөл атқарды. 1999 жылдан бері Гаванадағы Латын Америкасының медицина мектебінде 30 елден келген 14 500-ден астам медицина студентін оқытты. Бұдан өзге, 36 000-ға жуық кубалық дәрігер Еуропадан Оңтүстік-Шығыс Азияға дейінгі 72 елде, оның ішінде Африканың 31 елінде және Американың 29 елінде жұмыс істеді. Гондурас, Гватемала және Никарагуа сияқты елдер кубалық көмектен пайда көрді.

2015 жылдан кейінгі даму күн тәртібі

2015 жылға дейін Мыңжылдық Даму Мақсаттарының (МДМ) кейбір мақсаттарына қол жеткізілгенімен, елдер арасындағы прогресс біркелкі болған жоқ. 2012 жылы БҰҰ Бас хатшысы «2015 жылдан кейінгі БҰҰ даму күнтәртібі жөніндегі БҰҰ жүйесінің жұмыс тобын» құрды, ол 60-тан астам БҰҰ агенттіктері мен халықаралық ұйымдарды біріктіріп, тұрақты дамуға бағытталған жұмыс істеуге мүмкіндік берді. МДМ саммитінде БҰҰ-ға мүше мемлекеттер 2015 жылдан кейінгі даму күнтәртібін талқылап, консультациялар процесін бастады. Азаматтық қоғам ұйымдары, сондай-ақ академиялық және басқа да ғылыми-зерттеу институттары, оның ішінде саясатты зерттеу орталықтары да осы процеске қатысты. МДМ мерзімі 2015 жылдың соңында аяқталғаннан кейін, болашақ халықаралық дамуға қатысты мақсаттар ретінде Тұрақты Даму Мақсаттары (ТДМ) ұсынылды. 2012 жылдың 31 шілдесінде Бас хатшы Пан Ги Мун 26 мемлекеттік және жеке сектордың жетекшілерін МДМ-ден кейінгі күнтәртібі бойынша кеңес беру үшін тағайындады. 2014 жылы БҰҰ-ның Әйелдердің тең құқықтары жөніндегі комиссиясы Мыңжылдық Даму Мақсаттарына жетудегі прогресті үдетуге шақыратын құжатты бекітті, сондай-ақ 2015 жылдан кейінгі мақсаттарда гендерлік теңдік және әйелдерді күштендіру жөніндегі жеке мақсаттың қажеттілігін растады, гендерлік теңдік 2015 жылдан кейінгі барлық мақсаттарды қолдауы тиіс екенін атап өтті. БҰҰ-ның Әйелдердің тең құқықтары жөніндегі комиссиясы гендерлік теңдік пен әйелдерді күштендіруге арналған мақсатты құру арқылы БҰҰ-ның Мыңжылдық Даму Мақсаттарының гендерлік теңдікке қатысты көп жетістіктерге қол жеткізбегенін көрсетті. Гендерлік теңдікке қол жеткізу мақсаты әлі де маңызды мәселе болып қала береді және оның ТДМ-мен байланысы бар, бұл жаһандық дамудың маңызды факторы болып табылады.

Қатысушы қызмет түрлері/ұйымдар

БҰҰ Мыңжылдық даму мақсаттарына қолдау көрсету үшін Мыңжылдық науқаны басталды. Мыңжылдық науқаны үкіметаралық, үкіметтік, азаматтық қоғам ұйымдары мен бұқаралық ақпарат құралдарына жаһандық және аймақтық деңгейде бағытталған. Millennium Promise Alliance, Inc. (немесе жай ғана "Миллениум уәдесі") – 2005 жылы Джеффри Сакс және Рэй Чемберс құрған АҚШ-тағы коммерциялық емес ұйым. Millennium Promise Колумбияның Жер институты мен БҰҰ Даму бағдарламасымен серіктестікке отырып, Мыңжылдық ауылдар жобасын үйлестірді; оның мақсаты – кешенді, қоғамдық бастамаға негізделген тәсіл арқылы Мыңжылдық даму мақсаттарының іске асырылу мүмкіндігін көрсету. Жоба 2005-2015 жылдар аралығында Сахара аймағының оңтүстігіндегі 11 елде 15 нысанда жүзеге асырылды. Глобалды кедейлік жобасы, кейіннен Global Citizen деп аталды, МДГ-ны қолдады. Михейдің шақыруы – халықаралық науқан, ол христиандарды Мыңжылдық даму мақсаттарын қолдауға шақырады. Олардың мақсаты – "2015 жылға қарай әлемдегі кедейлікті екі есеге азайту үшін ел басшыларын ынталандыру". "Youth in Action" ЕО бағдарламасының "Cartoons in Action" жобасы Мыңжылдық даму мақсаттары туралы анимациялық бейнероликтер жасады, сондай-ақ Arcade C64 бейне ойындарын пайдаланып МДГ мақсаттары туралы бейнероликтер түсірді. Біз қалаған әлем 2015 – Біріккен Ұлттар Ұйымы мен азаматтық қоғам ұйымдарының бірлескен платформасы және бірлескен жобасы, ол Мыңжылдық даму мақсаттарын алмастыратын жаңа жаһандық даму аясын анықтауда азаматтардың қатысуын қолдады.

Білім

"МДМ-ды оқыту" және "Даму біліміне қол жеткізу" еуропалық жобалары, "Болашақ әлемдері" орталығымен үйлестіріледі, мұның мақсаты мұғалімдерді даярлау институттарын, мұғалімдерді және оқушыларды МДМ туралы хабардар етуді және қоғамдық қолдауды арттыру болып табылады. Олар МДМ-ды, әсіресе Сахара асты Африкасына назар аудара отырып, жергілікті оқу материалдарын әзірлеу арқылы ілгерілетеді. "Global Education Magazine" журналы – бұл оқытушылар тобының бастамасы, олар "Рио+20" форумындағы "Кедейлікті жою үшін тұрақты даму" тобында ең көп дауыс жинаған ұсынысты жасаған. Ол ЮНЕСКО және БҰҰ-ның қашқын жөніндегі бас комиссариатымен қолдалады және мәдени, саяси, ұлттық және трансгуманистік білімді тарату үшін ортақ аламат құруды мақсат етеді.

Кітапханалар

Олбрайт пен Квоя (2007) Сахара асты Африкасындағы мәдени және қаржылық кедергілер кітапхана және ақпараттық ғылым білім беру бағдарламаларын тежейді деп жазады. Осының салдарынан, Мыңжылдық даму мақсаттарының (МДМ) кедейлік, денсаулық сақтау және білім беру салаларындағы мақсаттарына толық жете алмайды. Жоғары деңгейдегі HIV/AIDS және балалар мен аналардың өлім-жұлымының өсуі кедейлік пен нашар медициналық қызметтің тікелей салдары болып табылады. Ақпаратты іздеу және алмасу бойынша білім берудің жеткіліксіздігі осы үрдіелдің жалғасуына себеп болады.