Кіріспе

Неміс тарихшысы және саясаттанушысы (1922–2016)

Карл Дитрих Брахер (13 наурыз 1922 – 19 қыркүйек 2016) – неміс саясаттанушысы және Веймар Республикасы мен нацистік Германия тарихын зерттеуші. Штутгарт қаласында туған Брахер 1948 жылы Тюбинген университетінде классика саласы бойынша философия ғылымының кандидаты дәрежесін алды, содан кейін 1949-1950 жылдары Гарвард университетінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Вермахт қатарында қызмет етті және 1943 жылы Тунис жерінде американдық әскерлерге тұтқынға түсті. Брахер 1950-1958 жылдары Берлиндегі еркін университетінде, ал 1959 жылдан бастап Бонн университетінде оқытумен айналысты. 1951 жылы Дитрих Бонгоффердің қызы Дороте Шлейхерге үйленді. Олардың екі баласы болды.

Веймардың құлдырауы туралы зерттеу

Брахер негізінен демократияны сақтау және дамыту мәселелерімен айналысты. Брахердің сөзіне қарағанда, немістердің көпшілігі Версаль келісімін қабылдамағанмен, Версальға деген осы наразылықтың 1930 жылғы наурызда «президенттік үкіметтің» орнауына немесе 1930 жылғы қыркүйектегі Рейхстаг сайлауынан бастап нацистік партияның күшеуіне ешқандай қатысы болмады. Брахер сондай-ақ Веймар кезеңінде сот жүйесінің саясаттанғандығын жазды, себебі судьялардың көпшілігі мансаптарын Империя дәуірінде бастаған және оңшылдар атынан жасалған саяси қылмыстар үшін өте жұмсақ жазалар беруге бейім болды. Брахер «Веймар республикасының құлдырауына сот жүйесі де жауапты болды, авторитарлық және тоталитарлық қозғалыстармен оны құлатуға көмектесті» деп жазды. Франц фон Папен мен Курт фон Шлейхер демократияның күші жойылған кезде «қуаттың вакуумын» тудырды, бірақ екеуі де өкіметте болған қысқа мерзім ішінде жаңа жүйені құра алмады. Колб 1930-1933 жылдары Рейхсвердің, бюрократияның, полицияның және ең бастысы президент фон Гинденбургтің күшінің күрт өскенін атап өтті, ал Германияда демократиялық жүйенің біртіндеп құлдырауы байқалды, саяси шешімдерді Рейхстаг емес, Рейхсвер мен президент Гинденбургтің Камарилласы қабылдады. Брахердің Генрих Брюнингтің және одан да көп, оның ізбасары Франц фон Папеннің неміс демократиясын құртқандығы туралы тезисі оны 1950 жылдары Батыс Германияда жетекші консервативті тарихшы ретінде танылған Вернер Концемен пікір таласына түсірді. Конце 1950-1960 жылдары жарияланған мақалалар сериясында 1929-1930 жылдары неміс саясаты соншалықты бұзылғандығын, Гинденбургтің Германияға кез келген үкімет берудің жалғыз жолы ретінде «президенттік үкіметті» енгізуден басқа амалы қалмағанын айтты, ал Брюнингтің 48-бап арқылы басқаруы Ұлы депрессиядан туындаған дағдарыстан демократияны құтқару үшін жасалған уақытша шара болды деп мәлімдеді. Брахер 1929-30 жылдары Гинденбургтің «президенттік үкіметке» жүгінуіне себеп болатын қандай да бір құрылымдық дағдарыс болмағанын күшпен дәлелдеді, керісінше Гинденбург, оның камерилласы және Рейхсвер Ұлы депрессиядан бұрын демократияны жоюға тырысқандарын айтты. Бұл орайда Брахер генерал Курт фон Шлейхер мен Генрих Брюнингтің 1929 жылдың сәуірінде «президенттік үкімет» жоспарын жасағанын, ал Гинденбургтің Герман Мюллер үкіметінің Янг жоспарын қабылдауына деген ниеті ғана, Янг жоспарына қатысты қарашадағы референдумнан кейін Мюллерге шамамен бір жылға жуық қосымша уақыт бергенін атап өтті. Брюнингтің естеліктері жарық көргеннен кейін, ол Брахердің тезисін растады, Брахер президенттік үкіметтің келуі «демократияны құтқару үшін емес, партия мен парламенттен тәуелсіз оңшыл режимді құру және социал-демократтарды биліктен тыс ұстау үшін жасалған саналы жоспардың бөлігі» екенін жазды. Брюнингтің саясаты заң үстемдігіне негізделген мемлекеттің бюрократиялық нұсқасын қорғау мен диктатураға жол ашу арасында ауытқыды. Веймар республикасының тарихнамасын зерттеу барысында Колб 1970 жылдан бері жүргізілген зерттеулер Брахердің 1955 жылы ұсынған, бірақ дәлелдері әлсіз болған Брюнингтің кінәлі суретін растағанын жазды. Брахер Рейхсвер кез келген қарсылықты басып тастаған болар еді, бірақ «ұзаққа созылатын демонстрация, демократияның уақытша басым күшке қарсы тұруға деген сынбаған еркіне көрініс беру мүмкіндігі қалды. Бұл барлық әділ практикалық есептеулерден тыс демократиялық сананы республикалық күштердің психологиялық және моральдық құлдырауынан құтқаруды мүмкін етті; бұл жаңа билеушілерге жолды қиындатты; болашақ дамуды кешіктірді және олардың әсерін азайтты». Брахер 1932 жылдың шілдесіне дейін демократияға сенген немістердің рухы жоғары және олар өз ұстанымын ұстануға бел буған, ал Преусеншлагтан кейін сол адамдар моральдық жағынан әлсіреп, пассивті болды, олар өздеріне қарсы ережелері жасалған ойын ойнап жатқанын сезініп, өздерінің күрестік рухын жоғалтты. Брахер өз кезегінде Папеннің төңкеріске себепкер болған себептерін, атап айтқанда, социал-демократтар мен коммунистердің Германияда марксистік революцияны бастау үшін «бірлескен сол жаққа» қосылатыны абсурдты екенін және Папеннің демократияны жою ниеті болғанын ескере отырып, заң бұзған кезде қабылданатын кездер бар екенін айтты. Сол сияқты, Брахер Веймар нацистік кезеңінде көптеген немістер «күшті авторитарлық мемлекетке аккламаторлық келісімге және жалған әскери мойынсұнуға дайындық» танытуға дайын болды деп шағымданады. Брахер неміс тарихын Sonderweg түсіндіруіне қарсы болса да, ол нацистік Германияны мүмкін еткен ерекше неміс санасы (Sonderbewusstsein) бар екенін сендірді. Брахер: «Немістің «Sonderweg» аталымы тек Үшінші Рейх дәуірімен шектелуі керек, бірақ француз революциясына қарсылықпен туындаған және 1870 және 1918 жылдардан кейін күшейген ерекше неміс санасының (Sonderbewusstsein) күшіне назар аудару қажет. Оның шамадан тыс көзқарастарынан (мен қосамын, риторикасынан) саясатта күшке айналды, мифтен шынайылыққа айналды. Демократиядан диктатураға жол ерекше неміс жағдайы емес, бірақ ұлттық-социалистік диктатураның радикалды сипаты 1933-1945 жылдары саяси және тоталитарлық шынайылыққа айналған неміс идеологиясының күшіне сәйкес келді» деп жазды. Сол шолуда Лакер Уильям Л. Ширердің «Үшінші Рейхтің өркендеуі мен құлауы» сияқты кітаптары бестселлер болғанына өкініш білдірді, ал Лакердің Ширердің кітабынан гөрі әлдеқайда жақсы зерттеу жұмысы деп санайтын «Нацистік биліктің иеленуі» кітабының ағылшын тіліне аударылмауы және бестселлерге айналмауы мүмкін екенін айтты. Брахер нацистік Германияның тоталитарлық режим екенін жақтады, бірақ Карл Йоахим Фридрих және Збигнев Бжезинский ұсынған «тоталитарлық типология» тым қатаң екенін және тоталитарлық модельдерге күрделі эмпириялық зерттеулер негізделгенін айтты. Брахердің пікірінше, Фридрих пен Бжезинскийдің жұмысы тоталитаризмнің «революциялық динамикасын» ескермеді. Өзінің мамандану саласындағы тарихи жұмыстар туралы айта келе, Брахер: «Герман халқы Гиммлермен, Борманмен және Гейдрихпен емес, Гитлермен ынталы түрде танысты. Осыған байланысты, әсіресе неміс тарихшылары үшін маңызды мәселе бар. Өткеннің осы қасіретті қатесінің көздерін анықтау және оны азайтусыз зерттеу неміс тарихнамасының міндеті болып табылады. Оны елемеу шындыққа деген міндеттемесінен айырылуды білдіреді» деді. Брахер нацистік Германияға қатысты марксистік көзқарасқа қатысты сыншылдықпен қарады, ол нацистік басшылықты Ірі Бизнестің қуыршақтары деп қарады. Брахердің пікірінше, шындыққа қарамастан «саясаттың басымдығы» болды, бизнес нацистік режимге бағынышты болды, марксистік тарихшылардың айтқандай «экономиканың басымдығы» емес. 1960 жылдары Брахер Эрнст Нольте ұсынған жалпы фашизм теориясын қатысты сынады. Брахер жалпы фашизмнің барлық тұжырымын зияткерлік тұрғыдан жарамсыз деп сынады және Нольте айтқан «метасаяси» емес, немістердің жеке таңдауынан туындаған ұлттық-социализмді тудырғанын айтты. Брахер...

1970 жылдар

1971 жылы Германияның бірігуінің 100 жылдығына арналған эссесінде Брахер Отто фон Бисмарк қазіргі Федералдық Республиканың «әжесі» екенін айтуды жоққа шығарды және Бисмарктің Германия империясы мен Федералдық Республика арасындағы байланыс туралы мәлімдеме жасаған тарихшылардың қате екенін айтты. Брахер 1949 жылы Федералдық Республиканың құрылуы Германия тарихындағы бұрынғы оқиғалардан түбегейлі үзіліс болғанын мәлімдеді. Брахер Федералдық Республиканың демократиясы, жеке тұлғаға құрмет, барлық азаматтардың теңдігі, заң үстемдігі және оның көп түрлі, төзімді қоғамы Бисмарктің милитаристік, авторитарлық мемлекетпен билік ететін қатаң иерархиялық қоғам туралы көзқарасына ешқандай қатысы жоқ екенін айтты. Брахер қазіргі Федералдық Республиканың табысының «Бисмарк дәстүрімен» ешқандай байланысы жоқ екенін және «1871 жылғы мемлекеттің құлауы» – «жаңа неміс мемлекетінің бастамасы және басталу нүктесі» екенін жазды. Сонымен қатар, Брахер Гитлерді «шайтанға айналдыру» бейімділіктері туралы ескертті, ол Герхард Риттер сияқты тарихшыларды кінәлады, олардың пікірінше, көптеген немістер нацистік қылмыстарды «шайтан» Гитлерге ғана жүктеді. Брахер Ұлы адамдар теориясын тарихтың жеткіліксіз түсіндірмесі ретінде сынға алса да, әлеуметтік даму жеке тұлғалардың рөлінен маңыздырақ деп мәлімдеген әлеуметтік тарихшылардың қателесетінін айтты. Брахер 1970-ші жылдардың «Гитлер толқыны» туралы жазғанда, соңғы отыз жылдағы барлық драмалық оқиғаларды ескере отырып, Гитлерге деген құмарлық таңғаларлық көрінді. Брахер Гитлерге мақтанудың себебі «Гитлеризмнің шамадан тыс ерекшеліктерінен туындаған, болмай-ақ, үнемі сенсациялық сипатқа ие болуына байланысты екенін, оны қазіргі заманғы Шыңғыс хандықтың бір түрі ретінде немесе қатыгездікпен тиімділік пен адамнан асқан ерік-жігердің бірігуінің үлгісі ретінде қарастыруға болады». Брахер Хитлер 18-19 ғасыр тарихшылары қалыптастырған тарихи ұлылықтың дәстүрлі стандарттарынан мүлдем ажыратылған жаңа түрдегі көшбасшыны білдірді деп дәлелдеді: «Хитлер және оның жолындағы Сталин фанатикалық идеологиялық бекініс пен виртуоздық бұқаралық демагогияның қасиеттерін біріктіретін және дәстүрлі мемлекет қайраткерлері мен жауынгерлерді тарихи тұлғалардың ұлы түрі ретінде алмастыратын жаңа түрдегі ұлы қозғалыстың және партия көшбасшысын білдіреді». Брахердің пікірінше, Гитлердің көтерілуі алдын ала болған жоқ, ал Гитлерге 1933 жылдың 30 қаңтарында канцлерлік міндетті беруге жауаптылық Президент Пол фон Гинденбургтің Камарильясына тиесілі болды. Брахердің айтуынша, егер Гинденбург Гитлерді 1933 жылдың 30 қаңтарында канцлер етіп тағайындағаннан басқа жолды таңдаған болса, онда Германия тарихы мүлдем басқа бағытта жүретін еді. Демек, Гинденбург 1934 жылы қайтыс болса да, ол 1933-1945 жылдар аралығында болған барлық оқиғаларға жауапты болуы керек. Сонымен қатар, Брахер Гитлердің маңыздылығы оның нәсілшіл неміс ұлтшылдығының өте радикалдық түрінің ең тиімді өкілі болғанына байланысты екенін, бұл тарихшылар елеулі нәтижеге жеткенде елемейтін идеяларға жол берді деп мәлімдеді. Брахердің пікірінше, Гитлер бастаған революция – ақылдан тайған расизмнің бірі ғана емес, сонымен қатар моральдық революция. Брахердің айтуынша, нацистік революция қоғамның достық, мейірімділік және т.б. сияқты құндылықтарын жоюға тырысты, оларды қатыгездік, қатыгездік және жойылу сияқты құндылықтармен алмастырды. Брахер антисемитизм Гитлердің әлемге көзқарасы үшін өте маңызды болғандықтан және оның Еуропадағы еврейлер үшін геноцид түріндегі салдары осындай болғандықтан, бұл жалпы фашизм туралы түсінікті мақұлдамайды, өйткені Брахер фашизм теориялары Шоаның себебін түсіндіре алмайды деп санайды. Брахер жалпы фашизм теоретиктерін фашизм ұғымының интеллектуалды пайдасы үшін көптеген бір-біріне ұқсамайтын құбылыстарды бір жерге топтастырып, фашистік терминін солшылдардың ұнамайтын кез-келген адамға қорлау ретінде қолданған деп мәлімдеді. 1981 жылы британдық марксистік тарихшы Тимоти Мейсон өзінің «Фюрер мемлекеті» кітабынан «Национал-социализмді түсіндіру туралы қазіргі даулар» атты эссесінде «Интенционист» терминін Брахер мен Клаус Хилдебрандқа қарсы шабуыл ретінде енгізді. Мейсон екеуін де Холокостты түсіндіру үшін Гитлерге тым көп көңіл бөлді деп айыптады. Брахер тоталитаризмнің, солшыл немесе оңшыл болсын, бүкіл әлемдегі демократияға басты қауіп екеніне сенді және Кеңес Одағы мен нацистік Германия арасындағы айырмашылықтар дәрежелік екенін, емес түрлік екенін айтты. Атап айтқанда, Брахер фашистік Италия мен нацистік Германия мұндай негізгі айырмашылықтарға ие болғандықтан, кез келген жалпы фашизм теориясы тарихи дәлелдермен қолдау таппайды деп мәлімдеді. Брахер Федералдық Республиканың құндылықтарын және оның американдық одақтасын Шығыс Германияның және оның кеңестік демеушісінің құндылықтарына қарсы тұрақты жақтаушысы болды. Брахер үшін бұл шабуылдар нацистік қылмыстарды абсурдты түрде азайту және коммунизмді ілгерілетуге бағытталған зұлымдық әрекет еді. Брахер 1970-1980 жылдардағы Батыс Германиядағы жеңіліске ұшыраған және бейқам көңіл-күй 1920-1930 жылдардағы көңіл-күйге ұқсас екенін айтты. 1970-ші жылдардың ортасында Брахер әлеуметтік демократтарға қарсы бұрылды, Батыс Германиядағы тым көп адам кеңестік коммунизмнің қаупіне бей-жай және ойсыз қарағанын айтты. Брахер өзінің либерал екенін, сол және оң тоталитаризмге қарсы екенін, осы тұрғыдан консерваторлар мен коммунистерге де шабуыл жасады. 1976 жылғы «Zeitgeschichtliche Kontroversen» кітабында Брахер нацистік кезеңді марксистік Жаңа Солдың түсіндіруін сынға алды, себебі мұндай түсіндіруде «Национал-социализмнің идеологиялық және тоталитарлық өлшемі соншалықты төмендейді, 1933-1945 жылдардағы варварлық моральдық құбылыс ретінде жоғалады», бұл Брахер «тривиализацияның немесе тіпті ақталудың жаңа толқыны басталып кеткенін» білдіреді деп сезінді. 1977 жылғы «Zeitgeschichte im Wandel der Interpretationen» атты мақаласында, «Historische Zeitschrift» журналында жарияланған Брахер 1960 жылдардың соңындағы студенттік наразылықтар «жаңа марксистік қайта өркендеуге» әкелгенін, «Жаңа Солдың» университет оқу бағдарламаларына үлкен бақылау жасағанын айтты. Брахер нәтижесіндегі жұмыстың бір бөлігі құнды болғанын мойындаса да, нәтижесіндегі жарияланымдардың көп бөлігі оның пікірінше «қатыгез қарулармен» орындалды, онда «идеологиялық күрес ғылым атынан және оның атынан жүргізілді», бұл академиялық стандарттарға зиян келтірді. 1978 жылғы «Schlüsselwörter in der Geschichte» кітабында Брахер «тоталитарлық құмарлық» туралы ескертті, ол оны Жаңа Солмен, жоғарыда айтылған Қызыл Армия Фракциясы террористик тобымен байланыстырды, ол Батыс Германия демократиясына қауіпті құрады және ғалымдар осы тенденциялармен күресу үшін өз үлесін қосуға шақырды. Сонымен қатар, Брахер 1920-1930 жылдардағы Комминтерн теорияларына оралуды сынға алды, ол демократияны «кешіккен капиталистік» және «кешіккен буржуазиялық» басқару түрі ретінде қарастырды, сондай-ақ Жаңа Солдың Федералдық Республиканы «қайта орналастырылған» нацистік мемлекет деп атауын сынға алды.

1980 жылдар

1982 жылы жарық көрген Zeit der Ideologien (Идеологиялар дәуірі) кітабының кіріспесінде Брахер былай деп жазды: "Егер жоғары саяси үміттердің орындалуы белгілі бір шектерге тап болса, онда жанжал қайта жанданды, әсіресе Германияда аса ауыртпалы болды және жалпы алғанда, жеңілді деп саналды". Брахер: "Коммунистік саясат – бұл мистикалық нәрсе, жеке адамның рационалды қабілетінен асып түсетін нәрсе, тек ұжым мен оның басшылығына ғана толық қол жетімді нәрсе, ол өзін "екіұшты ақпараттанған элита" ретінде таныстырды". Коммунизмді сынға алу барысында Брахер былай деп жазды: "Осы элитаның ұлтаралық құзыретіне ешқандай шектеу жоқ. Бұл – моральдық және интеллектуалды тоталитаризм, ол коммунистік идеологияның күштілігі де, әлсіздігі де болып табылады. Ол қазіргі заманғы күрделі әлемде күмәннен құтқаруға қабілетті болды, бірақ ол осы күрделіліктің фактілерімен қайта-қайта қайшылыққа ұшырауға мәжбүр болды". 1986–1988 жылдардағы Historikerstreit (тарихшылар даулары) кезінде Брахер 1986 жылғы 6 қыркүйекте жарияланған Frankfurter Allgemeine Zeitung газетінің редакторына жазған хатында екі тараптың да жаңа ештеңе ұсынбағанын айтты. Брахер Жоахим Фесттің нацистік және коммунистік қылмыстардың моральдық теңдігі туралы "Есте сақтаудың салмағы" эссесін мақұлдады, бірақ ол Фесттің Эрнст Нольтенің "көрінеу себеп-салдар байланысы" теориясын қолдайтыны туралы тізгінсіз үн қатпады. 1987 жылғы 14 наурызда жазған хатында Брахер Historikerstreit-ті немістердің жақындағы тарихына қатысты сезімдерінің екіұштылығының (Doppelbödigkeit) типік көрінісі деп санайтынын айтты. Сонымен қатар, Брахер тоталитаризмнің соғыс аралық кезеңнің ғана емес, қазіргі заманның, қазіргі технологияның өнімі екенін, ал қазіргі технология қоғамды тоталитарлық бақылау мүмкіндіктерін 1920-шы, 30-шы және 40-шы жылдарға қарағанда әлдеқайда арттыратынын мәлімдеді. Брахер қазіргі әлемдегі басты айырмашылық сол және оң, немесе социализм мен капитализм арасында емес, диктатура мен демократия арасында екенін дәлелдеді. Брахер нацистік билік салдарынан, дәстүрлі неміс ұлтшылдығы "қан мен топырақ" идеологиясына негізделген, ол Deutschtum (неміс ұлты) ұғымын нәсілдік тұрғыдан анықтады, және нацизммен байланысы арқылы моральдық жағынан өте қауіпті болды, ал ескі Пруссиялық императорлық Obrigkeitsstaat (авторитарлық мемлекет) көтерген құндылықтар демократиялық қоғамға сәйкес келмейді, сондықтан жаңа нәрсе қажет болды. Брахердің күш-жігерінің табыстылығы соншалық болды, 1980 жылдардан бастап көптеген жас немістер оның "конституциялық патриотизм" идеясын неміс екендігіне мақтаныш сезінудің жолы ретінде қабылдады. Брахер Шығыс Германияның СЭД диктатурасы нацистік режиммен моральдық жағынан тең емес деп ойлады, бірақ ол коммунистік режимнің қаншалықты қорқынышты болғанының естелігін сақтау қажет екенін айтты, осылайша коммунизмге қайта оралудың алдын алуға болады.

1990 жылдар

1990 жылдары Брахер демократияның тоталитаризмге қарсы мүмкіндіктері жақсарғанына қарамастан, бұл триумфализмге той тартуға уақыт емес екенін ескертті. Брахер Нолтенің еңбегі ұлттық социализмнің мәнінде жатқан қатыгез нәсілшілдікті, оны кеңестік коммунизмнің тек "көшірмесі" деп көрсету арқылы "төмендетіп" көрсетеді деп жазды, осылайша оны кеңестік үлгідей жаман етпейді. 2003 жылы "Шпигель" журналына берген сұхбатында Брахер канцлер Герхард Шредердің Ирак соғысына қарсылығын қатты сынады және сайлауда жеңіске жету үшін антиамериканизмді пайдалану Германияның АҚШ-пен қарым-қатынасына зиян келтіруі мүмкін екенін ескертті, бұл жағдайды Брахер қатты өкінді. Ол 2016 жылдың 19 қыркүйегінде 94 жасында дүние салды. Американдық тарихшы Джеффри Херф қайтыс болған күні жазған некрологында: "Брахер "Германияның диктатурасы" кітабында демократия мен либерализмге қатысты наразылықтарды зерттеді. Біздің институттарымыз Веймар Республикасымен салыстырғанда әлдеқайда тұрақты, бірақ Батыс саясатында авторитарлық идеология мен артық ойлаудың (конспирологияның) тартымдылығы артып келеді. Сондықтан Брахердің 1930 жылдары Германияда демократияның қалай құлатылғаны туралы еңбегі қазір де өзекті болып қала береді. Сонымен қатар, тоталитарлық идеология мен саясат дәуірі Еуропада коммунизм құлағаннан кейін аяқталған жоқ. Брахердің өлшемшарттарын пайдаланғанда, ол жалғасуда, ең бастысы – соңғы онжылдықтардағы терроризмді қоздырған исламист қозғалыстарда. Тоталитаризм географиялық орналасуын да, мәдени координаттарын да өзгертті, бірақ оның адамдық емес және ақылға сыймас сипаттарымен 20 ғасырғы өркендеген тоталитарлық режимдермен салыстыруға лайық. Осы себепті Карл Брахердің еңбегі нацистік және коммунистік диктатура тарихшылары үшін де, либералды демократия жақтастары үшін де көп жылдар бойы маңызды болып қала береді, әсіресе бүгінгі күні либералдық емес сын-қатерлерге толы әлемде."

Құрметтер

Америка өнер және ғылым академиясының зейнеткер мүшесі. Ұлыбритания академиясының корреспондент мүшесі. Америка философиялық қоғамының мүшесі. Берлин тарихи комиссиясының мүшесі. Неміс тілі мен әдебиеті академиясының мүшесі. Солтүстік Рейн-Вестфалия академиясының мүшесі.

Жұмыс

Рим империясының ерте кезеңіндегі ойлаудың құлдырауы мен дамуы: Августтан кейінгі ғасырлардағы тарих және тарихнамалық сана туралы зерттеулер, 1948. Веймар Республикасының тарауы: демократиядағы биліктің құлдырау мәселесіне арналған зерттеу, 1955. "Тоталитарлық "үйлестірудің" (Gleichschaltung) кезеңдері: 1933/34 жылғы нацистік үстемдікті бекіту" – «Уақыт тарихы бойынша ширекжылдық» журналының 4-томы, 1-шы саны, 1956 жылғы қаңтар, 30–42 беттер, ағылшын тіліне "Тоталитарлық "Интеграцияның" (Gleichschaltung) кезеңдері: 1933 және 1934 жылдардағы нацистік үстемдікті консолидациялау" деп аударылған, 109–128 беттер, Хайо Холборн редакторы атанған «Нацистік революцияның жасалуы: Он эссе» кітабынан, Нью-Йорк: Pantheon Books, 1972, Annedore Leber және Willy Brandt бірлесіп редакциялаған. «Жаңарып ойлар: 1933–1945 жылдардағы неміс қарсыласының 64 өмірбаяны», 1956, ағылшын тіліне "The Conscience in Revolt: Portraits of the German Resistance 1933–1945" деп аударылған, Майнц: Hase & Koehler, 1994, Wolfgang Sauer және Gerhard Schulzбен бірлесіп жазылған. «Нацистік биліктің иеленуі: Германиядағы тоталитарлық үстемдік жүйесінің құрылуына арналған зерттеулер, 1933–34», 1960. «Еуропадағы парламенттік демократияның мәселелері» – «Daedalus» журналының 93-томы, 1-шы саны, қыс, 1964, 179–198 беттер. Германия: демократия мен диктатура арасында: заманауи саясат және тарихқа үлестер, 1964. Адольф Гитлер, 1964. «Неміс диктатурасы: шығу тегі, құрылымы, нацизмнің салдары», 1969, Жан Штайнберг ағылшын тіліне "The German Dictatorship; The Origins, Structure, and Effects of National Socialism" деп аударған, Нью-Йорк, Praeger, 1970, Питер Гейдің кіріспесімен. «Неміс дилеммасы: саяси эмансипацияның азабы», 1971, ағылшын тіліне "The German Dilemma: The Throes of Political Emancipation" деп аударылған, Лондон: Weidenfeld & Nicolson, 1975. «Еуропаның дағдарысы, 1917–1975», 1976. «Уақыт тарихындағы даулы мәселелер: фашизм, тоталитаризм, демократия», 1976. «Гитлердің рөлі: интерпретациялық перспективалар» – Уолтер Лакер редакторы атанған «Фашизм: оқырманға арналған нұсқаулықтан» алынған, 211–225 беттер, Хармондсворт, 1976. «Дағдарыстағы Еуропа: 1917 жылдан бергі ішкі тарих және әлемдік саясат», 1979. (редактор) «Парламентаризм және саяси партиялар тарихына қатысты дереккөздер», 4/1 том, «1930–1932 жылдардағы дағдарыстағы саясат және экономика», Брүнинг дәуірі, I том, Бонн, 1980. «Тарих және зорлық-зомбылық: 20 ғасырдағы саясат», 1981. «Тоталитаризмнің даулы тұжырымы» – Эрнест А. Мензе редакторы атанған «Тоталитаризмді қайта қарастырудан» алынған, 11–33 беттер, Порт-Вашингтон, Нью-Йорк / Лондон: Kennikat Press, 1981. «Идеологиялар дәуірі: 20 ғасырдағы саяси ой тарихы», 1982, ағылшын тіліне "The Age Of Ideologies : A History of Political Thought in the Twentieth Century" деп аударылған, Нью-Йорк: St. Martin's Press, 1984, Герман Грамлмен бірлесіп редакцияланған. «Үшінші рейхтегі қарсылық: мәселелер, оқиғалар, тұлғалар», 1984. «Тоталитарлық тәжірибе», 1987. «Der historishe Ort des Zweiten Weltkrieges» – Клаус Хилдебранд, Юрген Шмадеке және Клаус Зернак редакторы атанған «1939: Соғысқа қадам басқанда: Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы және халықаралық жүйе», 347–374 беттер, Берлин: Walter de Gruyter & Co, 1990. «Тарихтың бұрылыс кезеңдері: неміс және еуропа тарихына арналған эсселер», 1987–1992, 1992, ағылшын тіліне "Turning Points In Modern Times : Essays On German and European History" деп аударылған, Томас Дунлап аударған, Эбботт Глисонның алғы сөзімен, Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті баспасы, 1995, Манфред Функ және Ханс Адольф Якобсенмен бірлесіп редакцияланған. «Германия 1933–1945: нацистік үстемдікке арналған жаңа зерттеулер», 1992. Эберхард Якельмен, Йоханнес Гросспен, Теодор Эшенбургпен және Йоахим Фестпен бірлесіп жазылған. «Федеративтік Германия Республикасының тарихы», 1994. «Тарих және тәжірибе. 20 ғасырға қарастырулар», 2001. P. M. Brilman және H. M. Von Der Dunkпен бірлесіп редакцияланған «Әділет және нацистік қылмыстар», 2008. Ханс Адольф Якобсен, Volker Kronenberg және Oliver Spatzбен бірлесіп редакцияланған «Саясат, тарих және мәдениет. Республика үшін жауапкершіліктегі ғылым. Манфред Функтың 70 жылдық мерекесіне арналған құрмет кітабы», 2009.