Кіріспе

Жаара сәбиі 1840-1860 жылдар аралығында қайтыс болған Австралияның абориген баласы еді. Баланың қаңқасы 1904 жылы табылған, және 99 жыл бойы Виктория мұражайында сақтауға алынған, содан кейін 2003 жылы Джа Джа Вуррунг қауымына қайтарылды. Бұл қаңқаның ерекше маңызы болды, себебі ол 130-ға жуық еуропалық және аборигендік заттармен бірге, дәстүрлі түрде опоссум терісіне оралған күйінде табылған.

Ашылу

Жаара сәбиі алғаш рет 1904 жылдың 10 қыркүйегінде Виктория штатының Чарлтон қаласының жанында еуропалық ағаш кесуші адам тапты. Ол іші қуыс ағашты кесіп жатқанда, ағаш діңінің ішінде жасырылған, опоссум терісіне оралған қаңқа қалдықтарын тапты. Сол кездегі Виктория штатының сот медициналық сарапшысына (коронер) бұл қалдықтар жіберілді, ол олардың аборигендердің дәстүріне сәйкес жерленгенін анықтады. Ол қаңқа қалдықтарын Виктория Ұлттық мұражайына беруді ұсынды.

Жеке тұлға

Ол жерлеу рәсімі аборигендер дәстүрі бойынша орындалғанмен, жаара нәрестесінің кім екендігіне күмән туды, себебі оның ішінде аборигендер мен еуропалықтардың заттары да бар еді. Бұлардың ішінде аборигендер алқасы, алжапқыш және құрал-саймандар белбеуі, сондай-ақ түйме, балта басы және сәбидің аяқ киімдері сияқты еуропалық бұйымдар бар. Бұлар құрғатылған опоссум терісінен жасалған қаптамаға байланған бұрын, охрмен себілген. Бірде Мельбурн мұражайындағы Бунжилака көрмесінің кураторы болған Гэри Фоулиге Канберрадан келген ақ нәресте өзінің ата-бабасы екенін айтқан. Ол баланың шын мәнінде еуропалық бала екенін, оны XIX ғасырдың ортасында Викторияның батысындағы аборигендер санын азайтатын шекаралық зорлық-зомбылық кезінде абориген тайпалары ұрлап кеткенін мәлімдеді. Жаараның қалдықтарын зерттеу нақты қорытындыға келмегенмен, баланың жасы он сегіз айдан аспағанын, ал ұрланған ақ нәресте үш жаста екенін көрсетті. Дегенмен, нәресте неліктен еуропалық заттармен бірге жерленген деген сұрақ әлі де жауапсыз қалды. Солтүстік-Батыс аймағы аборигендік мәдени мұралар жөніндегі кеңесінің төрағасы (Джа Джа Вуррунг ұлтының мүшесі) Гэри Мюррей, қабірдегі заттардың көптігі мен құндылығына байланысты, жаара нәрестесі, мүмкін, ақсақалдың немесе тайпа басшысының баласы болғанын айтты. Еуропалық заттар сол кездегі тайпа тарихын жазу мақсатымен, еуропалық қоныс аударушылармен болған қақтығыстың естелік белгісі ретінде қосылған болуы мүмкін.

Мекенге қайтару

1994 жылға дейін нәресте Виктория мұражайында сақталып тұрды, содан кейін абориген мәдениетін қорғау кооперативінің зерттеушілері мұражай каталогында оны тауып, қалдықтарын зерттеуге рұқсат алды. Кейін антрополог Алан Уэст мұражайда сақталған барлық қалдықтарды, соның ішінде Жаара сәбиін тізімдеуді бастады. 2002 жылы Гэри Мюррей 1980 жылдары басталған мұражайдың репатриация бағдарламасы бойынша Музей Виктория коллекциясынан бірнеше артефакттарды қайтару туралы келіссөздер жүргізді. Оған мұражайда сақталған Джа Джа Вуррунг бұйымдарының тізімі берілді. Бірақ мұражай қызметкерлерінің бірі Жаара сәбиінің тізімде жоқ екенін байқады. Мюррей Гари Фолиге жүгінді, ол өз кезегінде мұражайға хабарласты, және біраз даудан кейін Жаара сәбиін елге қайтару туралы келісімге келді. Алан Уэст осы буманы қайтаруға қарсы болды, себебі ол тізімдеу жобасын аяқтауға жақын еді және қалдықтарды қабірдегі заттардан бөліп алғысы келді. Бұл ұсынысты Мюррей және Солтүстік-Батыс аймақ кеңесінің басқа мүшелері тікелей қабылдамады. Ақырында, 2003 жылдың тамызында Уэст мұражайдан кетіп қалды. 2003 жылдың 10 қыркүйегінде Жаара сәбиі Dja Dja Wurrung жеріне қайтарылып, алып тасталғаннан кейін тоқсан тоғыз жыл өткен соң қайта жерленді. Мельбурн қаласының мэрі Джон Со Джа Джа Вуррунг және Вурунджери халықтарының салтанатты билерін қоса, салтанатты рәсім өткізді.