Кіріспе
Шахмат ойнауға арналған тақта және фигуралар
Шахмат жиынтығы шахмат ойнауға арналған шахмат тақтасынан және ақ және қара шахмат фигураларынан тұрады. Әр түстің он алты фигурасы бар: бір патша, бір патшайым, екі мұнара, екі піл, екі жылқы және сегіз піяда. Промоушен үшін қосымша фигуралар берілуі мүмкін, көбінесе әр түске қосымша бір патшайым. Шахмат жиынтықтарымен бірге қолданылатын жиі кездесетін шахмат жабдықтары – шахмат қораптары, шахмат сағаттары және шахмат үстелдері. Шахмат жиынтықтары әртүрлі стильдерде жасалады, кейде олар практикалық емес, әшекейлік мақсатта қолданылады. Турнирлерде Стаунтон шахмат жиынтығы артықшылыққа ие және кейбір жағдайларда талап етіледі. Адам шахматында фигуралар ретінде адамдар қолданылады. Көзіне таңғыш таңғып шахмат ойнауға болады, тіпті жиынтықсыз да.
Кестелер жиынтығы
Қол жетімді дизайндардың алуан түрлілігі зор, шағын косметикалық өзгерістерден бастап жоғары абстрактілі бейнелеулерге дейін, Льюис Кэрролл туындыларындағы суреттерді еліктейтін немесе Star Trek немесе The Simpsons сияқты заманауи үлгідегі тақырыптық дизайндарға дейін. Тақырыптық дизайндар көбінесе нақты ойын үшін емес, көрнекі мақсаттарға арналған. Кейбір өнер туындылары шахмат жиынтығының дизайны болып табылады, мысалы, шахматқа құштар және дадаист Ман Рейдің модернистік шахмат жиынтығы, ол Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында қойылған. Шахмат ойнауға қолданылатын фигуралар әдетте енінен биік болады. Мысалы, шахмат тақтасының шаршыларына арналған жиынтықта корольдің биіктігі шамамен сантиметрдей болады. Шахмат жиынтықтары әртүрлі дизайндарда қол жетімді, ең танымал – Говард Стаунтонның есімімен аталатын, 19 ғасырдың ағылшын шахматшысы және Натаниел Кук жасаған Стаунтон дизайны. Стаунтон стиліндегі алғашқы жиынтықтар 1849 жылы Лондонның Жаки (сондай-ақ Лондонның Джон Жаки және Лондонның Жаки және Ұлы ретінде белгілі) жасаған. Ағаштан жасалған ақ шахмат фигуралары көбінесе жеңіл ағаштан, қамыс ағашынан немесе кейде еменнен жасалады. Қара ағаш фигуралары қара ағаштан жасалады, мысалы, палисандр, эбонит, қызыл сандал, африкалық падук (қызыл сандалға ұқсас және Bud Rosewood немесе Blood Red Rosewood деп сатылатын африкалық падук) немесе жаңғақ. Кейде олар қамыс ағашынан жасалып, қара, қоңыр немесе қызыл түске боялады. Ағаштан жасалған жылқы фигуралары көбінесе қолмен кесіледі, бұл жиынтықтың құнының жартысын құрайды. Пластмассадан жасалған ақ фигуралар ақ немесе сүттей ақ пластмассадан, ал пластмассадан жасалған қара фигуралар қара немесе қызыл пластмассадан жасалады. Кейде сүйек, піл сүйегі немесе композиттік материал сияқты басқа материалдар да қолданылады. Нақты ойын үшін Стаунтон шахмат жиынтығының дизайны стандартты болып саналады. Корольдің биіктігі шамамен сантиметр аралығында болуы керек. АҚШ Шахмат федерациясының ережелері корольдің биіктігін шамамен сантиметрдей талап етеді. Корольдің диаметрі оның биіктігінің 40–50%-ы болуы керек. Басқа фигуралардың мөлшері корольге пропорционалды болуы керек. Фигуралардың салмақ орталығы тақтаға жақын болуы үшін теңдестірілуі керек. Бұл үшін төменгі жағына темір немесе қорғасын сияқты салмақтар қосылады. Бұл фигуралардың төменгі бөлігін ауырлатады және оларды оңай құлатудан сақтайды (жақсы салмақталған фигура тік осьтен 60 градусқа еңкейген кезде де тік тұруы керек). Бұл жылдам ойындарда көмектеседі, өйткені қозғалыс жылдамдығы фигураларды қажетті шаршыларға қою үшін жеткілікті уақытты немесе дәлдікті ұсынбайды. Шахмат тақтасындағы шаршылардың әр қабырғасының ұзындығы корольдің негізінің диаметрінен шамамен 1,25–1,3 есе болуы керек, немесе шамамен сантиметрлік шаршылар әдетте корольдері ұнайтын мөлшерлік диапазондағы фигураларға жақсы сәйкес келеді. Бұл критерийлер АҚШ Шахмат федерациясының ресми шахмат ережелерінде, ол Халықаралық Шахмат федерациясының ережелеріне негізделген. Үлкен шебер Ларри Эванс жиынтықты сатып алу туралы мынадай кеңес берді: Сіз сатып алатын жиынтықтың көзге жағымды, сезімтал және ауыр (салмақты) екеніне көз жеткізіңіз. Фигуралар бөлінбеу үшін құрылуы керек. АҚШ Шахмат федерациясы қолданатын ресми тақта жасыл және беж түсті, емес қызыл және қара. Алайда, нарықта бірнеше жақсы инкрустацияланған ағаш тақталар бар. Арзан жабдықтардан аулақ болыңыз. Шахмат бастапқыда жұмсалған бірнеше доллар үшін өмір бойы ләззат сыйлайды. Ең қымбат шахмат жиынтығы – 2005 жылы британдық зергерлік компаниясы жасаған Jewel Royale, ол толық алтыннан және платинадан жасалған, шамамен 1000 рубин, алмаз және сапфирмен безенілген, құны 9,8 миллион доллар.
Wooden white chess pieces are normally made of a light wood, boxwood, or sometimes maple. Black wooden pieces are made of a dark wood such as rosewood, ebony, red sandalwood, African Padauk wood (African padauk which is similar to red sandalwood and is marketed as Bud Rosewood or Blood Red Rosewood) or walnut. Sometimes they are made of boxwood and stained or painted black, brown, or red. The knights in wooden sets are usually hand carved, accounting for half the cost of the set. Plastic white pieces are made of white or off white plastic, and plastic black pieces are made of black or red plastic. Sometimes other materials are used, such as bone, ivory, or a composite material. For actual play, pieces of the Staunton chess set design are standard. The height of the king should be between United States Chess Federation rules call for a king height between A height of about is preferred by most players. The diameter of the king should be 40–50% of its height. The size of the other pieces should be in proportion to the king. The pieces should be well balanced such that their center of gravity is closer to the board. This is done by adding weights such as iron studs or lead blocks at the bottom and felted. It makes the pieces bottom heavy and keeps them from toppling easily (a well weighted piece should come upright even if tilted 60 degrees off vertical axis). This helps in blitz games as the speed of movement doesn't offer enough time or precision in dropping the pieces onto the intended squares. The length of each side of the squares on the chessboard should be about 1.25–1.3 times the diameter of the base of the king, or Squares of about are normally well suited for pieces with the kings in the preferred size range. These criteria are from the United States Chess Federation's Official Rules of Chess, which is based on the Fédération Internationale des Échecs rules. The grandmaster Larry Evans offered this advice on buying a set:Make sure the one you buy is easy on the eye, felt based, and heavy (weighted). The men should be constructed so they don't come apart. The regulation board used by the U. S. Chess Federation is green and buff—never red and black. However, there are several good inlaid wood boards on the market. Avoid cheap equipment. Chess offers a lifetime of enjoyment for just a few dollars well spent at the outset. The most expensive chess set is the Jewel Royale which was made in 2005 by the British jewelry company, made of solid gold and platinum with nearly 1000 rubies, diamonds, and sapphires valued at $9.8 million.
Мешіт және саяхат жиынтығы
Кейбір шағын магниттік жиынтықтар, ықшам болуы және/немесе саяхатқа арналған етіп жасалған, шоги мен сянцзиде қолданылатын бөлшектерге ұқсас бөлшектерге ие. Әр бөлшек бірдей жазық белгі болып табылады, оның үстіне бөлшектің түрін анықтау үшін символ басылған.
Шахмат қораптары
Шахмат фигураларын сақтауға арналған ыдыс шахмат қорабы деп аталады. Көбінесе ағаштан жасалса да, шахмат қорабы кез келген материалдан жасалуы мүмкін. Ішкі құрылымы әр фигураға жеке ұялардан, ақ және қара фигураларды бөлетін бір бөлігіштен немесе бөлігішсіз, фигуралар араласқан күйде болуы мүмкін. Шахмат қорабы әдетте тікбұрышты болып келеді, бірақ әртүрлі пішінде де жасалуы мүмкін, мысалы, қақпақпен немесе жылжымалы шумақтармен.
Компьютерлік суреттер
Компьютерлерде шахмат фигуралары көбінесе 2D тақтада 2D символдар түрінде бейнеленеді, бірақ кейбір бағдарламаларда шахмат фигураларының дәстүрлі пішімі бар 3D графикалық жүйелер қолданылады. Юникод шахмат фигураларының ақ және қара түсті символдарын қамтиды.