Кіріспе

Американдық суретші Эдгар Алвин Пэйн (1 наурыз 1883 – 8 сәуір 1947) – американдық суретші. Ол Батыс пейзажының суретшісі және монументалды суретші ретінде танымал болды. Кассвилл Миссури штатының оңтүстік-батысында, Арканзас штатының шекарасына жақын орналасқан. 1900 жылғы АҚШ халық санағына сәйкес, ол ата-анасымен, екі әпкесімен және бес бауырымен бірге Арканзас штатының Вашингтон округіндегі Прери Гроув қаласында тұрған; оның Алабама штатында туған әкесі ағаш шеберлігімен айналысқан. Эдгардың мамандығы – ағаш шеберлігінің шәкірті. Үйден бірнеше рет кетіп, Пэйн үйлерді, жарнамаларды, портреттерді, қабырға суреттерін және жергілікті театрлардың декорацияларын салу арқылы өмір сүрді. Ол Озарк таулары арқылы, содан кейін Оңтүстік-Шығыс және Орта Батыс аймақтарын аралап, ақыры Чикагоға келді және Чикаго өнер институтында портрет өнерін оқуға түсті. Бірақ ол институтта екі апта ғана болды, себебі оған тым қатаңдық сезілді. Ол тәжірибе мен жеке бағытына сүйене отырып, өзіндік білім алуды жөн көрді. Бастапқыда қиындықтарға тап болған ол көп ұзамай «Палитра және Кескіш» клубында кішкентай мольбертте салған пейзаждардан тұратын жұмыстар топтамасын көрсетті. Осы кезеңде ол табысын арттыру үшін кейде қабырға суреттерін салуға тапсырыс алды. 1909 жылы, 26 жасында ол алғаш рет Калифорнияға барды. Ол бірнеше ай Лагуна Бичте сурет салды, содан кейін Сан-Францискоға бет бұрды. Сан-Францискода ол басқа суретшілермен, соның ішінде коммерциялық суретші Эльси Палмермен (1884–1971) танысты. 1911 жылы ол Калифорнияға екінші рет оралды. Сол күзде Иллинойсқа келгенде, Эльси Чикагода коммерциялық суретші болып жұмыс істеп жатқанын білді. Бұл олардың бір-біріне деген қызығушылығын одан әрі күшейтті. Бір жылдан кейін, 9 қарашада, олардың той күні таңында Эдгар жарықтың «өте әдемі» екенін байқады және Эльсиге салтанатты шараны түске дейін кейінге қалдыруды сұрады. Қасыңдағы суретші болғандықтан Эльси оған түсіністікпен қарады. Олар Чикагоның өнер ортасында белгілі жұп ретінде танымал болды. Эльси Эдгарға монументалды сурет салуда көмектесті, көп ұзамай ол Чикаго өнер институтында көрме ұйымдастырды. Олардың ең маңызды бірлескен жұмысы 1914 жылы қыздары Эвелиннің дүниеге келуімен байланысты болды. 1915-1918 жылдары Эдгар Чикагодағы Шығыс Огайо көшесіндегі «Tree Studio» ғимаратында кәсіби мекенжайын сақтап тұрды.

Негізгі жаңалықтар

Келесі көктемде олар Эвелинды Сан-Францискодағы анасының ата-анасына алып барды. Олар сондай-ақ Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесіне қатысты. Келесі жылы Эдгар Сьерра-Невада тауларына алғашқы сапарын жасады. Бұл сапар оның өміріндегі маңызды сәт болды, және Пейн Сиерраның табиғатын суреттеуге қайта-қайта оралды; осы суреттер оның ең танымал туындыларының бірі болып сақталды. Ол өзінің алғашқы маңызды тапсырмасын 1917 жылы алды. Туризмді қызықтыру мақсатымен, Atchison, Topeka and Santa Fe темір жолы оған Оңтүстік-Батысты суреттеуді ұсынды, темір жолдың Альбукеркеден Калифорнияға дейінгі жолымен. Бұл тапсырма оның суретші ретіндегі беделін нығайтқан ғана емес, оны Америка Батысымен мәңгілікке байланыстырды. Еуропада сурет салғанмен, ол Навахо тайпасының резервациясының Four Corners аймағындағы, Йосемити және Калифорния жағалауындағы жұмыстарымен есінде қалды. Сол жылы ол Элсимен бірге төрт ай бойы Каньон де Шеллиді суреттеп, зерттеумен және тамашалаумен айналысты. Бұл аймақ, Нью-Мексикодағы Таостан бастап Гранд-Каньонға дейін, келесі жиырма жыл бойы Пейннің екі негізгі шабыт көзіне айналды. Santa Fe темір жолының тапсырмасы – темір жолдың жарнама бөлімінің басшысы Уильям Х. Симпсонның ғасыр басындағы ойы. 1892 жылдан бастап Томас Моранмен бірге Симпсон пойызда саяхаттап, темір жолдың қонақ үйлерінде тұрып, темір жол мейрамханаларында тамақтанып, кейде тіпті ақшамен суреттер, фотосуреттер, керамика және әшекей бұйымдарымен алмасты. Бұл іс ондаған жылдарға созылды және Santa Fe темір жолын Оңтүстік-Батыс өнерінің ең ірі коллекционерлерінің біріне айналдырды. Santa Fe тапсырмасы аяқталғаннан кейін, олар Сан-Францискоға оралды. Эдгар Чикагодағы Конгресс қонақ үйінен 11 000 шаршы метр мұсылдан жасалған қабырға суретін салуға тапсырыс алды. Сурет қонақ үйдің бірнеше қабаттағы дәліздерін жабуға тиіс болды. Пейн Калифорния штатының Глендейл қаласында қойма жалдап, жұмысты аяқтау үшін Элси сияқты басқа суретшілерді де шақырды. 1918 жылы Эдгар мен Элси өздерінің үйі мен студиясын Лагуна Бич қаласында құрды. Ол Laguna Beach Art Association ұйымдастырып, оның алғашқы президенті болды. Олар келесі төрт жыл бойы Оңтүстік-Батысты, Британдық Колумбиядағы Канада Роки тауларын және Альбертадағы Канаданы суреттеп, содан кейін Лос-Анджелес аймағында көрме өткізді. Кейде олардың сапарларына сурет салу үшін табиғи және сирек кездесетін әдемі жерлерді іздеу кіретін, кейде бірнеше аптаға созылатын. Эдгар Калифорнияда көптеген көрмелерге қатысты, оның ішінде Калифорния өнер клубы (1918-1921), Калифорния штатының жәрмеңкесі (1918 жылы алтын медаль, 1919 жылы күміс медаль), Cannell & Chaffin галереялары (1920), Stendahl галереялары (1921-1922) сияқты маңызды орындар болды. Осы кезеңде табысқа жеткеннен кейін, үштігі 1922-1924 жылдары Еуропаға екі жылдық "сурет салу турына" шықты. Олар Бриттани, Париж, Прованс, Швейцария және Венецияда сурет салды. Оның Еуропадағы сүйікті жері Альп таулары болды, онда ол Монбланның Ұлы ақ шыңын суретке түсірді, оған Париж салоны 1923 жылдың көктемінде "құрметті айту" берді. "Ұлы ақ шың" суреті Ньюпорт-Бичтегі Ньюпорт-Харбор орта мектебінің коллекциясында сақталған деп есептеледі. Бұл сурет және басқалары жоғары сынып оқушыларын сурет салу және өнер стилімен таныстыру үшін демеушілікпен ұйымдастырылған өнер көрмесінде жыл сайынғы сатып алулар жинағын құрады. Жинақ ұмытылып, мектеп ауданындағы әртүрлі кеңселерге (және шкафтарға) таратылды. Оның бар екендігін мектеп кітапханашысы Джон МакГиннис анықтап, жоғалған суреттердің барлығын қалпына келтірді. Жинақ қазір "Рут Стовер Флеминг Жинағы" деп аталады. 1924 жылдың күзінде АҚШ-қа оралғаннан кейін Пейндер алдымен Чикагода, содан кейін Лагуна Бичке, ал 1926 жылы Нью-Йоркке оралды. Олар әрқашан саяхаттап, Аризона, Калифорния, Калифорнияның Сиерра, Коннектикут, Нью-Мексико, Нью-Йорк және Юта штаттарында сурет салған. Олар жаз бойы елді кезіп, сурет салумен айналысты. 1928 жылы олар Еуропаға қайтып, Бретань және Чиогия порттарын суретке түсірді. Келесі жазда олар Альбертадағы Луиза көлін суретке түсірді.

Кейінгі өмірі

1929 жылғы қаржылық құлдыраудан және одан кейінгі Ұлы депрессиядан кейін тапсырыстар бұрынғыдай оңай түспеді, сондықтан Пайндерлер 1932 жылы Лос-Анджелесте жаңа студиялық үй сатып алып, оңтүстік Калифорнияға тұрақтырақ оралды. Осы кезеңде Эвелин тұрмысқа шықты, ал Эдгар мен Элси сол жылы ажырасып кетті. Эдгар Голливудқа, Сьюард көшесіндегі шағын студияға көшті. Дегенмен, ол көп уақытын Калифорнияның Сьерра-Невада тауларында, өзінің сүйікті тақырыбын суретке түсіре отырып өткізді. Сиерраға деген өмір бойғы құштарлығы оны «Сьерра сапары» атты деректі фильм жасауға жетеледі. 1941 жылы ол композиция және композициялық формалар туралы толыққанды кітап – «Composition of Outdoor Painting» жазды. Кітапта пейзаж салу техникалары, түс, қайталау, ырғақ және тон да түсіндіріледі. Осы еңбектің жетінші басылымы 2005 жылы жарық көрді. 14 жылдық үзілістен кейін, Элси 1946 жылы Эдгардың қатерлі ісігі бар екенін білген соң оған көмектесу үшін оралды. Ол Эдгар 1947 жылдың 8 сәуірінде қайтыс болғанға дейін оның қасында болды. Эдгардың қоладан жасалған рельефті мүсіні Лагуна Бич өнер мұражайында сақталады, оны Элси 1952 жылы жасаған. Ол денсаулығы нашарлап, көру қабілеті төмендегенге дейін, 1959 жылға дейін оның туындыларын қолдады. 1969 жылы ол Миннеаполиске Эвелин мен оның күйеуіне көшіп келді. Элси 1971 жылдың 17 маусымында бейбіт түрде қайтыс болды. Пейннің итальяндық портолары, Альп таулары мен Лагуна пейзаждары туралы туындыларын табуға болады, бірақ Эдгар Алвин Пейн ең көп Американың Төрт бұрышы аймағындағы үндістерінің суреттерімен және, әрине, оның сүйікті Сиерра тауларының картиналарымен есімдеріне танымал. Сиерра тауларында, Хамфри ойпатында оның құрметіне аталған Пейн көлін кездестіресіз. Оның туындылары Билл Рэй, Джон Декерт және басқа суретшілерге әсер етті.