Кіріспе

Үндістандағы ірі саудагерлерден шаруаларды қорғау үшін тақта құрылды

Ауыл шаруашылығы өнімдерін сату жөніндегі комитет (APMC) – Үндістандағы штат үкіметтері шаруаларды ірі саудагерлердің қанаушылығынан қорғау және фермадан саудаға дейінгі баға айырмасының тым жоғары деңгейге жетуіне жол бермеу үшін құрған маркетингтік кеңес. APMC штаттардың Ауыл шаруашылығы өнімдерін сатуды реттеу заңының (APMR) қабылдануы арқылы реттеледі. 1947 жылы тәуелсіздік алғанға дейін ауыл шаруашылығы өнімдерін сатуға қатысты үкімет саясатының басты мәселесі – тұтынушылар үшін азық-түлік және өнеркәсіп үшін ауыл шаруашылығы шикізатының бағасын бақылауда ұстау болды. Алайда тәуелсіздік алғаннан кейін шаруалардың мүддесін қорғау және ауыл шаруашылығы тауарларының өндірісін арттыру үшін оларға ынталандыру бағасын ұсыну қажеттігі туындады. Ел бойынша жиі кездесетін мәселелердің бірі – жергілікті несие берушілердің шаруалардан жоғары пайызбен азық-түлік алып, оны арзан бағаға сатуы. Үндістан үкіметі шаруалардың ауыл шаруашылығы тауарларын сату жүйесінде кездесетін кемшіліктерін – орынсыз төмен бағаларды, жоғары маркетингтік шығындарды және өнімнің айтарлықтай физикалық шығындарын мойындап, нарық жағдайын бақылау механизмін құру ниетімен бірнеше міндетті ережелерді енгізді. Бастапқы ауыл шаруашылығы өнімдері нарықтарын реттеу және дамыту институционалдық жаңалық ретінде қарастырылды, ал жақсы жоспарланған базар аулаларын салу алғашқы көтерме сауда нарықтарындағы тәжірибені реттеудің маңызды шарты саналды.

Тарих

Үндістандағы ауыл шаруашылығы өнімдері нарығын реттеу бағдарламасының тарихы британдық үстемдік кезеңіне дейін жетеді: шикі мақта – британдық билеушілердің Манчестер (Ұлыбритания) тоқыма фабрикаларына сапалы мақтаны қолжетімді бағамен жеткізуді қамтамасыз етуге ұмтылуына байланысты, үкімет назарын аударған алғашқы ауыл шаруашылығы өнімі болды. Осының нәтижесінде, 1886 жылы Хайдарабад резидентурасының бұйрығымен Үндістандағы алғашқы реттелген нарық (Каранджа) құрылды, ал алғашқы заң – 1887 жылғы Берар мақта және астық нарығы заңы. Бұл заң британдық резидентерге белгіленген аудандағы кез келген жерді ауыл шаруашылығы өнімдерін сату және сатып алу нарығы деп жариялауға, сондай-ақ реттелген нарықтарды бақылау үшін комитет құруға уәкілдік берді. Бұл заң елдің басқа аймақтары үшін үлгі ретінде қызмет етті. Ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдау саласындағы маңызды кезең – 1928 жылғы Ауыл шаруашылығы жөніндегі Корольдік комиссиясының маркетингтік тәжірибені реттеу және реттелген нарықтар құру жөніндегі ұсынысы болды. Жағдайды жақсарту үшін қабылданған шаралардың бірі – сауда тәжірибесін реттеу және елді мекендерде нарық алаңдарын құру болды. Осы мақсатта, 1938 жылы Үндістан үкіметі үлгілік заң жобасын әзірледі және оны барлық штаттарға жіберді, алайда Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін көп ілгерілеу болмады. 1960-1970 жылдары көптеген штаттар Ауыл шаруашылығы өнімдері нарығын реттеу (APMR) заңдарын қабылдады және күшіне енгізді. Барлық негізгі көтерме жинақтау нарықтары осы заңдардың құзырына енді. Жақсы жоспарланған нарық алаңдары мен шағын алаңдар салынды және әрбір нарық аймағы үшін ережелерді әзірлеу және оларды орындау үшін Ауыл шаруашылығы өнімдері нарық комитеті (APMC) құрылды. Осылайша, ұйымдастырылған ауыл шаруашылығы нарығы реттелген нарықтар арқылы құрылды. 2015 жылы, жылдық мемлекеттік бюджетте, мемлекеттік органдар мен NITI Aayog көмегімен Бірыңғай Ұлттық Ауыл шаруашылығы нарығын құру ұсынылды.

Мадхья-Прадеш

Мадхья Прадеш үкіметі шаруалар өнімдері үшін жақсы баға алуына мүмкіндік беру үшін бірнеше бастама көтерді.

Карнатака

Карнатака үкіметі көптеген қалаларда АӨК-ны (Ауыл шаруашылығы өнімдері нарығы) құрды, бұл фермерлерге өз өнімдерін тиімді бағамен сатуға мүмкіндік береді. Көптеген АӨК-да саудагерлер мен басқа да маркетинг агенттеріне фермерлерден ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу үшін дүкендер немесе қоймалар беріледі. Фермерлер өз өнімдерін агенттерге немесе саудагерлерге АӨК бақылауымен сата алады. Карнатака штатында АӨК реттейтін шамамен 162 нарық бар. АӨК-ның базар ауласында тағамдар бөлмесі/нүктесі, дәретхана, ауыз сумен қамтамасыз ету сияқты негізгі жабдықтар бар. Кейбір ірі АӨК нарықтарында банк филиалы, пошта кеңсесі, суық қоймасы бар. Бенгалурудың Ешавантпурдағы АӨК реттелетін нарығы Оңтүстік Үндістанның ең ірі АӨК нарықтарының бірі болып табылады. 2020 жылға дейін фермерлер өнімдерін АӨК жүйесінен тыс жерде сата алмады. АӨК жүйесі фермерлерді саудагерлер мен маркетинг агенттерінің бағаларды манипуляциялауына осалдыққа түсірді. Үндістан Үкіметі барлық тараптардың мүддесі үшін АӨК заңын жақсартуды қарастырды. 2020 жылы Карнатака Үкіметі «Карнатака ауыл шаруашылығы өнімдерін сату (реттеу және дамыту) (өзгерістер) туралы» 2020 жылғы заң жобасын қабылдады, ол фермерлерге АӨК-ның араласуынсыз кез келген жерде өнімдерін сатуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, азық-түлік өңдеу компанияларына фермерлерден тікелей өнім сатып алуға рұқсат берілді.

Махараштра

Махараштра мемлекеттік ауыл шаруашылығы маркетингі тақтасы (MSAMB) Үндістан үкіметі қабылдаған АПМК заңы бойынша Махараштрада 295 АПМК-ны басқарады. 2016 жылдың шілдесінде Махараштра үкіметі жемістер мен көкөністерді АПМК-ның қарамағынан шығарып, фермерлерді өнімдерін тікелей Мумбайға әкеліп сатуға шақырды. Үкімет 148 тікелей маркетинг лицензиясын берді, оның 91-і жеміс-жидек пен көкөністерге арналған. Ал Пунедегі АПМК штаттан және басқа аймақтардан келген фермерлерге өнімдерін нарыққа әкеліп тікелей сатуға үндеді.

Тамил Наду

Тамилнад штатында 1977 жылдан бері сәтті жұмыс істеп келе жатқан Тамилнад мемлекеттік ауыл шаруашылығы өнімдерін сату жөніндегі кеңес ауыл шаруашылығы нарықтарын реттеуші орган болып табылады. Белгіленген әрбір аудан үшін 21 нарық комитеті құрылған, ал осы комитеттер бағынысында ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу және сатуды тиімді реттеу мақсатында 277 реттелген нарық қызмет етеді.

Андхра Прадеш

Андхра-Прадеш (ауыл шаруашылығы өнімдері мен мал шаруашылығы) нарықтары туралы мемлекеттік бұйрық 1966 жылы Андхра-Прадеште қабылданды және 1969 жылы толықтырылды.