Кіріспе

Сингапурдың Селетар әуежайы – Сингапурдың солтүстік-шығыс аймағына қызмет ететін азаматтық халықаралық әуежай. Ол елдің басты әуежайы Чанги әуежайынан шамамен солтүстік-батысқа қарай, ал негізгі коммерциялық қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан. Әуеайлақ 1928 жылы RAF Seletar ретінде ашылды, ол Ұлыбритания Корольдік Әуе күштерінің (RAF) әскери әуе базасы болды. 1971 жылы база Сингапурға қайтарылды. Сингапур үкіметі Селетар әуежайы мен оның айналасындағы аумақтарды Сингапурдың өнеркәсіптік авиация орталығы ретіндегі мәртебесін кеңейту жоспарында пайдалануға ниеттенген, қазір Селетар аэроғарыш паркі деп аталады. Бүгінде Селетар әуежайы негізінен турбо-винттік және шағын жеке және бизнес-джеттерге қызмет көрсетеді. Бұл әуежай, реактивті ұшақтардың көп трафигі бар Чанги әуежайының жүктемесін азайту үшін Сингапурға екінші бағыт ретінде қызмет етеді. Дегенмен, әуежайдың ұшу-қону жолағы Airbus A320 сияқты реактивті ұшақтарды қабылдауға қабілетті. Ұшу-қону жолағының белгісі 03/21, ал ұшу-қону жолағының нақты бағыттары 033° / 213°.

RAF Селетар

RAF Селетар 1928-1971 жылдар аралығында Сингапурдағы Корольдік әуе күштерінің базасы болды. Сингапурда әуежай, гидроұшақтар және теңіз базасын құру жоспарлары алғаш рет 1921 жылы RAF тарапынан келісілді. 1923 жылы аралдың солтүстік аймағындағы екі орын бекітілді. Базаға алғаш келген ұшақтар 1928 жылдың 28 ақпанында Supermarine Southampton гидроұшақтарының төртеуі болды. RAF Селетар 1930 жылдан 1937 жылға дейін, Калланг әуежайы ашылғанға дейін, азаматтық рейстер үшін де пайдаланылды. Эми Джонсон 1930 жылдың мамыр айында "Джейсон" аталған Gipsy Moth ұшағымен Ұлыбритания – Австралия рейсі барысында Селетарға қонды. Амелия Эрхарт 1937 жылдың маусым айында Lockheed 10 Electra ұшағымен әлемді айналып ұшу әрекеті кезінде де Селетарға қонды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Бұл аймақта соғыс қаупі төнгендіктен, RAF 1930 жылдардың аяғы мен 1940 жылдардың басында алыс Шығыста күштерін жинақтай бастады. Селетар әуежайы, жапондық әскери-теңіз күштерінің бомбалаушылары Сингапурға алғашқы әуе шабуылын жасағанда, олардың жер күштері Кота-Бахруға шабуыл жасағаннан кейін, кілемдік бомбалаудың нысанасы болды. Жапондықтар Джохор-Бахруды басып алған кезде, әуежайдың артиллериялық қашықтығына келді, сол себепті ол тасталды. Жапондықтар Малайя мен Сингапурға шабуыл жасағанда Селетарда төрт RAF бөлімшесі орналасқан. 205-ші эскадрилья "Консолидейтед Каталина" ұшақтарын пайдаланды, ал 36-шы және 100-ші RAF эскадрильялары ескірген Vickers Vildebeest торпедалық бомбалаушыларын (сондай-ақ 36-шы эскадрильяның Vildebeests-ін толықтыру үшін сатып алынған бес Fairey Albacores) қолданды. Бұл ұшақ эскадрильяларына 151-ші техникалық қызмет көрсету бөлімі қызмет көрсетті. 1941-1942 жылдары 21-ші эскадрилья, Корольдік Австралия әуе күштері де Селетарда орналасқан, және жаушылық басталғанда жеңіл қаруланған CAC Wirraway оқу ұшақтарынан Brewster F2A Buffalo истребительдеріне ауысу процесінде болды. Бұл бөлімшелер 1942 жылдың қаңтар-ақпанына дейін, жапондықтарға берілуге азық қалғанда, сол жерде қалды. Жапондық оккупация кезінде Селетар, Сембаванг сияқты, Жапон императорлық әскери-әуе күштерінің бақылауына өтті, ал Тенгең Жапон императорлық әскери-әуе күштерінің қарамағына түсті. 1942 жылдан 1945 жылға дейін Селетарда көптеген IJN эскадрильялары негізінен оқу мақсатында орналасқан немесе транзиттен өткен. Осы кезеңде Селетарда орналасқан деп белгілі болған бөлімшелердің арасында 936-шы Кокутай (B5N Kate, D3A Val және E13A1 Jake), 381-ші Кокутай (A6M Zero және J2M Raiden) болды. 601-ші Кокутай да маусым айында Филиппин теңізіндегі шайқаста (Мариананың Түркияға атысы) жапондық авианосецтерде жойылғанға дейін жаттығу үшін сол жерде орналасқан. Селетардың қазіргі ұшу-қону жолағы жапондық оккупация кезінде салынған.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін база RAF-ке қайта оралды және 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдары Малайзиядағы төтенше жағдайға белсенді қатысты. Beaufighter, Spitfire және Mosquito ұшақтары Малайзиялық коммунистік бүлікшілерге қарсы операциялар жүргізу үшін базада орналасқан болатын. Осы кезеңде базадағы көптеген эскадрильялардың ішінде No 60, 81 және 205 RAF эскадрильялары болды. Бұл база сондай-ақ 390 МУ – RAF Қиыр Шығыс Әуе күштері FEAF-тің техникалық қызмет көрсету базасы болып табылды. 1960-шы жылдары RAF Селетар No 103 және 110 эскадрильяларының үй базасы болды, олардың екеуі де Westland Whirlwind Mk 10 тікұшақтарымен және 34 эскадрильясы Blackburn Beverley көлігімен жабдықталған. Үш эскадрильяның барлығы (тағы бірнеше эскадрильялармен бірге) Индонезия-Малайзия қақтығысы кезінде Солтүстік Борнеодағы операцияларды қолдауға қатысты. 1962 жылдың маусымынан бастап 66 эскадрильясы (эскадрилья командирі Грей басқаруымен) өздерінің Bristol 192 Belvedere тікұшақтарымен Селетарда орналасты және Борнео халқының жүректері мен санасын жаулау кампаниясының аясында Кучинг, Бруней, Лабуан және Баттерворт қалаларына жиі сапарлады (эскадрилья кейін 1969 жылдың наурыз айында таратылды). Short Singapore ұшақ қайығы (Mk. III K6912, No. 205 Squadron RAF, 14 қазан 1941 ж., ұшақ No. 5 Squadron RNZAF-қа берілді), Supermarine Spitfire (PR. XIX PS888, 81 Sqn, 1954 ж.), De Havilland Mosquito (PR.34 RG314, 81 Sqn, 1955 ж.), Short Sunderland ұшақ қайығы (GR.5 ML797 "P", 205 Sqn, 15 мамыр 1959 ж.) және Bristol Beaufighter (TT. X RD761, Station Flight, 1960 ж.) сияқты бірнеше ұшақ түрлері RAF-тағы соңғы операциялық рейсін Селетардан жасады. Short Sunderland ұшақ қайықтары 22 маусым 1938 ж. 230 эскадрильясымен (205 эскадрильяның серіктес эскадрильясы) Селетардан RAF қызметіне кірді.

Селетар әуе базасы

Сингапур Әуе Күштерінің (кейін RSAF) қалыптасу кезеңі 1968 жылдың қыркүйегінде Селетар әуе базасында басталды, онда Сингапур ұшу клубынан уақытша алынған үш Cessna 172G/H ұшағымен Ұшу оқу мектебі (FTS) құрылды. 1969 жылдың мамырында жеті жаңа Cessna 172K ұшағы келген соң, олар бұрынғы ұшақтардың орнын басып, негізгі ұшу курсына қатысуға таңдалған курсанттардың оқу қарқынын арттыруға көмектесті. 1977 жылдың 29 қазанында төрт қарулы вьетнамдық Сайгондан Фу Куок аралына бағытталған Air Vietnam рейсін басып алып, Douglas DC-3 ұшағын Селетар әуежайына қонуға мәжбүр етті. Қаскөйлектер екі вьетнамдық экипаж мүшесін өлтіріп, үшіншісін ауыр жарақаттады. Seletar Aerospace Park бағдарламасы аясында 2011 жылы ұшу-қону жолағы 1,840 метрге дейін ұзартылды, бұл әуежайға ірі және ауыр ұшақтарды қабылдауға мүмкіндік берді. Әуежайдың авиациялық жүйелері де жаңартылды. 2015 жылы Селетар әуежайы Чанги әуежайына түсетін жүктемені азайту және кішігірім және баяу ұшақтарды Чангиден Селетарға көшіру мақсатында қайта жаңартылды. 2018 жылдың 19 қарашасында бұрынғы жолаушылар терминалының орнына жаңа жолаушылар терминалы ашылды. Терминалда төрт тіркеу тірегі, алты иммиграциялық бақылау жолағы, екі қауіпсіздік тексеру бекеті және 200 жолаушыға арналған күту залы бар.

Құралмен қону жүйесін (ILS) пайдалану

2018 жылы Сингапурдың Селетар әуежайындағы аспаптық қону жүйесін (ILS) пайдалануы Малайзиямен дау тудырды, ол жүйенің қолданатын ұшу жолының өзінің әуе кеңістігіне енуі мүмкін екенін айтты. 2019 жылы екі ел арасында келісімге қол жеткізілді, оған сәйкес Малайзия Пасир Гуданг үстіндегі әуе кеңістігіндегі тұрақты шектеулі аймақты дереу тоқтатады, ал Сингапур Селетар әуежайы үшін аспаптық қону жүйесі (ILS) процедураларын енгізуді тоқтатады.

Ағымдағы операциялар

Селетар әуежайы қазір жалпы авиация әуежайы ретінде жұмыс істейді, негізінен чартерлік рейстер, жеке ұшақтарды пайдалану және оқу мақсатында. Әуежай қазіргі уақытта жергілікті уақыт бойынша (LCL) 07:00-ден 22:00-ге дейін келуші және кетуші рейстерге ашық. Онда 27 ұшақ тұрағы бар бір ұшу-қону жолағы, 100 шаршы метрлік қойма және күніне 840 тонна жүк тасымалдау мүмкіндігі бар. 1998 жылы әуежай 7945 жоспарлы рейс қабылдады, 23919 жолаушы тасымалдады және 6025 тонна жүк өңделді. Әуежайдың өртке қарсы қызметі, AES Seletar, Changi Airport Group компаниясымен қамтамасыз етіледі. AES Seletar 6 бірлік техниканы (су шашырату машинасы, көбік шашырату машинасы және басқалары) қамтитын 1 станцияға ие және 7-деңгейлі қорғаныс жүйесін ұсынады. Сингапур Республикасының Ұшқыштар клубы және Селетар Ұшқыштар клубы Селетар әуежайында орналасқан. Сингапур Жастар Ұшқыштар клубының танымал штаб-пәтері әуежайдың батыс жағында салынған. 2003 жылдың маусымында аяқталған клуб үйінде Diamond DA40 паркі үшін жеке тұрақ орындары бар. Сонымен қатар, Сингапур Республикасы Әуе күштерінің 124 эскадрильясының айналымды оқу бөлімі азаматтық әуежайда оқу бөлімшесіне ие, бірақ әдетте Сембаванг әуе базасында орналасқан. Бұрын Berjaya Air Тиоман және Редангқа жоспарлы рейстер орындаған. Berjaya Air қызметі 2010 жылдың 31 қазанында тоқтатылды және төрт жылдан кейін Чанги әуежайына көшірілді, бірақ кейіннен тоқтатылды. Berjaya Air Редангтан чартер рейсімен Селетарға қайта оралды. COVID-19 пандемиясына байланысты әуежайдағы күндізгі коммерциялық рейстердің саны күрт төмендеді. Әуежай жұмысы Сингапур үкіметінің Денсаулық сақтау министрлігі және Жұқпалы аурулар заңына сәйкес жаңа процестер мен ережелерге бағынады. 2022 жылдың 13 маусымында Firefly пандемияға байланысты тоқтатылған коммерциялық рейстерден кейін әуежайға рейстерді қайта бастады.

Автобус

Ескі әуежай терминалынан екі автобус бағыты (103 және 117) қолжетімді. 2018 жылдың 14 қазанынан бастап 102 бағыты да Селета́р әуежайының жаңа әуежай терминалына тоқтайды, жолаушылар терминалы ғимаратында автобус аялдамасы бар. 102 бағыты Сенгканг және Хоуганг станциялары арқылы Солтүстік-Шығыс желісіне қатынауға мүмкіндік береді. Чанги әуежайына баруға ниеттенген жолаушылар Jalan Kayu айналымында түсіп, 858 бағытына ауыса алады. Сондай-ақ, осы жерде 168, 39 және 103 бағыттары арқылы Тампинес, Пасир Рис және Серангунға қосылуға да болады.

Темір жол

Қазіргі уақытта жақын маңда жылдам транзит (МРТ) қызметтері жоқ. Алайда, жолаушылар Ишун МРТ станциясына (Солтүстік-Оңтүстік желісі) бару үшін Афт Бейкер көшесіндегі автобус аялдамасынан 103-ші маршрутқа отырып, ауыса алады. Географиялық тұрғыдан ең жақын МРТ станциясы – Сеңканг МРТ станциясы (Солтүстік-Шығыс желісі), оған Сеңканг LRT желісінің батыс тізбегіндегі Тханггам LRT станциясы арқылы жетуге болады.

Такси

Таксилер ұшу залының сыртындағы такси тұрақтарында қол жетімді. Әуежайдан басталатын барлық сапарлар үшін қосымша әуежай төлемақысы алынады.

Жеке көліктер

Жеке көлікпен жүзеге асырылатын барлық тасымалдау келіп түскен жердегі қабылдау орнында жүргізіледі.

Пайдаланылған әдебиеттер

Роулингс, Дж.Д.Р. "230-шы эскадрильяның тарихы". Air Pictorial журналы, 1969 жылдың шілдесі. 31 том, 7 нөмір. 242–244 беттер. Шорс, Кристофер, Брайан Калл және Ясухо Изава. Қанды шатасулар: Бірінші том: Соғысқа қарай бет бұру – Сингапурдың құлауына дейін. Лондон: Grub Street, 1992 жыл.