Белфаст қалалық әуежайының тарихы және қазіргі жағдайы

Кіріспе

Белфаст әуежайы, Солтүстік Ирландия

Джордж Бест Белфаст қалалық әуежайы – Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында орналасқан, бір ұшу-қону жолағы бар әуежай. Даун графтығында орналасқан, ол Белфаст портына жақын орналасқан. 2023 жылы әуежай 2,1 миллионнан астам жолаушыны қызмет көрсетті, 2010 жылы бұл көрсеткіш 2,7 миллионға жеткен еді. Мензис Эвиация және тасымалдау қызметтерін де ұсынатын компаниялар бар.

Алғашқы жылдар

Сиденхэм әуежайы 1937 жылы Шортс компаниясы Белфаст зауытының жанында, Сиденхэмде құрды. 1938 жылдың 16 наурызында сол кездегі британ премьер-министрі Невилл Чемберленнің әйелі Энн Чемберлен оны ашты. Алғашқы рейс Шотландияның Глазго қаласына бағытталды. 1938-1939 жылдары бұл Белфаст қаласының басты азаматтық әуежайы болды. 1941 жылы әуеайлақ RAF Belfast деп қайта аталды, содан кейін Корольдік теңіз күштеріне берілді, 1943 жылы HMS Gadwall (сонымен қатар RNAS Belfast немесе RNAS Sydenham деп те белгілі) атанды. RAF Nutts Corner сол кезде Белфасттың басты әуежайы болды (ал Aldergrove кейін Солтүстік Ирландияның басты әуежайына айналды). 1952 жылы ұшу-қону жолағы қазіргі 1829 метрлік (6000 футтық) ұзындығына дейін ұзартылды, оның ішінде флоттың әуе күштері әскери-теңіз ұшақтарын сақтау орталығы ретінде пайдаланған кезең де бар. Одан кейін оны тек Шортс компаниясы пайдаланды. 1983 жылы әуе компаниялары мен клиенттердің қызығушылығы артып, әуежай коммерциялық рейстер үшін Белфаст порты әуежайы (кейін Белфаст қалалық әуежайы, және содан кейін қазіргі атауымен) ретінде қайта ашылды. IATA әуежай коды BHD Белфаст портына және оның Даун округіндегі орналасқан жеріне сілтеме жасайды. Jersey European 1988 жылы әуежайда қызметін бастады. 2020 жылы таратылған кезде, бұл кезде Flybe деп аталған әуе компаниясы әуежайдан ірі базаны басқарды.

2000 жылдан 2019 жылға дейінгі даму

Жаңа терминал 3 маусымда ресми түрде ашылды. Ferrovial 2008 жылдың қыркүйегінде әуежайды ABN Amro Global Infrastructure Fund компаниясына 132,5 миллион фунт стерлингке сатты. 2006 жылдың наурыз айында әуежайдың аты Солтүстік Ирландия футболшысы Джордж Бесттің құрметіне берілетіні жарияланды. Жаңа атау – Джордж Бест Белфаст қалалық әуежайы, сондай-ақ жаңа таңбалар Бесттің отбасы мен достарының қатысуымен 22 мамыр 2006 жылы, оның 60 жылдық мерейтойында өткен атау беру салтанатында таныстырылды. Әуежайдың атын өзгертуге қатысты пікір қақтығыстары туды, көптеген жергілікті және ұлттық баспасөз беттерінде Белфаст тұрғындарының әртүрлі сезімдері жайлы мақалалар жарияланды. Сондай-ақ 2006 жылдың наурыз айында Flybe Белфаст қаласы – Манчестер бағытындағы рейсіне футболшының есімін беріп, оған арналған ұшақ тағайындады. 2007 жылдың қазан айында Ryanair әуежайда 23-ші базасын ашты, бес бағыт бойынша қызмет көрсетіп, жылына 800 000 жолаушы тасымалдады. Авиакомпания 2010 жылы Белфаст қаласындағы базасын ұшу-қону жолағын кеңейту жоспарының кешігуіне байланысты жапты. Авиакомпания ұшу-қону жолағы кеңейтілсе, Еуропа бағыттарына рейстер орынатынын мәлімдеді. 2010 жылдың қаңтар айында easyJet Лондон Лутонға рейстерді бастады, бірақ 2011 жылы бұл бағытты Белфаст халықаралық әуежайына көшірді. Manx2 2010 жылы Мэн аралына қатынайтын рейсін әуежайға көшірді, бірақ кейіннен авиакомпания қызметін тоқтатты. 2011 жылдың қаңтар айында Bmibaby Белфаст базасын әуежайға көшірді, осылайша қызметін бауырлас компания BMI-мен бір шатыр астында ұстап тұруды көздеді. Авиакомпания 2012 жылдың маусым айында Белфаст қалалық әуежайынан рейстерді тоқтатты. 2012 жылдың қазан айында Aer Lingus өз рейстерін Белфаст халықаралық әуежайынан әуежайға көшірді. Авиакомпания бес бағытқа рейстерді бастады, бірақ кейін қызметін бір бағытқа дейін қысқартты. Испаниялық Vueling 2015 жылдың мамырында Барселонаға маусымдық рейстерді іске қосты, бірақ бағыт 2015 жылдың соңында жойылды. Голландиялық KLM 2015 жылы KLM Cityhopper арқылы Амстердамға күнделікті рейстерді іске қосты. Brussels Airlines 2016 жылы Брюссельге рейстерді іске қосты, бірақ 2017 жылы бағыт тоқтатылды. 2017 жылдың басында Eastern Airways Citywing компаниясының жұмысын тоқтатуына байланысты Мэн аралына рейстерді бастады, бірақ 2018 жылы бағыт жойылды. Icelandair компаниясының Air Iceland Connect филиалы 2017 жылы Icelandair атынан Кефлавикке рейстерді бастады, бірақ бұл бағыт 2018 жылы тоқтатылды. Шотландиялық Loganair әуе компаниясы 2019 жылы Карлайлға, ал 2020 жылы Дундиге рейстерді бастады.

A new terminal was officially opened on 3 June 2001. the owner of BAA Airports. Ferrovial re sold the airport in September 2008 for £132.5 million to ABN Amro Global Infrastructure Fund. In March 2006, it was announced that the airport would be renamed in memory of Northern Irish footballer George Best. The new name, George Best Belfast City Airport, and signage were revealed at the renaming ceremony attended by Best's family and friends on 22 May 2006, which would have been Best's 60th birthday. The renaming of the airport caused controversy, with many articles in local and national print media highlighting the mixed feelings of Belfast residents. Also in March 2006 Flybe announced that it would be naming its Belfast City – Manchester service after the footballer, dedicating a plane to him. In October 2007 Ryanair established its 23rd base at the airport, operating five routes and carrying 800,000 annual passengers. The airline closed its Belfast City base in 2010 due to delays in the planned runway extension. The airline stated that would fly to European destinations from the airport if the runway was extended. In January 2010 easyJet commenced flights to London Luton, though the airline moved the route back to Belfast International in 2011. Manx2 moved its Isle of Man service to the airport in 2010, however the airline has since ceased operations. In January 2011 Bmibaby moved its Belfast base to the airport, in order to keep its operation under one roof with sister airline BMI. The airline ceased operations from Belfast City Airport in June 2012. In October 2012 Aer Lingus moved its services from Belfast International to the airport. The airline launched flights to five destinations, though it has since reduced their operations to just one route. Spanish carrier Vueling launched summer seasonal flights to Barcelona in May 2015, though the route was cancelled in late 2015. Dutch carrier KLM launched daily flights to Amsterdam in 2015, with flights operated by KLM Cityhopper. Brussels Airlines launched flights to Brussels in 2016, though the airline axed the route in 2017. In early 2017, Eastern Airways commenced flights to the Isle of Man following the demise of Citywing, though the airline axed the route in 2018. Icelandic carrier Air Iceland Connect commenced flights to Keflavik in 2017 on behalf of Icelandair, though the route was cancelled in 2018. Scottish airline Loganair commenced operations to Carlisle in 2019, followed by Dundee in 2020.

2020 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін

Flybe, әуежайдағы рейстердің 80%-ын орындаған және 14 бағыт бойынша 1,6 миллионнан астам жолаушыны тасымалдаған, 2020 жылдың наурызында қызметін тоқтатты. Содан кейін Loganair Абердин, Глазго және Инвернесске рейстер бастады, ал Eastern Airways Кардифф пен Саутгемптонға рейстер ұйымдастырды. Бұған қоса, British Airways еншілес компаниясы BA Cityflyer 2020 жылы Лондон қаласына рейстер бастады. 2020 жылдың тамызында Aer Lingus еншілес компаниясы Aer Lingus Regional әуежайда жаңа база ашып, Ұлыбританияның алты бағытына бес ұшақпен қызмет көрсетуге кірісті. 2021 жылдың маусымында Aer Lingus Regional операторы Stobart Air қызметін тоқтатты, нәтижесінде Aer Lingus Regional рейстерінің барлығы жойылды. Aer Lingus және British Airways әуе компаниялары Белфаст қаласы әуежайынан Aer Lingus Regional бағыттарының көп бөлігіне рейстер бастады. Ryanair 11 жылдық үзілістен кейін 2021 жылдың 1 маусымында әуежайдан қайта рейстерін бастады, бірақ 2021 жылдың тамыз айының соңында Ұлыбританияның әуе кезеңдік салықтарына және авиакомпанияларға арналған Covid-19 пандемиясынан кейінгі жеңілдіктердің болмауына наразылық білдіріп, 2021 жылдың қыркүйегінде Солтүстік Ирландиядан толығымен кету туралы хабарлады. 2022 жылдың наурызында Aer Lingus Regional рейстерінің жаңа операторы Emerald Airlines әуежайда база ашатынын мәлімдеді. Бастапқыда үш ATR 72 600 ұшағынан тұратын базасымен, Emerald 2022 жылдың 24 наурызынан бастап Aer Lingus брендімен Ұлыбританияның алты бағытына қызмет көрсетуді жоспарлап отыр, ал Aer Lingus өзі Лондон Хитроу бағытын орындайды. 2022 жылдың 16 наурызында жаңа Flybe әуежайдың көктемде қайта іске қосылғаннан кейін екінші операциялық базасы болатынын жариялады, ал рейстер келесі аптада сатылымға шығарылады. База 2023 жылдың қаңтарында Flybe 2.0 әкімшілікке кірген кезде жабылды. 2022 жылдың қазанында Brexit-ке байланысты талаптарға байланысты, еуропалық авиакомпания Біріккен Корольдіктегі ішкі бағыттарды орындай алмайтындықтан, Aer Lingus-тің Белфаст қаласы мен Лондон Хитроу арасындағы рейстері Aer Lingus UK-ке берілетіні хабарланды. Бұл рейстер British Airways компаниясымен "Wet Lease" шарты бойынша, Aer Lingus UK рейстерінің нөмірлері мен байланыс белгілерін пайдалана отырып орындалады. Қазіргі уақытта бұл Emerald Airlines-тің Белфаст қаласынан орындалатын рейстеріне әсер етпейді, себебі Ұлыбританияның Азаматтық авиация басқармасы (CAA), British Airways және олардың арасында Emerald Airlines Ұлыбританияның AOC лицензиясын алудан бұрын қолдау келісімі бар.

Flybe, which operated 80% of flights at the airport, and carried over 1.6 million passengers across 14 routes, ceased operations in March 2020. Subsequently, Loganair commenced flights to Aberdeen, Glasgow, and Inverness, while Eastern Airways commenced flights to Cardiff and Southampton. In addition, British Airways subsidiary BA Cityflyer commenced flights to London City during 2020. In August 2020, Aer Lingus subsidiary Aer Lingus Regional established a new base at the airport, operating five aircraft to six UK destinations. In June 2021, Aer Lingus Regional operator Stobart Air ceased operations, leading to the cancellation of all Aer Lingus Regional flights. Aer Lingus and British Airways commenced flights to the majority of Aer Lingus Regional's destinations from Belfast City Airport. Ryanair resumed flying from the airport after a hiatus of around 11 years, on 1 June 2021, but announced in late August 2021 that it would withdraw from Northern Ireland altogether in September 2021, in protest at the UK's Air Passenger Duty, and the lack of post Covid incentives for airlines. In March 2022, Emerald Airlines, the new operator of Aer Lingus Regional flights, announced that they would be opening a base at the airport. Initially with a base of three ATR 72 600 aircraft, Emerald plan on serving six UK destinations from March 24, 2022 under the Aer Lingus brand, with Aer Lingus itself operating the London Heathrow route. On the 16 March 2022, the new Flybe announced that the airport would become their second operating base following their spring relaunch, with flights going on sale the following week. The base was closed in January 2023 when Flybe 2.0 went into administration. In October 2022, it was announced that Aer Lingus operations between Belfast City and London Heathrow would transfer to Aer Lingus UK due to Brexit related requirements that a European carrier could no longer fly domestic routes within the United Kingdom. These flights are operated by British Airways under Wet Lease terms using the Aer Lingus UK flight numbers and callsigns. This currently does not affect the operations carried out by Emerald Airlines from Belfast City as an agreement is currently in place between the UK CAA, British Airways and themselves prior to Emerald Airlines securing a UK AOC.

Кеңейту жоспарлары мен қарсылықтар

Аэропорт тұрғын үйлерге жақын орналасқандықтан, шудың таралуы мәселесі қоғамдық пікірталас тудырып отыр. Аэропорттың жұмыс істеуіне қатысты жоспарлы келісімге қол қойылғаннан кейін шуды басқару стратегиясы жасалды және шуды азайту жөніндегі операциялық процедуралар белгіленді. 2013 жылы аэропорт сатуға болатын орын санына қатысты шектеуді толық жоюға өтініш білдірді – бұл 1997 жылғы жоспарлау келісімінің маңызды бөлігі, ол тым тез кеңеюдің алдын алу мақсатында жасалған. Осының нәтижесінде көптеген тұрғындардан құралған топтар коалиция құрды – «Белфаст қалалық әуежайын кеңейтуге қарсы коалиция» – аэропорттың ұсынылып отырған кеңейту жоспарларына наразылық білдіру және 2006 жылы өткізілген жұртшылық алдындағы тыңдауда тұрғындардың пікірін жеткізу үшін. Бір жыл ішіндегі коммерциялық (және жалпы авиацияға шектеу жоқ) 45 000 ұшақ қозғалысына шектеу қойылды, бұл көрсеткіш 2008 жылы коммерциялық және жалпы авиация ұшақтарының 48 000 қозғалысына дейін шектелді. Авиакомпаниялар әуежайдан ұшатын рейстерге жылына 4 миллионнан астам орынды сатуға құқықсыз. Белфаст қаласының үстінен емес. Көлденең бағытта ұшатын кез келген ұшақ 150 метр биіктікте солтүстікке қарай бұрылуы керек (құрлықтан алыс). Тек 2000 футқа (турбовинтті ұшақтар үшін) немесе 3000 футқа (реактивтік ұшақтар үшін) жеткеннен кейін ғана олар оңтүстікке қарай бұрылып, қайтадан құрлық үстінен ұшуға мүмкіндік алады. Қаладан ұшатын кез келген ұшақ бұрылуға рұқсат алғанға дейін тура сызықта 2000 футқа дейін (турбовинтті ұшақтар үшін) немесе 3000 футқа дейін (реактивтік ұшақтар үшін) ұшуы керек.

Жол қозғалысы

+ Жолаушылар саны Қозғалыс саны Жүк (тонна) Орын Әуежай Жалпы жолаушылар саны 2022/23 өзгеруі Әуекомпаниялар 1 Лондон–Хитроу 564,018 5,8% British Airways 2 Лондон–Гатвик 235,493 42,4% easyJet 3 Манчестер 171,514 54,8% Aer Lingus, easyJet 4 Бирмингем 146,122 3,9% Aer Lingus 5 Лондон–Сити 132,133 8,7% British Airways 6 Эдинбург 116,994 38,8% Aer Lingus 7 Ливерпуль 115,405 174,4% easyJet 8 Лидс–Брэдфорд 113,405 19,4% Aer Lingus 9 Глазго 103,076 61,4% Aer Lingus, easyJet 10 Саутгемптон 79,810 31,7% Aer Lingus

Темір жол

Сиденхэм теміржол станциясы әуежайдың оңтүстік шебіне іргелес орналасқан, ескі жолаушылар терминалынан A2 тас жолы арқылы. Ол Бангор мен Портадаун қалалары арасындағы Солтүстік Ирландия теміржолының үнемі жүретін пойыздарымен қамтамасыз етіледі. Портадаунға бағытталған пойыздар Белфаст Орталық және Ұлы Виктория көшесі теміржол станцияларында тоқтайды. Жаңа жолаушылар терминалының солтүстік-шығысқа қарай салынуына байланысты, пойызбен келген немесе кеткен жолаушылар терминалға дейін немесе одан әуежайдың тегін автобусын сұрай алады.

Көлік

Әуежай Белфаст пен Холивуд қалалары арасындағы А2 тас жолының Сиденхэм айналма жолында орналасқан.

Автобус

Translink метросының 600-жолы – Белфаст қалалық Airlink қызметі, терминалдан Белфаст Еуропа Автобус орталығына дейін, Еуропа қонақ үйі мен Белфаст Ұлы Виктория көшесі теміржол станциясының жанында орналасқан. Автобустар күні бойы әр отыз минут сайын қатынайды. Сонымен қатар, метро 3А автобусы әр он минут сайын Сайденхемнен Белфаст қалалық әкімшілігіне қатынайды. 2014 жылғы мәлімет бойынша, Airporter қызметі апта ішінде әуежайға 12 рейс, сенбі күндері 5 рейс, ал жексенбі күндері Дерриге 8 рейс жүргізді.