Аделаида Әуежайы: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Аделаида әуежайы – халықаралық, ішкі және жалпы авиациялық әуежай, және Оңтүстік Австралиядағы Аделаиданың басты әуежайы. Ол жолаушылар ағыны бойынша Австралиядағы бесінші ең қызығушылық тудыратын әуежай, 2023-ші қаржы жылында 7,7 миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсетті. Ол Аделаида қаласының орталығынан батысқа қарай шамамен 6 км (3,7 миль) қашықтықта, Уэст-Бичтің жанында орналасқан. 1998 жылдың 29 мамырынан бері ол федералдық үкіметтен ұзақ мерзімге жалға алынған «Аделаида әуежайы» жеке компаниясымен басқарылады. Мұның жалпы ауданы 785 гектар (1940 акр) құрайды. Алғаш 1955 жылы құрылған, ал 2005 жылы жаңа халықаралық/ішкі екі терминалдық жүйе ашылды, ол көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде 2006 жылы әлемдегі екінші жақсы халықаралық әуежай (5-15 миллион жолаушы) деп танылды. 2006, 2009 және 2011 жылдары Австралияның ең жақсы астаналық әуежайы атанды, сондай-ақ 2022 және 2024 жылдары «Skytrax World Airport Awards» жүйзесінде Австралия-Тынық мұхиты аймағындағы ең жақсы өңірлік әуежай деп танылды.

Тарих

Алғашқы "Аделаида әуежайы" 1921 жылы Альберт паркінде (қазіргі Хендон) жер учаскесінде салынған аэродром болды. Ол Нортфилд аэродромын алмастырды. Бұл шағын нысан Аделаида мен Сидней арасында почта тасымалын қамтамасыз етті. Авиацияның қарқынды өсуіне байланысты 1927 жылы Парафилд әуежайы құрылды. Авиацияға деген сұраныс Парафилдтен асып, 1946 жылдың қаңтар айында Аделаида әуежайының қазіргі орны Батыс Торренсте (1991 жылға дейін Батыс жағажайы деп аталды) таңдалды. Порт-Аделаидадағы басқа орын, соның ішінде гидроұшақтар үшін арналған қондырғы, нашар деп танылды және қала орталығынан тым алыс болды. 1954 жылы құрылыс басталды, Парафилд әуежайы жеке және әскери авиацияға арналған нысанға айналды. Әуежайдағы ірі ангарлардың біріне жасалған қосымша ғимарат жолаушылар терминалы ретінде пайдаланылды, ал Комонвелл үкіметі уақытша ғимаратты салуға қаржы бөлді. 1998 жылдың мамыр айында Аделаида әуежайы лимиттік қоғамы Австралия үкіметінен Аделаида және Парафилд әуежайларының ұзақ мерзімді жалға алу құқығын сатып алды. Консорциумға Manchester Airport, Serco, UniSuper және Macquarie Bank кірді. 2023 жылдың желтоқсанына қарай Аделаида әуежайы лимиттік қоғамының акционерлері UniSuper (51%), Hostplus (15%), IFM Investors (15%), Igneo Infrastructure Partners (15%) және Perron Group (4%) құрады. 1998 жылдың шілдесінде ұшу-қону жолағы 570 метрге ұзартылып, 3,1 километрге жетті. 2005 жылдың қазан айында жаңа екі мақсатты нысан ескі ішкі және халықаралық терминалдарды алмастырды. Жаңа терминал ашылғаннан кейін ескі ішкі терминал жабылды және көп ұзамай бұзылды. Қазіргі терминалдың батыс жағына жаңа диспеткерлік мұнара салынды, ал ескі мұнара қосымша операциялар үшін сақталды. 2006 жылдың қазан айында жаңа терминал Кэрнсте өткен Австралия авиация индустриясының сыйлығында "Жылдың астаналық әуежайы" атағын алды. 2007 жылдың наурыз айында Аделаида әуежайы Дубайда өткен Халықаралық әуежайлар кеңесінің (ACI) 2006 жылғы сыйлығында 5-15 миллион жолаушы тасымалдайтын әуежайлардың ішінде әлемдегі екінші ең жақсы әуежай деп танылды. 2007 жылдың шілдесінде терминалды кеңейту жоспары жарияланды, оған көбірек аэромосттар салу және ескі халықаралық терминалды бұзу кірді. 2008 жылдың 5 тамызында Tiger Airways Australia Аделаида әуежайының 2009 жылдың басына қарай әуе компаниясының екі Airbus A320 ұшағының базасы болатынын растады. 2009 жылдың 29 қазанында Tiger Airways 2010 жылдың басында Аделаида әуежайында үшінші A320 ұшағын орналастыратынын хабарлады. Кейін Tiger Airways Аделаидадағы қызметін тоқтатты, бірақ 2013 жылы қайта бастады. 2011 жылы Чилидегі Пуйехью жанартауының атқылауы кезінде әуежай үлкен қиындықтарға тап болды. Күл бұлттың салдарынан бүкіл ел бойынша рейстер тоқтатылды, Аделаидада 40 000-нан астам жолаушы қиын жағдайда қалды. 2022 жылдың 11 қазанында жергілікті уақыт бойынша сағат 10-да қауіпсіздік тексеру құралдары жарты сағат бұрын істен шыққандығы анықталды, нәтижесінде терминал эвакуацияланды және шамамен 2000 жолаушы қайта тексеруден өтті. 2023 жылы Jetstar екі Airbus A321LR ұшағын Аделаидада орналастырды.

An early "Adelaide airport" was an aerodrome constructed in 1921 on of land in Albert Park, now Hendon, which took over from the Northfield Aerodrome. The small facility allowed for a mail service between Adelaide and Sydney. To meet the substantial growth in aviation, Parafield Airport was developed in 1927. The demand on aviation outgrew Parafield and the current site of Adelaide Airport was selected at West Torrens (known as West Beach until 1991) in January 1946. An alternative site at Port Adelaide, including a seaplane facility, was considered inferior and too far from the central business district. Construction began and flights commenced in 1954, with Parafield Airport being turned into a private and military aviation facility. An annexe to one of the large hangars at the airport served as a passenger terminal until the Commonwealth Government provided funds for the construction of a temporary building. In May 1998, Adelaide Airport Limited purchased the long term leases of Adelaide Airport and Parafield Airport from the Government of Australia. The consortium comprised Manchester Airport, Serco, UniSuper and Macquarie Bank. As at December 2023, the shareholders of Adelaide Airport Limited were UniSuper (51%), Hostplus (15%), IFM Investors (15%), Igneo Infrastructure Partners (15%) and Perron Group (4%). In July 1998, the runway was extended by 570 metres to 3.1 kilometres. In October 2005 a dual use facility replaced both the original domestic and international terminals. The old domestic terminal was closed shortly after the new terminal was opened to flights and was demolished not long after. A new control tower was built west of the current terminal with the old control tower maintained for additional operations. In October 2006, the new terminal was named the Capital City Airport of the Year at the Australian Aviation Industry Awards in Cairns. In March 2007, Adelaide Airport was rated the world's second best airport in the 5–15 million passengers category at the Airports Council International (ACI) 2006 awards in Dubai. Plans were announced for an expansion of the terminal in July 2007, including more aerobridges and demolition of the old International Terminal. On 5 August 2008 Tiger Airways Australia confirmed that Adelaide Airport would become the airline's second hub which would base two of the airline's Airbus A320s by early 2009. On 29 October 2009 Tiger announced it would be housing its third A320 at Adelaide Airport from early 2010. Tiger Airways later shut down its operations from Adelaide only to recommence them in 2013. In 2011 the airport encountered major problems during the eruption of Puyehue volcano in Chile. The ash cloud caused flights to be cancelled nationwide, with over 40,000 passengers stranded in Adelaide. On 11 October 2022, it was discovered that at around 10am local time, security screening equipment had failed half an hour earlier, leading to the evacuation of the terminal and re screening of approximately 2,000 passengers. In 2023, Jetstar based two of their Airbus A321LR at Adelaide.

Халықаралық

Халықаралық рейстер 1982 жылдан бастап халықаралық терминал салынғаннан кейін тұрақты түрде жүзеге асырыла бастады. Алғашқы халықаралық терминалда екі ұшақ тұрағы мен бір ұшақ көпірі болды, жолаушыларға арналған орын шектеулі еді. Регистрация тіркелген орындары кішкентай болды және күту залының көлемі де шектеулі болды. 2005 жылы ол жаңа терминалмен ауыстырылды және 2018 жылы кеңейтілген құрлықтағы инфрақұрылым мен негізгі терминалдың болашақ кеңейтуіне орын беру үшін бұзылды. 2018 жылдың 18 желтоқсанында Singapore Airlines компаниясы Сингапур – Аделаида рейсін екі класты өңірлік конфигурациясымен жабдықталған жаңа Airbus A350 900 ұшағына ауыстырды (бұрынғы Airbus A330 300). Fiji Airways та Nadi – Аделаида бағытындағы жаңа Boeing 737 8 MAX ұшағын жаңартты, бірақ 737 MAX ұшақтарының қауіпсіздік себептерімен тоқтатылғаннан кейін Boeing 737 800 ұшағына көшті. 2018 жылдың соңы мен 2019 жылдың басында China Southern, Cathay Pacific және Malaysia Airlines әуежайға сұраныстың артуына байланысты Аделаида әуежайына қызмет көрсету көлемін ұлғайтты. Әуежай сонымен қатар Volga Dnepr Airlines үшін маңызды жүк тасымалдау орталығы болып табылады, оларға Antonov жүк ұшағы үшін ұзын ұшу-қону жолағы қажет. 2018–2019 қаржы жылында Аделаида әуежайы халықаралық бағыттарда 7%, ал ішкі және аймақтық бағыттарда 1,3% жолаушылар өсімін тіркеді.

2023 жылдың қазан айында Аделаида әуежайы 2050 жылға дейінгі Желілік стратегиясын жариялады, онда әуежай 39 әлемдік қаламен тікелей рейстерді қамтамасыз етуді жоспарлап отыр, олардың ішінде Лос-Анджелес, Лондон және Йоханнесбург сияқты маңызды қалалар бар. Осы мақсатқа жету үшін әуежай халықаралық рейстерді қабылдау үшін қазіргі инфрақұрылымын кеңейтуді жоспарлап отыр.

Қазіргі терминал ғимараты

Әуежай 260 миллион долларға қайта жаңартылды және 2005 жылдың 8 қазанында ашылды. Қайта құруды Хансен Юнкен құрылыс компаниясы жүзеге асырды. Жаңадан дамыту алдында ескі әуежай терминалының сыйымдылығы шектеулі болды және аэромосттары болмады деп сынға ұшырады. Әлемдік стандартқа сай жаңартылған терминал құру туралы ұсыныстар жасалды. 1997 жылы жарияланған соңғы ұсыныста ішкі және халықаралық рейстердің барлығы бір терминалды пайдаланатын үлкен, бірыңғай терминал қарастырылды. Жаңа терминал жоспарларына әсер еткен факторлардың бірі – Ansett Australia әуе компаниясының құлдырауы болды. Бұл компания Qantas компаниясымен бірге ішкі рейстерді жүзеге асыратын екі жетекші компанияның бірі еді. Оның құлдырауы құрылыс шығындарының үлесіне қаражаттың жоғалуына әкеп соқты, нәтижесінде жаңа терминал жоспарлары 2002 жылға дейін тоқтап қалды. Жаңа терминалды 2005 жылдың 7 қазанында премьер-министр Джон Говард және Оңтүстік Австралияның премьер-министрі Майк Рэнн ашты. Алайда, Аделаида әуежайы жақында ғана жаңа нысанды бастапқыда тек халықаралық рейстерге пайдалануға болатынын хабарлады, себебі отын сорғылары мен жер асты құбырларында мәселелер туындады. Бұл мәселелер бастапқыда отын сорғыларының ішкі бетіне жағылған тотқа қарсы жабынмен, кейін құбырлардағы құрылыс қалдықтарымен байланысты болды. Халықаралық және аймақтық (2005 жылдың желтоқсанынан бастап) рейстерге жанармай танкерлер арқылы құйылса да, отандық реактивтік ұшақтар үшін бұл мүмкін болмады, себебі орын жетіспеді және қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмеді. Сондықтан олар бұрынғы терминалда жұмысын жалғастырды. Жанармай құю жүйесі қалдықтардан тазартылды және жаңа терминал барлық рейстер үшін 2006 жылдың 17 ақпанынан бастап пайдаланыла бастады. Жаңа әуежай терминалының ұзындығы шамамен және ол бір мезгілде 27 ұшақты, соның ішінде Airbus A380-ді қабылдай алады, сондай-ақ сағатына 3000 жолаушыға қызмет көрсете алады. Онда жайлы қоғамдық және әуе компанияларының лаунжтары (Qantas, Virgin Australia және Plaza Premium International Lounge), 42 жалпы қолданылатын тіркеу тіректері және 34 дүкен бар. Internode Systems компаниясы терминалдың барлық аймағында тегін сымсыз интернет желісін қамтамасыз етеді, бұл Австралия әуежайлары үшін бірінші рет болып отыр.

The airport was redeveloped at a cost of $260 million and opened 8 October 2005. The redevelopment was managed by builders Hansen Yuncken. Before the redevelopment, the old airport terminal was criticised for its limited capacity and lack of aerobridges. Proposals were developed for an upgraded terminal of world standard. The final proposal, released in 1997, called for a large, unified terminal in which both domestic and international flights would use the same terminal. A combination of factors, the most notable of which was the collapse of Ansett Australia, then a duopoly domestic carrier with Qantas, and the resultant loss of funds for its share of the construction cost, saw the new terminal plans shelved until an agreement was reached in 2002. The new terminal was opened on 7 October 2005 by the Prime Minister John Howard and South Australian Premier Mike Rann. However, Adelaide Airport Limited announced soon afterwards that only international flights would use the new facility immediately due to problems with the fuel pumps and underground pipes. These problems related initially to the anti rusting agent applied to the insides of the fuel pumps, then to construction debris in the pipes. Although international and regional (from December 2005) aircraft were refuelled via tankers, a lack of space and safety concerns prevented this action for domestic jet aircraft, which instead continued operations at the old terminal. The re fueling system was cleared of all debris and the new terminal was used for all flights from 17 February 2006. The new airport terminal is approximately end to end and is capable of handling 27 aircraft, including an Airbus A380, simultaneously and processing 3,000 passengers per hour. It includes high amenity public and airline lounges (Qantas, Virgin Australia & Plaza Premium International Lounge), 42 common user check in desks and 34 shop fronts. Free wireless Internet is also provided throughout the terminal by Internode Systems, a first for an Australian airport.

Викерс Вими мұражайы

1919 жылы Австралия үкіметі Англиядан Австралияға ұшатын алғашқы толық австралиялық экипажға 10 000 фунт стерлинг ұсынды. Кит Макферсон Смит, Росс Макферсон Смит және механиктер Джим Беннетт пен Уоли Шиерс 1919 жылдың 10 желтоқсанында Сингапур және Батавия арқылы Хунслоу-Хит әуежайынан Дарвинге дейінгі сапарды аяқтады. Олардың Vickers Vimy ұшағы, мейіріммен "God 'Elp All Of Us" деп аталады, әуежай аумағындағы климатты бақылайтын арнайы салынған мұражайда сақтаулы. Терминал ғимараттарының орны ауысуына байланысты мұражай қазір ұзақ мерзімді автотұрақ ішінде орналасқан. 2019 жылы мемлекеттік және федералдық үкіметтер әуежайдың 165 миллион долларлық терминалын кеңейту аясында жаңа сақтау нысанына әрқайсысы 2 миллион доллар бөлді.

Соңғы дамуы

2011 жылдың ақпан айында бес жылдық бас жоспардың бөлігі ретінде 100 миллион австралиялық долларлық құрылыс бағдарламасы іске қосылды, оның ішінде әуежай ішінде жаңа жол желісі, көп қабатты автотұрақ, қысқа мерзімді тұрақ орындарының санын 800-ден 1650-ге дейін ұлғайту (2012 жылдың тамызында аяқталды); жолаушылар терминалының алдындағы жаңа алаң (2013 жылдың наурыз айында аяқталды); жаңа автотұрақ пен қолданыстағы терминал ғимаратын байланыстыратын жаяу көпір (2013 жылдың наурыз айында аяқталды); терминалдың кеңейтілуі; үш жаңа аэрокөпір; терминалдың коммерциялық жобалары мен жолаушыларға арналған жабдықтар; аймақтық авиакомпания Rex-тің орны ауыстырылды. 2013 жылдың шілдесінде Аделаида әуежайы Google Street View технологиясын қолданған алғашқы австралиялық және әлемдегі екінші әуежай атанды, бұл жолаушыларға саяхатқа шығар алдында әуежайдың ұшу және қону бөлімдерін зерттеуге мүмкіндік берді. 1983 жылы салынған және құны жоғары, ескі мұнарадан екі еседен астам биіктіктегі жаңа басқару мұнарасы 2013 жылдың тамызында аяқталып, пайдалануға берілді. 2015 жылдың қаңтарында Аделаида әуежайының 2014 жылғы Бас жоспары Инфрақұрылым және аймақтық даму министрі тарапынан бекітілді. 2016 жылдың қыркүйегінде Корольдік ұшу дәрігерлері қызметінің орталық аймағының базасы ауыстырылып, күрделі жөндеуден өтті. Базада көптеген Pilatus PC 12 және бір Pilatus PC 24 ұшақтары, техникалық қызмет көрсету ангарлары мен жедел жәрдем машиналары орналасқан. Атура қонақ үйі (биік, тоғыз қабатты) 2018 жылдың қыркүйегінде аяқталды. 2018 жылдың соңы мен 2019 жылдың басында Аделаида әуежайы 165 миллион долларлық терминал кеңейту жобасын бастады, терминалдың ұзындығын ұлғайтып, бажсыз сауда орындары мен дүкендердің санын көбейтіп, халықаралық рейстерге арналған сыйымдылығын арттырды. Жаңарту жұмыстары 2021 жылға дейін аяқталуы тиіс. Ескі халықаралық терминал да көп жылдар бойы пайдаланылмағаннан кейін 2019 жылы бұзылды. 2020 жылдың басында Аделаида әуежайы 2019 жылдың желтоқсанында аяқталған, жаңадан жөнделген конкорсты ашты. Жаңа дүкендерге Penfolds Wine Bar & Kitchen, Precinct Adelaide Kitchen, Soul Origin, Boost Juice, Lego Kaboom және Airport Pharmacy кіреді. 2023 жылдың қазан айында Penfolds Wine Bar & Kitchen жабылатыны және оның орнына ADL Grounds Bar ашылатыны хабарланды.

In February 2011, a A$100 million building program was launched as part of a five year master plan, including a new road network within the airport, a multi storey car park, increasing short term parking spaces from 800 to 1,650 (completed August 2012); a new plaza frontage for the passenger terminal (completed March 2013); a walkway bridge connecting new car park and existing terminal building (completed March 2013); terminal concourse extension; three new aerobridges; terminal commercial projects and passenger facilities; relocation of regional carrier Rex. In July 2013, Adelaide Airport became the first Australian airport and second airport worldwide to have Google Street View technology, allowing passengers to explore the arrival and departure sections of the airport before travel. A new control tower, at high, more than twice the height of the old tower built in 1983 and costing , was completed and commissioned in August 2013. In January 2015, the Adelaide Airport Master Plan 2014 was approved by the Commonwealth Minister for Infrastructure and Regional Development. In September 2016, a relocation and major upgrade was completed for the base of the central service region of the Royal Flying Doctor Service. The base houses many Pilatus PC 12 and one Pilatus PC 24, maintenance hangars and ambulance bays. The Atura Hotel ( tall, nine levels) was completed in September 2018. In late 2018 and early 2019, Adelaide Airport commenced a $165 million terminal expansion project, increasing the length of the terminal, adding more duty free and shopping outlets, and increasing international capacity. The upgrades are set to be completed by 2021. The old international terminal was also demolished in 2019, after lying empty for many years. In early 2020, Adelaide Airport opened a newly updated concourse which was finished in December 2019, New Shops include Penfolds Wine Bar & Kitchen, Precinct Adelaide Kitchen, Soul Origin, Boost Juice, Lego Kaboom and Airport Pharmacy. In October 2023 it was announced that the Penfolds Wine Bar & Kitchen would close and be replaced with the ADL Grounds Bar

Люцернден салқын ұшу-қону жолақтарына

Аделаида әуежайында қайта өңделген сумен суарылатын коммерциялық дақылдарды өсіру арқылы ұшу-қону жолақтарының температурасын төмендету жөніндегі әлемдегі алғашқы жоба сынақтан өтті, алғашқы сынақ 2019 жылы аяқталды. Әр түрлі дақылдарды отырғызып, олардың ұшу-қону жолағының температурасына тигізетін әсерін зерттеген ғалымдар ағаш люцернасының ең тиімді екенін анықтады, бұл суару аймақтарында және олардың маңындағы жылы күндердегі ауаның орташа температурасын 3 °C-қа төмендетті. Люцерна биік шөп, бақ жасыл және кикуюдан жақсы нәтиже көрсетті, сонымен қатар оны шөпке айналдырып, мал азығы ретінде сатуға болады. Әуежай жобаны әуежай аумағының көбін қамтуға кеңейту үшін бизнес-жоспар әзірлеуде.

Жылдық жолаушылар

Аделаида әуежайының жылдық жолаушылар статистикасы Жыл Ішкі Халықаралық Барлығы Өзгеріс 1998 3,789,458 223,035 4,012,493 4.3% 1999 3,860,910 241,014 4,101,924 2.2% 2000 3,963,159 270,099 4,233,258 3.2% 2001 4,182,480 241,844 4,424,324 4.5% 2002 3,994,310 224,351 4,218,661 4.6% 2003 4,384,095 206,849 4,590,944 8.8% 2004 4,839,885 286,083 5,125,968 11.7% 2005 5,261,677 334,298 5,595,975 9.2% 2006 5,592,313 400,489 5,992,802 7.1% 2007 5,906,429 455,149 6,361,578 6.2% 2008 6,270,369 479,679 6,750,048 6.1% 2009 6,340,348 501,399 6,841,747 1.4% 2010 6,758,251 532,392 7,290,643 6.6% 2011 6,438,334 583,073 7,021,407 3.7% 2012 6,416,815 650,077 7,066,892 0.6% 2013 6,574,289 799,585 7,373,874 4.3% 2014 6,731,599 967,265 7,698,864 4.4% 2015 6,799,781 871,388 7,671,169 0.4% 2016 6,995,994 924,179 7,920,173 3.2% 2017 7,148,959 962,975 8,111,934 2.4% 2018 7,320,342 1,025,961 8,346,303 2.9% 2019 7,387,579 1,128,592 8,516,171 2.0% 2020 2,348,454 240,959 2,589,413 69.6% 2021 3,031,107 35,688 3,066,795 18.4% 2022 6,006,859 409,977 6,416,836 109.2% 2023 7,116,372 881,114 7,997,486 24.6%

Жүк

+ Аделаида әуежайы арқылы ішке және сыртқа жүзеге асырылатын ең жүк көлемі жоғары халықаралық жүк бағыттары (2011 жылдың маусымы) Рейтинг Әуежай тоннасы % Өзгеріс1 10,995.72 3,413.23 2,984.44 449.4

Жер үсті көлігі

Аделаида метрополитені әуежайды Аделаиданың көптеген танымал жерлерімен, соның ішінде CBD-мен байланыстыратын жиі JetBus қызметтерін ұсынады. J1 және J2 бағыттары CBD және әуежай арқылы солтүстік, батыс және оңтүстік қала маңындағы аудандарды байланыстырады. Westfield Tea Tree Plaza, Glenelg және Harbour Town сияқты танымал аймақтарда тоқтаулар бар. Гренфелл көшесінің оңтүстік жағындағы U1 және Кьюри көшесінің оңтүстік жағындағы W1 автобус аялдамалары J1 және J2 автобустарын әуежайға шақыруға ыңғайлы. J7 және J8 бағыттары әуежай мен Вестфилд Вест Лейкс және Вестфилд Марион арасында жүреді, ал қала орталығына жақын өтпейді. Терминал ғимаратының жанында таксилер мен жалға берілетін көліктер де қолжетімді. Әуежайға теміржол салу жоспарлары күштен тоқтатылды.