Шанхай магниттік пойыз жолы

Кіріспе

Шанхайдағы магниттік левитация пойызы – Шанхайдағы магниттік левитация пойызы (SMT) немесе Шанхай Трансрапид – Қытайдың Шанхай қаласында жұмыс істейтін магниттік левитация (маглев) желісі. Желі неміс Transrapid технологиясын пайдаланады. Шанхай магниттік жолы – әлемдегі алғашқы коммерциялық жоғары жылдамдықты маглев және сағаттық ең жоғары жылдамдығы бар. 2021 жылдың мамыр айына дейін сағаттық жылдамдығы құрады, сол кезде ол коммерциялық пайдаланудағы ең жылдам пойыз қызметі болып есептелді. Пойыз желісі Шанхай Пудун халықаралық әуежайын (2-жолға ауысу) және Лонгян жол стансасын (Орталық Пудунның шетінде, 2, 7, 16 және 18-жолдарға ауысу) байланыстырады, онда жолаушылар Шанхай метросына ауысып, қала орталығына саяхатын жалғастыра алады. Бұл желі Шанхай метро желісінің бөлігі емес, ол Шанхайдың орталығынан және Лонгян жол стансасынан (2-жол) Пудун әуежайына өз қызметін ұсынады. Сапарды аяқтауға 8 минут 10 секунд уақыт кетеді. Пойыз 2 минут 15 секундта шақырымға жете алады, ал тарихи ең жоғары жылдамдық – 4 минуттан кейін қол жеткізілді.

Құрылыс

Жолдың құрылысы 2001 жылдың 1 наурызында басталды, ал коммерциялық қызмет 2004 жылдың 1 қаңтарында қолға алынды. Шанхай Трансрапид жобасы 10 миллиард иенді (1,33 миллиард АҚШ доллары) және екі жарым жылға созылды. Жолдың жолағы рельстік болып табылады және одан әрі жеке жолмен техникалық қызмет көрсету орталығына барады. Шанхай магниттік пойзының ең жоғары коммерциялық жылдамдығы – , ол 2004 жылдың сәуірінде ашылғаннан бастап 2021 жылдың мамырында жылдамдығы төмендетілгенге дейін тұрақты коммерциялық қызметтегі әлемдегі ең жылдам пойыз болды. Шанхай магниттік жолының ұзындығы – , ені – , биіктігі – және үш сыныпты, 574 жолаушыға арналған конфигурациясы бар (соңғы бөлім (ES) 1-сынып: 56; орта бөлім (MS) 2-сынып: 110; соңғы бөлім (ES) 2-сынып: 78). Пойыздың моделі (Transrapid SMT) Германияның Кассель қаласындағы Siemens және ThyssenKrupp компанияларының бірлескен кәсіпорнымен 3 данада (алғашқыда әрқайсысы 6 вагондан тұратын 4 дана жоспарланған) және Transrapid магниттік жүйесінің, әсіресе Transrapid 08 сынақтары мен жетілдірулерінің негізінде салынды. Шанхай магниттік жолын (жолжолы) жергілікті қытай компаниялары салды. Пудун айманының аллювиалды топырағының жағдайына байланысты, жолдың тұрақтылығы мен дәлдігінің талаптарын сақтау үшін бастапқы жол құрылымынан бір тірек бағанадан әрқайсысына бір бағанаға ауысу қажет болды. Тірек бағаналарының негізін нығайту үшін бірнеше мың бетон қазықтар тереңдікке дейін қадалып қойылды. Жол бойындағы учаскеде жолжолдарды өндіру үшін бір шақырымдық климаттық бақылаудағы нысан салынды. Пойызды Германияда Siemens Thyssenkrupp JV (бірлескен кәсіпорны) өндірді. Пойыздың электрлендіруін Vahle, Inc. компаниясы жасады. Шанхай жүйесінен бұрын екі коммерциялық магниттік жүйе болды: Ұлыбританиядағы Бирмингем магниттік жолы және Берлин М Бахны. Екеуі де төмен жылдамдықта жұмыс істеді және Шанхай магниттік пойзының ашылуына дейін жабылды. Пойызды 2002 жылдың желтоқсан айында Германия канцлері Герхард Шредер мен Қытай премьер-министрі Чжу Ронгжи ашты. Бастапқы ашылу тек экскурсия үшін болды, ол қатынауды қамтамасыз етті. Пойыз Лонгян көшесі станциясынан басталып, жылдамдығын көтеріп, Пудун әуежайына жетеді. Ықшам үзілістен кейін, пойыз есік ашпай кері қайтады. Қалыпты орындарға бағасы 150 юань, VIP орындарға 300 юань болды. Кәдімгі жұмыс 2003 жылдың 10 қазанында басталды. 2010 жылдан бері, қытайдық өндіріс (Chengdou Aircraft Industries компаниясы) жасаған төртінші пойыз жылжымалы құрамға қосылды. Оның дизайны бастапқы Transrapid пойыздарынан сәл өзгеше: қысқартылған алдыңғы терезелердің астында бөлек алдыңғы шамдар (терезелердің артында орналасқаннан гөрі) және интерьер дизайны.

Construction of the line began on March 1, 2001, and public commercial service commenced on 1 January 2004. The Shanghai Transrapid project took ¥10 billion (US$1.33bn) and two and a half years to complete. The line is track and has a further separate track leading to a maintenance facility. The top operational commercial speed of the Shanghai maglev was , making it the world's fastest train in regular commercial service from its opening in April 2004 until its speed reduction in May 2021. The Shanghai Maglev has a length of , a width of , a height of and a three class, 574 passenger configuration (End section (ES) 1st class: 56; Middle section (MS) 2nd class: 110; End section (ES) 2nd class: 78). The train set model (Transrapid SMT) was built by a joint venture of Siemens and ThyssenKrupp from Kassel, Germany in 3 pieces (originally 4 pieces consisting of 6 wagons each were planned) and based on years of tests and improvements of their Transrapid maglev system, especially the Transrapid 08. The Shanghai Maglev track (guideway) was built by local Chinese companies who, as a result of the alluvial soil conditions of the Pudong area, had to deviate from the original track design of one supporting column every to one column every , to ensure that the guideway meets the stability and precision criteria. Several thousand concrete piles were driven to depths up to to attain stability for the support column foundations. A mile long, climate controlled facility was built alongside the line's right of way to manufacture the guideways. The train was manufactured in Germany by Siemens Thyssenkrupp JV (Joint venture). The electrification of the train was developed by Vahle, Inc. Two commercial maglev systems predated the Shanghai system: the Birmingham Maglev in the United Kingdom and the Berlin M Bahn. Both were low speed operations and closed before the opening of the Shanghai maglev train. The train was inaugurated in December 2002 by the German chancellor, Gerhard Schröder, and the Chinese premier, Zhu Rongji. Initial opening was for tour only, providing a round trip. The train starts from Longyang Rd. Station, speed up to and arrives at Pudong Airport. After very short break, the train returns without opening the door. The price was 150 RMB for normal seats and 300 RMB for VIP seat. The normal operation started on 10 October 2003. Since 2010, a fourth train of Chinese production (made by Chengdou Aircraft Industries) has been added to the rolling stock. Its design slightly differs from the original Transrapid trains: separated front lights below the shortened front windows (instead of being placed behind the windows) and interior design.

Қытайдағы магнит желісі

Темір жол желісін салу келісімшартын жеңіп алған Siemens компаниясының вице-президенті Ханс Дитер Ботт: "Transrapid Шанхай желісін, онда саяхат уақыты сегіз минутты құрайды, көбінесе сату құралы ретінде қарастырады. Бұл Қытайға бұл технологияның жұмыс істейтінін және Шанхай-Пекин сияқты ұзақ қашықтықтарда қолданыла алатынын көрсетуге арналған демонстрация болып табылады". Бірақ кейіннен Бейжің-Шанхай жоғары жылдамдықты темір жолын дәстүрлі жоғары жылдамдықты технологиямен іске асыру туралы шешім қабылданды. Лонгян жолынан Ханчжоуға дейінгі, Шанхай-Ханчжоу жоғары жылдамдықты желісінің қысқа бөлімін салу жоспарлары тоқтатылды. 2002 жылы Шанхайдан Пекинге дейін желі салынады деген болжамдар күшейді. Оның ұзындығы шамамен 1300 км-ді құрап, құны 15,5 млрд. фунт стерлингке бағаланды.

Магниттік желіні кеңейту жоспарлары

2006 жылдың қаңтар айында Шанхай қалалық жоспарлау және басқару бюросы Шанхай-Ханчжоу магниттік жол желісін кеңейту жобасын ұсынды. Бұл кеңейту қазіргі желіні Шанхай Хунцяо халықаралық әуежайына қарай жалғастыруды, Шанхай оңтүстік теміржол станциясы және 2010 жылғы ЭКСПО алаңы арқылы өтуді, және мүмкін болса Ханчжоуға дейін созуды көздеді. Кеңейту екі әуежай арасында шамамен 15 минутта сапар жасауға мүмкіндік беретін еді. Екі Шанхай әуежайы арасындағы бөлік "Әуежай экспресс желісі" деп те аталады. Ханчжоуға дейін кеңейту жоспары 2006 жылдың ақпан айында орталық үкімет тарапынан мақұлданды, жобаны 2010 жылы аяқтау жоспарланды. Құрылысын Германияның Transrapid консорциумы (негізінен ThyssenKrupp және Siemens) жүзеге асыруға тиіс болды. 2008 жылы радиациялық қауіптерге байланысты халық наразылығына байланысты жұмыс тоқтатылды, бірақ Шанхай қоршаған ортаны қорғау академиясының жүргізген экологиялық бағалауы желінің қауіпсіз екенін, ауа мен су сапасына әсер етпейтінін және шу деңгейін бақылауға болатынын көрсетті. 2008 жылдың қаңтар және ақпан айларында жүздеген тұрғын Шанхайдың орталық бөлігінде өз үйлеріне жақын салынып жатқан желіге қарсы наразылық білдірді. Тұрғындар денсаулыққа зиян келтіруі, шу және мүліктің құнының төмендеуі мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Шанхай жобасындағы теміржолдың айналасындағы буферлік аймақ неміс стандарттарымен салыстырғанда тым тар, себебі неміс стандарттарында үйлер теміржолдан белгілі бір қашықтықта болуы керек. Тұрғындардың өкілдері Шанхай қалалық қоғамдық қауіпсіздік бюросына наразылық акциясын өткізуге ресми өтініш берді, бірақ ол қабылданбады. China Daily газетінің 27 ақпан күнгі басылымында хабарланғандай, Шанхай қалалық үкіметі электромагниттік сәулеленуден туындаған халықтың алаңдаушылығын басу үшін магниттік жол желісін жер астына салуды қарастырып жатыр. Магниттік жол желісі туралы соңғы шешімді Ұлттық даму және реформа комиссиясы бекітуі керек еді. Желінің жалпы ұзындығы , оның ішінде Шанхай қаласының аумағында және Чжэцзян провинциясында . Төрт станция салыну жоспарланған: Шанхайдың шығысындағы 2010 жылғы ЭКСПО алаңында, Шанхайдың оңтүстігінде, Цзясин қаласында және Ханчжоудың шығысында. Жобалық жылдамдық , бұл пойыздың қашықтықты 27 минутта жүріп өтуіне мүмкіндік беретін еді. Жобаның жалпы бюджеті 35 миллиард юаньды (2008 жылдың сәуір айына шамамен 5,0 миллиард АҚШ доллары) құрады. 2010 жылдың наурыз айында тағы бір мақұлдау алынды, құрылыс 2010 жылдың соңында басталуға тиіс болды. Жаңа желі бастапқы жоспардан ұзақ болады. Ең жоғары жылдамдық , бірақ қалалық аймақтарда сағатына дейін шектеледі деп күтілді. 2010 жылдың қазан айында Шанхай-Ханчжоу жоғары жылдамдықты теміржолы ашылды, бұл екі қала арасындағы сапар уақытын 45 минутқа дейін қысқартты. Осыған байланысты магниттік жол желісін салу жоспары қайтадан тоқтатылды. Сонымен қатар, 2019 жылдың маусым айында құрылысы басталған және 2024 жылы аяқталуы күтілетін жаңа экспресс әуежай байланыс желісі (机场联络线) болашақтағы кеңейтуге кедеріл болуы мүмкін.

In January 2006, the Shanghai–Hangzhou maglev line extension project was proposed by the Shanghai Urban Planning Administrative Bureau. The extension would continue the existing line towards Shanghai Hongqiao International Airport, running via Shanghai South railway station and the Expo 2010 site, with a possible continuation towards Hangzhou. The extension would allow transferring between the two airports—located apart—in approximately 15 minutes. The section between the two Shanghai airports is also referred to as Airport express line. The plan for the extension to Hangzhou was first approved by the central government in February 2006, with a planned date of completion in 2010, to be built by Germany's Transrapid consortium (mainly ThyssenKrupp and Siemens). Work was suspended in 2008, owing to public protests over radiation fears
despite an environmental assessment by the Shanghai Academy of Environmental Sciences saying the line was safe and would not affect air and water quality, and noise pollution could be controlled. In January and February 2008, hundreds of residents demonstrated in downtown Shanghai against the line being built close to their homes. The residents were reportedly concerned about potential health hazards, noise, and loss of property value. The Shanghai scheme has a buffer zone around the track that will be wide, which compares unfavourably with German standards that require houses to be away from the line. Representatives of the residents filed a formal request to demonstrate with the Shanghai Public Security Bureau, which was rejected. According to China Daily, as reported on People's Daily Online 27 February 2009, the Shanghai municipal government was considering building the maglev line underground to allay the public's fear of electromagnetic pollution and the final decision on the maglev line had to be approved by the National Development and Reform commission. The total length would have been , of which would be within the City of Shanghai and in the province of Zhejiang. Four stations would be built: at the Expo 2010 site in east Shanghai; in south Shanghai; Jiaxing; and east Hangzhou. The proposed design speed was , which would allow the train to travel the distance in just 27 minutes. The total budget of the project was to be 35 billion RMB (about US$5.0 billion as of April 2008). Another approval was granted in March 2010, with construction to begin in late 2010. The new link was to be long, longer than the original plan. The top speed was expected to be but limited to in built up areas. In October 2010, the non maglev Shanghai–Hangzhou High Speed Railway was opened, bringing travelling time between the two cities down to 45 minutes. Consequently, plans for a Maglev link have been suspended again. In addition, a new express Airport Link line (机场联络线), which began construction in June 2019 and is due for completion in 2024, would likely stop any future extension.

Жүргізуші

Ашылғаннан кейін, магниттік поезддердің жалпы жолаушылар ағыны сыйымдылығының 20% құрады. Бұл көрсеткіш, жұмыс уақытының шектеулі болуына, желінің қысқа болуына, билет бағасының жоғары болуына және оның Пудунның Лонгьян жолында аяқталуына байланысты еді – қала орталығына дейін метромен тағы 20 минуттық сапар қажет. Шанхай метросының 2-ші желісінің Пудун әуежайына дейінгі шығысқа қарайғы кеңейтілуінен кейін трафик күрт төмендеді. Осыдан кейін, 2011-2014 жылдар аралығында жылдық жолаушылар ағыны шамамен 3 миллионға дейін тұрақталды.

Станциялар

Станция атауы Қосылыстар Қашықтық Ұзақтығы Орналасуы Ашылған күні Платформа 0 0м 0с Пудун 31 желтоқсан 2002 Көтеріңкі Қос жақты және арал 30 1/2 18.95 7м 20с 8м 10с Жер деңгейінде Жақсы жақта

Баға белгілеу

Бір жолғы билет 50 юань (8 АҚШ доллары) тұрады, ал авиабилет сатып алу туралы түбіртек немесе дәлелдемесі бар жолаушылар үшін 40 юань (6,40 АҚШ доллары). Барлық-қайта билеті 80 юань (12,80 АҚШ доллары) құрайды, ал VIP билеттері стандартты бағадан екі есе қымбат. Маглев жұмысын бастағаннан бері баға өзгерген жоқ.

Билет түрі Бағасы (юань) Ескертулер
Бір жолғы билет 50 Күніне арналған кәдімгі бір жолғы билетке жарамды
Әуе билетін ұсынғанда бір жолғы билет 40 Ұсынылатын баға
Әуе билетімен және метро билетімен бір жолғы билет 55 Метро билеті күніне бір рет қолданылады
Барлық-қайта билет 80 7 күн ішінде қолданылатын кәдімгі билет
Барлық-қайта билет және метро билеті 85 Метро билетін жарамдылық мерзімінде бөлек қолдануға болады
VIP бір жолғы билет 100 Күніне арналған VIP бір жолғы билетіне жарамды
VIP барлық-қайта билет 160 7 күн ішінде қолданылатын VIP барлық-қайта билетіне жарамды.

Пайдалану шығындары

Оның бір километрін салуға 39,759 миллион доллар жұмсалды (жол үшін 10 миллиард юань (1,2 миллиард АҚШ доллары)). Жол ашылғаннан бері төлем балансы үлкен тапшылықта болып келеді. Шанхай магниттік көлігін басқаратын «Шанхай Маглев Көлік Даму Компаниясы» атты компанияның алғашқы жылдарында бір миллиардтан астам юань шығынға ұшырады. Дегенмен, жолдың тиімсіздігі Қытайдың теміржол инфрақұрылымының болашағын көздеу үшін, мысалы, жоғары жылдамдықты теміржол желісінің барлығын магниттік жолға айналдыру мақсатымен салынғандығынан туындайды, бұл жолаушылардан пайда табуға бағытталған тиімді нарықтық шешім емес. 2007 жылы «Transrapid USA» компаниясы жасаған мәлімдемеде 2006 жылы 4 миллион жолаушы тасылғанда жүйе өз операциялық шығындарын өтеуге қабілетті болды. Шығындардың арақатынасы: энергия – 64%, техникалық қызмет көрсету – 19%, операциялық/қолдау қызметтері – 17%; жалпы шығындар сомасы көрсетілмеген. Энергия шығындарының жоғары үлесі қысқа сапар уақыты мен жоғары жұмыс жылдамдығымен байланысты. Алайда, қытайлық БАҚ хабарлағандай, жоғары операциялық шығындар мен жолаушылар ағынының жетіспеуіне байланысты «Шанхай Маглев Көлік Компаниясы» жыл сайын 500-700 миллион юаньға дейін шығын көреді.

Оқиғалар

2006 жылдың 11 тамызында сағат 14:40-да Маглев пойызының вагоны Пудун халықаралық әуежайынан шыққаннан кейін өртенді. Адамдар зардап шеккені немесе қаза болғаны жоқ. Тергеу мәліметтеріне сәйкес, өрт электрлік проблемалар салдарынан болған.

Жылдамдықты азайту

Шанхай магниттік пойыздың іске қосылғандағы круиздік жылдамдығы болды, кейін күнінің көп бөлігінде , ал содан кейін әрқашанға дейін төмендетілді.

Шанхай магнит көлігі мұражайы

Магниттік станция Шанхай магниттік көлік ғылымы және технология мұражайына үй иесі болып табылады, ол Пудун жаңа ауданы, Лоньян жолы 2100 (Шанхай магниттік пойыз станциясының бірінші қабатында) орналасқан. Сағат 09:00-дан 17:30-ға дейін ашық, 1250 шаршы метрлік көрме алаңында Шанхай магниттік пойызына қатысты мазмұнды ұсынады және магниттік пойыздың тарихы мен технологиясының көп бөлігін қамтиды. Мұражай бес бөлімнен тұрады: «Маглевтің тууы», «Маглев Шанхай желісі», «Маглев технологиясы», «Маглевтің артықшылықтары» және «Маглевтің перспективалары».