Volcanic plug in Morro Bay, California, United States
the granite dome in Sequoia National Park
Морро тасы (Салина: Le'samo; Чумаш: Lisamu'; Испанша: El Morro) – Калифорния штатының Морро шығанағында, Тынық мұхитының жағалауында, Морро шығанағы портына кіреберісте орналасқан жанартаулық тығыны. Ол құрлықпен тас жол арқылы жалғасқан, сондықтан ол байланысқан арал саналады. Бұл тас Морро Рок мемлекеттік қорығы ретінде қорғалады.
Morro Rock (Salinan: Le'samo; Chumash: Lisamu'; Spanish: El Morro) is a volcanic plug in Morro Bay, California, on the Pacific Coast at the entrance to Morro Bay harbor. A causeway connects it with the shore, making it a tied island. The rock is protected as the Morro Rock State Preserve.
Өңірлік
Салинан және Чумаш тайпалары Морро-Рокты қасиетті орын деп есептейді. Салинан тайпасы Морро-Рокты Лесамо деп, ал Чумаш тайпасы Лисаму деп атайды. Чумаш тайпасының Морро Крик өзенінің сағасына жақын, Морро Бэй орта мектебі орналасқан жерде кем дегенде Миллингстон Горизонт (б.з.д. 6500-2000 жылдары) дәуірінен бастап маңызды тарихқа дейінгі қонысы болған. Салинан халқының жылына екі рет күн тойында Морро-Рокқа шығу құқығы бекітілген, олар осы күні аңыздағы сокол мен қарғаның Талиекатапельта есімді екі басты жыланды, оның денесі жартастың түбіне оралғанда, жойғанын тойлайды. Чумаш тайпасы да бұл жартасқа ешқашан шығуға болмайтын қасиетті орын деп санайды. Оның құрдымға ұшу қаупі болғандықтан, жалпы халыққа оған шығуға тыйым салынған.
The Salinan and Chumash tribes consider Morro Rock to be a sacred site. The Salinan name for Morro Rock is Le'samo and the Chumash name is Lisamu. The Chumash had an important nearby prehistoric settlement at least as early as the Millingstone Horizon (6500 2000 B. C. E.), and the village was near the mouth of Morro Creek, at the current site of Morro Bay High School. The right of the Salinan people to climb Morro Rock for their biannual solstice ceremonies has been established, in which they celebrate the time in legend when a hawk and a raven destroyed a two headed serpent monster Taliyekatapelta as he wrapped his body around the base of the rock. The Chumash also believe that the rock is so sacred that it should never be climbed. Because of its fragility, it is illegal for the general public to climb it.
Еуропалық байқау
Моро Рок тасын испан теңіз саяхатшылары Хуан Родригес Кабрилло басшылығымен 1542 жылдан бері көрген болуы мүмкін, бірақ оның қазіргі аты Альта Калифорнияны еуропалықтар алғашқы рет құрлықтан зерттеген кезде берілді. Испандық Портола экспедициясы 1769 жылдың 8 қыркүйегінде Лос-Осос аңғарынан төмен түсіп, қазіргі Моро шығанасының жанында лагерь құрды. Францискан миссионері және экспедиция мүшесі Хуан Креспи өзінің күнделігіне "біз дөңгелек тау сияқты үлкен жартас көрдік (испанша: morro)" деп жазған.
Morro Rock was probably seen by Spanish maritime explorers as early as 1542 under Juan Rodríguez Cabrillo, but its current name was given during the first European land exploration of Alta California. The Spanish Portolá expedition came down Los Osos Valley and camped near today's Morro Bay on September 8, 1769. Franciscan missionary and expedition member Juan Crespí noted in his diary that "we saw a great rock in the form of a round mountain (Spanish:morro)".
Кен орны және тарихи ескерткіш
1889 жылдан 1969 жылға дейін үзіліспен қазылған тас Морро шығанағының толқын қорғағышы мен Порт-Сан-Луис портының жаңартылуына материал берді. 1966 жылы штат заңы қабылдалып, құқық Калифорния штатына берілді. 1968 жылдың ақпан айында Сан-Луис-Обиспо округі тарихи қоғамы мен Морро шығанағы қаласы Морро тасын Калифорнияның 821 нөміріндегі тарихи ескерткіші деп жариялауға қол жеткізді.
The rock, which was quarried on and off from 1889 to 1969, provided material for the breakwater of Morro Bay and the improvements at Port San Luis Harbor. In 1966, a state law was adopted that transferred title to the State of California. In February 1968, the San Luis Obispo County Historical Society and the City of Morro Bay succeeded in having Morro Rock declared California Historical Landmark number 821.
Флора мен фауна
Морро-Рокта бірнеше түрлі құстар ұялайды, оның ішінде үш қара қаз және екі шағала. Қазіргі уақытта ол, жергілікті түрде жоғалу қаупі төнген және құстардың тіршілігіне араласуға тыйым салатын заңдардың көп бөлігін тудыратын, сұңқарлар үшін қорық болып табылады. Теңіз арыстандары мен теңіз суырықтарын тас төңірегіндегі суда жиі кездестіруге болады. Дегенмен, теңіз түлкілері жақын орналасқан Морро-Бей мемлекеттік саябағында көбейеді, сондықтан олар көптеп таралған. Басқа жануарлардың ішінде, шағын ағыстардағы жануарлар, мысалы, кемушілер, кішкентай балықтар, теңіз жұлдыздары, теңіз қияқтары, мидиялар, екі жақтаулы моллюскалар, коралл және тағы да басқалары бар. Құрлықта, тастың қатал, құрғақ ортасында өсімдіктердің өсуі қиын, бірақ айналасындағы шығанақта теңіз балдырлары, теңіз шөптері, теңіз балдырлы ормандар мен шағын ағыстардағы өсімдіктер тіршілік ете алады, ал құрлықтан келген қарапайым шөптер, мүктер, лишайлар мен арамшөптер тастың бетіне жабысады.
Several types of birds nest on Morro Rock, including three cormorant species and two gull species. It presently serves as a reserve for peregrine falcons, which are locally endangered and cause most of the laws that prohibit intervention with avian life. Sea lions and sea otters can be seen regularly in the water around the rock. Seals, however, are much more common in the nearby Morro Bay State Park, where they breed. Other fauna include a wide selection of tide pool animals, like hermit crabs, small fish, starfish, sea cucumbers, mussels, bivalve mollusks, coral, and more. On land few flora can survive the harsh, dry environment on the rock, but in the surrounding bay, kelp, sea grass, kelp forest plants, and tide pool plants can survive, and a few common grasses, mosses, lichens and weeds from the mainland take root on the rock itself.
Теңіз қорғалатын аймақтары
Morro Bay State Marine Recreational Management Area және Morro Bay State Marine Reserve – Морро шығанағының жағалауында орналасқан қорғалатын теңіз аймақтары. Су астындағы саябасыздар сияқты, қорғалатын аймақтар теңіз жануарлары мен теңіздік экожүйелерді сақтауға көмектеседі.
Morro Bay State Marine Recreational Management Area and Morro Bay State Marine Reserve are protected areas offshore from Morro Bay. Like underwater parks, protected areas help conserve ocean wildlife and marine ecosystems.
Танымал мәдениетте
Киберпанк 2077 әлемінде, Морро шығанағы Түнгі қала тәуелсіз қала-мемлекетіне отан болған жер. 2045 және 2047 жылдар аралығында Түнгі қала халықаралық әуежайы мен Трансдүниелік ғарыш айлағын (NCX) салу мақсатында Морро Рок бұзылып жатыр.
In Cyberpunk 2077, where Morro Bay is home to the independent city state of Night City, Morro Rock has been demolished in order to build Night City International and Translunar Spaceport (NCX) between 2045 and 2047.