Кіріспе

Норвегиялық дін қызметкері, жазушы және тарихшы Йонас Данильсенн Рамус (27 қыркүйек 1649 – 16 мамыр 1718) – норвегиялық дін қызметкері, жазушы және тарихшы. Ол ең алдымен діни және тарихи еңбектерімен танымал.

Өмірбаян

Рамус Норвегияның Мёре-ог-Ромсдалдағы Аукрада дүниеге келген. Оның ата-анасы – шіркеу пасторы Даниль Джонсен Рамус (1654 ж. қайтыс болған) және Анна Кристинсдаттер Бернхофт (1624–1705). Рамус дін қызметкерлері отбасынан шыққан, оның әкесі, әкесінің әкесі, өгей әкесі және екі бауыры дін қызметкерлері және түрлі лауазымдардағы ғалымдар болған. Ол әкесін ерте жоғалтты, бірақ оның өгей әкесі Ханс Олсен Брейер оның бастауыш білімін беруге жауапкершілік алды. Тронхейм кафедралық мектебінде оқығаннан кейін, 1665 жылы ол екі бауырымен бірге Копенгаген университетіне жіберілді. Келесі 15 жыл бойы ол Копенгагенде оқуын жалғастырған деп саналады.

Мансап

1680 жылдары Рамус Ромерикедегі Сорум шіркеуінде (Sørum kirke) қызметкер капеллан болып жұмыс істеді, дін қызметкері Колбьерн Торстенсен Арнеберг бастығы болды. 1690 жылдан бастап Рамус Бускеруд облысындағы Рингерькедегі Нордерхов шіркеуінің (Norderhov kirke) аға діни қызметкері болды. Рамус 1698 жылы судья қызметіне тағайындалды. 1680 жылы ол өзінің алғашқы кітабын – «Нааденс андедельгельгель базарлар тиид» деп жариялады. Кітап тез танымал болып, швед және дания тілдерінде жарық көрді. Рамус сондай-ақ Москенстраумендегі (Moskenstraumen) әйгілі Мейльстром ағыны туралы жазды. Оның еңбектерін Эдгар Аллан По оқып, «Мейльстремге түсу» (1841) атты әңгімесінде пайдаланды. Оның ең танымал кітабы – «Норгес Бескривелсе» («Норвегия сипаттамасы») – онда Жостедалсрипа (Jostedalsrypa) атты жабайы бала туралы өлең бар. Ол Қара өлімнен (Свартедауден) кейін Жостедалдың шалғай аңғарында аман қалған жалғыз адам болды.

Анна Колбьорнсдаттер

1682 жылы Анна Колбьёрнсдаттермен (шамамен 1667 – 1736) үйленді, ол Сорумдағы пастор Колбьёрн Торстенсен Арнебергтің (1628–1720) қызы еді. Олардың бес баласы болды: Оле (1683 – 1714), Даниэль (1684 – 1727), Йоханна (1685 – 1717), Кристиан (1686 – 1714) және Анна Софи (1687 – 1722), олардың барлығы Сорумда дүниеге келді. Олардың ұлы Даниэль Рамус 1717 жылдан бастап, әкесі ауырып қалған кезде Нордерховта діни қызметкер болып жұмыс істеді. Рамус 1718 жылы Нордерховта қайтыс болды. Анна Колбьёрнсдаттер 1716 жылғы 29 наурызда Нордерхов шайқасында (Slaget på Norderhov) норвегиялық-дандық және швед әскерлері арасындағы қақтығыстағы рөлімен танылды. Ол отбасымен Рингерикедегі Нордерхов пасторханасында тұрды. Ол норвегиялықтарды Швеция королі Карл XII әскерлерінің Нордерхов шіркеу ауласында және пасторхананың төңірегінде жасырынғаны туралы ескерткендігі хабарланды. Бұл оқиға алғаш рет Питер Андреас Мунктың «Norges, Sveriges og Danmarks Historie til Skolebrug» (1838) кітабында жарияланды. Оның жарты ағалары Ханс Колбьёрнсен (1675 – 1754) және Педер Колбьёрнсен (1683 – 1738) Фредрикшальдта ағаш саудасында сәттілікке жетті. Екеуі де 1716 және 1718 жылдары шведтердің Фредрикшальдқа жасаған шабуылдарына қарсы азаматтық қарсылықты ұйымдастыруда белсенділік танытты.

Басқа дереккөздер

Банг, А. Б. Йонас Рамус және Анна Колбьёрнсдаттер (Рингерике: 1966–67)