Кіріспе

Норвегиялық геомагнитші, заңгер Кристофер Ханстин (26 қыркүйек 1784 – 11 сәуір 1873) – норвегиялық геофизик, астроном және физик, ең бастысы Жердің магнит өрісін картаға түсіргенімен белгілі.

Ерте өмір және мансап

Ханстин Кристианияда Иоганн Матиас Ханстин (1744–1792) және оның әйелі Анн Катрин Трешоу (1754–1829) отбасында дүниеге келді. Ол жазушы Конрадин Биргитт Дюнкердің кіші інісі, ал ол арқылы Бернхард Дюнкер мен Вильгельмин Ульманның ағасы, Матильда Шьёт, Рагна Нильсен және Вигго Ульманның әкесі болды. Оның анасы Нильс Трешоудың бірінші туысы еді. Оның алғашқы ғылыми жарияланымдары 1811 жылы Дания Корольдік ғылым және әдебиет академиясы ұйымдастырған магниттік осьтер туралы байқаулар конкурсынан кейін «Journal de Physique» журналында жарық көрді. 1813 жылы оған Кристианиядағы жаңадан құрылған (1811 жылы) Корольдік Фредерик университеті ғылыми-зерттеу стипендиясын берді, сонымен қатар болашақта академиялық қызметке тағайындалатыны уәде етілді. 1814 жылдың мамырында Жоханна Катрин Андреа Борхқа үйленгеннен кейін, олар жазда Норвегияға аттанды. 1814 жылы Норвегияға қарсы шведтік науқанға байланысты, олар теңіз жолымен саяхаттауды жөн көрді, саяхат барысында шведтік каперлік кемесінен қауіп көрді және британдық фрегатымен ұсталды. Бес күннен кейін Норвегияға жеткен олар Пилестредет көшесінде қоныстанды. 1842 жылы Ханстин «Disquisitiones de mutationibus, quas patitur momentum acus magneticae» атты еңбегін жазды. Ол сонымен қатар түрлі ғылыми журналдарға, әсіресе «Magazin for Naturvidenskaberne» журналына мақалалар жариялады. Ханстин 1818 жылдан бастап Норвегия Корольдік ғылым және әдебиет қоғамының, ал 1857 жылдан бастап Норвегия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі болды, сондай-ақ басқа елдердегі бірнеше ғылыми қоғамдардың, оның ішінде Швеция Корольдік ғылым академиясының (1822) және Америка өнер және ғылым академиясының (1863) құрметті шетелдік мүшесі атанды. Ол көп жыл бойы Норвегияны дамыту жөніндегі Корольдік қоғам кеңесінің мүшесі болды, сондай-ақ Норвегия ұлттық қолөнер және өнеркәсіп академиясы кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Бергендегі Мёленприс ауданындағы Профессор Ханстин көшесі 1881 жылы Ханстиннің құрметіне аталды.