Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық философ, теолог, ғалым және ақын Хенрик Стеффенс (2 мамыр 1773 – 13 ақпан 1845) норвегиялық философ, ғалым және ақын болған.
Norwegian philosopher, theologian, scientist and poet
Henrik Steffens (2 May 1773 – 13 February 1845), was a Norwegian philosopher, scientist, and poet.
Балалық шағы, білім алуы және дәрістері
Ол Ставангерде дүниеге келген. Он төрт жасында ата-анасымен бірге Копенгагенге барып, теология және табиғаттануды оқыды. 1796 жылы Киль университетінде дәріс оқыды, ал екі жылдан кейін Фридрих Шеллингтің табиғи философиясын зерттеу үшін Йена университетіне барды. 1800 жылы Фрайбергке барып, Абрахам Готлоб Вернердің ықпалына түсті. 1801 жылы ол жер геологиясы туралы "Жердің ішкі табиғат тарихына үлес" (Жердің ішкі табиғи тарихына қосқан үлесі) деген жинақ жариялады, бұл оның ғалым ретінде ең табысты және ықпалды еңбегі болды. Ол сол жерде Жердің пайда болуының нептунистік теориясын, кейіннен Фрайбергтегі әріптесі Александр фон Гумбольдт қорғаған вулканистік теорияға қарсы қорғады. Екі жылдан кейін ол Копенгагенге оралды және 1802 жылы Данияға неміс романтизмін әкелді деп айтылады. Ол Елерс Коллегиумда тоғыз дәріс оқыды, кейіннен "Философиялық дәрістерге кіріспе" деп жарияланды. Бұл дәрістер үлкен жетістікке ие болды және даниялық романтизмге шабыт берді. Оларға кейіннен Данияның жетекші ойшылдары болған Оеленшлягер мен Грунтвиг сияқты көптеген адамдар қатысты. Фридрих Шлейермахер олардың өте жақсы деңгейіне таңғалып, 1804 жылы өзінің этикалық ұстанымдарын ғылыми бөлімде қолдау үшін Штеффенске жаңа Берлин университетінде кафедра алуға тырысты, бірақ сәтті болмады.
He was born at Stavanger. At the age of fourteen he went with his parents to Copenhagen, where he studied theology and natural science. In 1796 he lectured at the University of Kiel, and two years later went to the University of Jena to study the natural philosophy of Friedrich Schelling. He went to Freiberg in 1800, and there came under the influence of Abraham Gottlob Werner. In 1801, he published a volume on geology called Beiträge zur inneren Naturgeschichte der Erde. (Contributions to the inner natural history of the Earth) which became his most successful and influential work as a scientist. He there defended a Neptunist theory of the origin of the Earth against the Vulcanist theory later to be defended by his fellow student in Freiberg, Alexander von Humboldt. After two years he returned to Copenhagen, and is said to have introduced German romanticism to Denmark in 1802 with nine lectures given at Elers Kollegium, later published as Indledning til philosophiske Forelæsninger (Introduction to Philosophical Lectures). These lectures were a great success and a source of inspiration in Danish romanticism. They were attended by many who later became leading Danish thinkers, such as Oehlenschläger and Grundtvig. Friedrich Schleiermacher was so much struck by their excellence that he endeavoured, unsuccessfully, to obtain for Steffens a chair in the new Berlin University in 1804, in order that his own ethical teachings should be supported in the scientific department.
Мұра
Хенрик Стеффенс Скандинавия романтизмінің тарихындағы ықпалды тұлға және жаңа романтикалық идеялармен дамып келе жатқан табиғат ғылымдарын үйлестірудегі маңызды фигура болды. Бұл идеялар 20-шы ғасырда белгілі бір дәрежеде назарсыздан қалды, себебі табиғат ғылымдарында позитивизм мен натурализм үстемдік құрды. Алайда, Антропоценнің пайда болуымен Стеффенс идеялары экология және жер ғылымдары саласындағы пәнаралық перспективаларға шабыт көзі ретінде қайта жаңғыртылды. Берлиндегі Гумбольдт университетінің гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы аталмыш профессорлық лауазымы – Хенрик Стеффенс профессоры Норвегия үкіметінің қаржыландыруымен жүзеге асырылады және Гумбольдт университеті мен Осло университетінің бірлескен басқаруында болады. Профессорлық лауазым 1998 жылы Германия президенті Роман Герцогтың Норвегияға жасаған мемлекеттік сапарымен байланысты, Осло университетінің ректоры Люси Смиттың бастамасымен құрылды. Профессорлық лауазымның мақсаты – «Хенрик Стеффенс рухында» гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласында Норвегия мен Германия арасындағы академиялық ынтымақтастықты дамыту. Бұл Гумбольдт университетіндегі тоғыз аталмыш профессорлық лауазымның бірі. Профессорлық қызмет Юнтер-ден-Линденге жақын орналасқан Гумбольдт университетінің Солтүстік Еуропа зерттеулер кафедрасында ұйымдастырылған. Кафедра Швеция үкіметі қаржыландыратын Даг Хаммаршёльд профессоралығына да иелік етеді.
Henrik Steffens has been an influential figure in the Scandinavian history of Romanticism and was a towering figure in the effort to combine the emerging natural sciences with new Romantic ideas about nature. These were to a certain extent neglected in the 20th century as more positivism and naturalism dominated within the natural sciences. However, with the emergence of the Anthropocene, Steffens' ideas have been rediscovered as a source of inspiration for interdisciplinary perspectives on ecology and the earth sciences. The Henrik Steffens Professor, a named chair at the Humboldt University of Berlin in the field of humanities and social sciences, is funded by the Government of Norway and administered jointly by the Humboldt University and the University of Oslo. The professorship was established in connection with the state visit of German President Roman Herzog in Norway in 1998, on the initiative of Lucy Smith, the Rector of the University of Oslo. The purpose of the professorship is to promote academic cooperation between Norway and Germany in the fields of humanities and social sciences, "in the spirit of Henrik Steffens." It is one of the nine named chairs at the Humboldt University. The professorship is hosted by the Department of Northern European Studies at the Humboldt University, which is located near Unter den Linden. The department also hosts the Dag Hammarskjöld Professorship, which is funded by the Swedish government.