Кіріспе

Дене симметриясының бір нақты өлшемі – физиогномикалық тұжырым. Бет симметриясы дене симметриясының бір нақты өлшемі болып табылады. Орташалық және жастық сипаттармен қатар, ол физикалық тартымдылық пен сұлулықтың эстетикалық сипаттарына қатысты бағалауларға әсер етеді. Мысалы, серік таңдауда адамдар симметрияға бейімділік танытады. Беттің екі жақты симметриясы әдетте бет ерекшеліктерінің екі жақтағы кездейсоқ айырмашылықтарын салыстыру арқылы анықталатын, беттің ауытқу асимметриясы ретінде қарастырылады. Адам бетінің жүйелі, бағытталған асимметриясы да бар: орташа есеп бойынша, бет (ауыз, мұрын және көздер) құлақ арқылы өтетін ось қатысты жүйелі түрде сол жаққа қарай орналасады, бұл аврофациалдық асимметрия деп аталады.

Бағыттық асимметрия

Бағыттамалық асимметрия жүйелі болып келеді. Халық арасындағы орташа көрсеткіш "симметриялық" емес, керісінше, статистикалық тұрғыдан бір бағытқа қарай айқын бейімділік көрсетеді. Яғни, бір түрдің жеке өкілдері симметриялық немесе тіпті қарама-қарсы жаққа қарай асимметриялық болуы мүмкін (мысалы, оң немесе сол қолдылық), бірақ көпшілігі бір жаққа қарай асимметриялық болады. Бағыттамалық және ауытқушы асимметрия арасындағы байланыс, эмпирикалық өлшемдердегі дәлдік және нақтылық тұжырымдарымен салыстыруға болады. Мидан (Яковлев бұрылысы және омыртқа, сондай-ақ ішкі органдар – осьтік бұрылыс теориясын қараңыз) және түрлі жануарлардан (биологиядағы симметрияны қараңыз) мысалдар келтіруге болады.

Аурофациалды асимметрия

Орташа есепте, аурофациалдық асимметрия көзге қарағанда мұрынға қарағанда сәл жоғары, суретте көрсетілгендей. [[Файл:Аврофациалдық асимметрия үшін жас қатынасы.png|thumb|upright=1.5|Жас ұлғая бастағаннан бастап ересек жасқа дейін аурофациалдық асимметрияның біртіндеп төмендеуі. Көзқарас: 3-сурет және беттің жартысын көшіру әдістерінің бірі қолданылды. Дегенмен, беттің жартысын көшіру арқылы алынған қорытындылар күмәнді, себебі беттің жартысын көшіру жасанды ерекшеліктерді тудырады. Мысалы, егер адамның мұрны оң жаққа сәл қисайған болса, онда беттің оң жағын көшіру тым үлкен мұрынға алып келеді, ал сол жағын көшіру өте кішкентай, табиғи емес мұрынға әкеледі.

Жақсылық

Адам бетінің симметриясы оның тартымдылығын арттыратыны анықталды. Композиттік беттерді пайдаланған зерттеулер көбірек симметриялы беттердің тартымдырақ деп қабылданатынын көрсеткенімен, беттің жартысын көшірмелеу әдісін қолданған зерттеулер адамдардың шамалы асимметрияны ұнататынын көрсетті. Сонымен қатар, зерттеулер дерлік симметриялы беттердің асимметриялы беттерге қарағанда жоғары тартымды деп есептелетінін көрсетті. Мұрын симметриясы еріндер симметриясынан маңыздырақ болып көрінеді.

Динамикалық асимметриялар

Жоғары көзге түсетін бағыттық асимметриялар уақытша болуы мүмкін. Мысалы, сөйлеген кезде адамдардың көпшілігі (76%) ауыздың оң жағындағы қозғалыс амплитудасын көбірек көрсетеді. Бұл, ең болмаса, мидың сол жарты шары (тілдік локализация) мен беттің оң жағы арасындағы қарсы жақты нейрондық байланыстардың тең емес күшінен туындайды.

Қартаю

Жүзінің симметриясы – танымдық қарттықтың да нақты белгісі. Өмір бойы беттің жұмсақ тіндерінде болатын прогрессивті өзгерістер қарт адамдарда жүздің асимметриясын күшейтеді. Көбірек симметриялы жүздер невротизм деңгейі төмен, бірақ жауапкершілік пен келісімділік деңгейі жоғары деп бағаланады (асимметриялы жүздер қалыпты жүздерге қарағанда аз келісімді деп бағаланды, ал симметриялы жүздер қайтадан қалыпты жүздерден сәл аз келісімді деп бағаланды). Симметриялы жүздерге көбінесе қоғамдық қасиеттер, мысалы, әлеуметтік, зиялы немесе көңілді сипаттамалары беріледі.

Эволюция және жыныстық іріктеу

Жыныстық таңдау – эволюция теориясының теориялық тұжырымы. Жыныстық таңдауға сәйкес, серік таңдау қалаулы белгілерге зор ықпал ете алады. Жыныстық таңдау тек потенциалды серіктердің қабылдай алатын иіс, есту (мысалы, ән) және көру сияқты белгілерге ғана әсер етеді. Мұндай белгілер жақсы иммундық жүйе немесе даму тұрақтылығы сияқты жасырын жарамдылық параметрлерінің сенімді индикаторлары болуы мүмкін. Бет-әлпеттің симметриялы болуы қалаулы, себебі симметрия мұндай жасырын жарамдылық параметрлерінің сенімді белгісі болуы мүмкін. Дегенмен, индивидтің жоғары бет симметриясы оның тамаша генетикасынан емес, жүктілік кезеңінде алкоголь сияқты стресс факторларына ұшырамауынан туындауы мүмкін. Симметриялы бет-әлпеттер симметриясыз бет-әлпеттерге қарағанда денсаулық жағынан жақсырақ деп бағаланады. Сонымен қатар, бет асимметриясы физиологиялық, психологиялық және эмоционалдық стресспен байланысты екені анықталды. Кейбір мәліметтер ересектердің бет қалаулары балалық шақтағы инфекциялармен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді.