Жүз симметриясы – дене симметриясының өлшемі, тартымдылық пен сұлулыққа әсер етеді. Жұптасу кезінде симметрияға басымдық беріледі. Аурофациалдық асимметрия да бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дене симметриясының бір нақты өлшемі – физиогномикалық тұжырым. Бет симметриясы дене симметриясының бір нақты өлшемі болып табылады. Орташалық және жастық сипаттармен қатар, ол физикалық тартымдылық пен сұлулықтың эстетикалық сипаттарына қатысты бағалауларға әсер етеді. Мысалы, серік таңдауда адамдар симметрияға бейімділік танытады. Беттің екі жақты симметриясы әдетте бет ерекшеліктерінің екі жақтағы кездейсоқ айырмашылықтарын салыстыру арқылы анықталатын, беттің ауытқу асимметриясы ретінде қарастырылады. Адам бетінің жүйелі, бағытталған асимметриясы да бар: орташа есеп бойынша, бет (ауыз, мұрын және көздер) құлақ арқылы өтетін ось қатысты жүйелі түрде сол жаққа қарай орналасады, бұл аврофациалдық асимметрия деп аталады.
One specific measure of bodily symmetry
the physiognomical concept
Facial symmetry is one specific measure of bodily symmetry. Along with traits such as averageness and youthfulness, it influences judgments of aesthetic traits of physical attractiveness and beauty. For instance, in mate selection, people have been shown to have a preference for symmetry. Facial bilateral symmetry is typically defined as fluctuating asymmetry of the face comparing random differences in facial features of the two sides of the face. The human face also has systematic, directional asymmetry: on average, the face (mouth, nose and eyes) sits systematically to the left with respect to the axis through the ears, the so called aurofacial asymmetry.
Бағыттық асимметрия
Бағыттамалық асимметрия жүйелі болып келеді. Халық арасындағы орташа көрсеткіш "симметриялық" емес, керісінше, статистикалық тұрғыдан бір бағытқа қарай айқын бейімділік көрсетеді. Яғни, бір түрдің жеке өкілдері симметриялық немесе тіпті қарама-қарсы жаққа қарай асимметриялық болуы мүмкін (мысалы, оң немесе сол қолдылық), бірақ көпшілігі бір жаққа қарай асимметриялық болады. Бағыттамалық және ауытқушы асимметрия арасындағы байланыс, эмпирикалық өлшемдердегі дәлдік және нақтылық тұжырымдарымен салыстыруға болады. Мидан (Яковлев бұрылысы және омыртқа, сондай-ақ ішкі органдар – осьтік бұрылыс теориясын қараңыз) және түрлі жануарлардан (биологиядағы симметрияны қараңыз) мысалдар келтіруге болады.
Directional asymmetry is systematic. The average across the population is not "symmetric", but statistically significantly biased on one direction. That means, that individuals of a species can be symmetric, or even asymmetric to the opposite side (see, e. g., handedness), but most individuals are asymmetric to the same side. The relation between directional and fluctuating asymmetry is comparable to the concepts of accuracy and precision in empirical measurements. There are examples from the brain (Yakovlevian torque and spine, and inner organs (see axial twist theory), but also from various animals (see Symmetry in biology).
Аурофациалды асимметрия
Орташа есепте, аурофациалдық асимметрия көзге қарағанда мұрынға қарағанда сәл жоғары, суретте көрсетілгендей. [[Файл:Аврофациалдық асимметрия үшін жас қатынасы.png|thumb|upright=1.5|Жас ұлғая бастағаннан бастап ересек жасқа дейін аурофациалдық асимметрияның біртіндеп төмендеуі. Көзқарас: 3-сурет және беттің жартысын көшіру әдістерінің бірі қолданылды. Дегенмен, беттің жартысын көшіру арқылы алынған қорытындылар күмәнді, себебі беттің жартысын көшіру жасанды ерекшеліктерді тудырады. Мысалы, егер адамның мұрны оң жаққа сәл қисайған болса, онда беттің оң жағын көшіру тым үлкен мұрынға алып келеді, ал сол жағын көшіру өте кішкентай, табиғи емес мұрынға әкеледі.
On average, the aurofacial asymmetry is slightly larger for the eyes than for the nose, as shown by the figure. [[File:Age relation for aurofacial asymmetry. png|thumb|upright=1.5|The gradual decrease of the aurofacial asymmetry with age until the beginning of adulthood. Source: figure 3 of reference and face half mirroring have been among the techniques used. Conclusions derived from face mirroring, however, have been called into question, because it has been shown that mirroring face halves creates artificial features. For example, if the nose of an individual is slightly bent to the right side, then mirroring the right side of the face will lead to an over sized nose, while mirroring the left side will lead to an unnaturally small nose.
Жақсылық
Адам бетінің симметриясы оның тартымдылығын арттыратыны анықталды. Композиттік беттерді пайдаланған зерттеулер көбірек симметриялы беттердің тартымдырақ деп қабылданатынын көрсеткенімен, беттің жартысын көшірмелеу әдісін қолданған зерттеулер адамдардың шамалы асимметрияны ұнататынын көрсетті. Сонымен қатар, зерттеулер дерлік симметриялы беттердің асимметриялы беттерге қарағанда жоғары тартымды деп есептелетінін көрсетті. Мұрын симметриясы еріндер симметриясынан маңыздырақ болып көрінеді.
Facial symmetry has been found to increase ratings of attractiveness in human faces. While studies employing the composite faces produced results that indicate that more symmetrical faces are perceived as more attractive, studies applying the face half mirroring technique have indicated that humans prefer slight asymmetry. Also, studies have shown that nearly symmetrical faces are considered highly attractive as compared to asymmetrical ones. The symmetry of the nose seems to be more important than that of the lips.
Динамикалық асимметриялар
Жоғары көзге түсетін бағыттық асимметриялар уақытша болуы мүмкін. Мысалы, сөйлеген кезде адамдардың көпшілігі (76%) ауыздың оң жағындағы қозғалыс амплитудасын көбірек көрсетеді. Бұл, ең болмаса, мидың сол жарты шары (тілдік локализация) мен беттің оң жағы арасындағы қарсы жақты нейрондық байланыстардың тең емес күшінен туындайды.
Highly conspicuous directional asymmetries can be temporary ones. For example, during speech, most people (76%) tend to express greater amplitude of movement on the right side of their mouth. This is most likely caused by the uneven strengths of contralateral neural connections between the left hemisphere of the brain (linguistic localization) and the right side of the face.
Қартаю
Жүзінің симметриясы – танымдық қарттықтың да нақты белгісі. Өмір бойы беттің жұмсақ тіндерінде болатын прогрессивті өзгерістер қарт адамдарда жүздің асимметриясын күшейтеді. Көбірек симметриялы жүздер невротизм деңгейі төмен, бірақ жауапкершілік пен келісімділік деңгейі жоғары деп бағаланады (асимметриялы жүздер қалыпты жүздерге қарағанда аз келісімді деп бағаланды, ал симметриялы жүздер қайтадан қалыпты жүздерден сәл аз келісімді деп бағаланды). Симметриялы жүздерге көбінесе қоғамдық қасиеттер, мысалы, әлеуметтік, зиялы немесе көңілді сипаттамалары беріледі.
Facial symmetry is also a valid marker of cognitive aging. Progressive changes occurring throughout life in the soft tissues of the face will cause more prominent facial asymmetry in older faces. More symmetrical faces are also judged to be lower on neuroticism but higher on conscientiousness and agreeableness (asymmetrical faces were rated as less agreeable than normal ones, but the more symmetrical were again rated as somewhat less agreeable than the normal). More symmetrical faces are also more likely to have more desirable social attributes assigned to them, such as sociable, intelligent or lively.
Эволюция және жыныстық іріктеу
Жыныстық таңдау – эволюция теориясының теориялық тұжырымы. Жыныстық таңдауға сәйкес, серік таңдау қалаулы белгілерге зор ықпал ете алады. Жыныстық таңдау тек потенциалды серіктердің қабылдай алатын иіс, есту (мысалы, ән) және көру сияқты белгілерге ғана әсер етеді. Мұндай белгілер жақсы иммундық жүйе немесе даму тұрақтылығы сияқты жасырын жарамдылық параметрлерінің сенімді индикаторлары болуы мүмкін. Бет-әлпеттің симметриялы болуы қалаулы, себебі симметрия мұндай жасырын жарамдылық параметрлерінің сенімді белгісі болуы мүмкін. Дегенмен, индивидтің жоғары бет симметриясы оның тамаша генетикасынан емес, жүктілік кезеңінде алкоголь сияқты стресс факторларына ұшырамауынан туындауы мүмкін. Симметриялы бет-әлпеттер симметриясыз бет-әлпеттерге қарағанда денсаулық жағынан жақсырақ деп бағаланады. Сонымен қатар, бет асимметриясы физиологиялық, психологиялық және эмоционалдық стресспен байланысты екені анықталды. Кейбір мәліметтер ересектердің бет қалаулары балалық шақтағы инфекциялармен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Sexual selection is a theoretical construct within evolution theory. According to sexual selection, mate choice can have profound influence on the preferred features. Sexual selection can only influence features that potential mates can perceive, such as smell, audition (e. g. song) and vision. Such features might be reliable indicators of hidden fitness parameters such as a good immune system or developmental stability. It has been argued that more symmetric faces are preferred because symmetry might be a reliable sign of such hidden fitness parameters. However it is possible that high facial symmetry in an individual is not due to their superior genetics but due to a lack of exposure to stressors, such as alcohol, during prenatal development. It has been found that more symmetrical faces are rated as healthier than less symmetrical faces. Also, facial asymmetry was found to be correlated with physiological, psychological and emotional distress. Some evidence suggests that face preferences in adults might be correlated to infections in childhood.