Үнді әдебиетінің көрнекті өкілі Г. Венката Аппарао
Gurajada Apparao
Гуражада Венката Аппарао (1862-1915) – үнді жазушысы, драматургі, ақын. «Kanyasulkam» пьесасы телугу театрының ең ұлы туындысы саналады. Патриоттық ән авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді жазушысы және ақыны (1862–1915)
Indian writer and Poet (1862–1915)
Гураджада Венката Аппарао (21 қыркүйек 1862 – 30 қараша 1915) – телугу театрындағы еңбектерімен танымал үнді драматург, ақын және жазушы. Рао 1892 жылы «Каньясулкам» пьесасын жазды, ол телугу тіліндегі ең ұлы пьеса саналады. Үнді театрының пионерінің бірі Рао «Кавишехара» және «Абьюдая Кавита Питамахуду» атақтарын иеленеді. 1910 жылы Рао «Десамуну Преминчуманна» атты кеңінен танымал телугу патриоттық әнін жазды. 1897 жылы «Каньясулкам» (Вавилла Рамасвами Саструлу және ұлдары, Мадрас) басылып шықты және Махараджа Ананда Гаджапатиге арналды. Аппарао (ағасы Сымала Раомен бірге) бірнеше ағылшын тіліндегі өлеңдер жазды. «Үндістан демалыс сағатында» жарияланған «Сарангадхара» эпопеясы жақсы қабылданды. «Рис және Рьёт» журналының редакторы Самбу Чандра Мукерджи оны оқып, өзінің журналында қайта жариялады. «Үндістан демалыс сағаты» журналының редакторы Гундукурти Венката Раманайя да осы кезеңде Аппараоға үлкен қолдау көрсетті. 1891 жылы Гураджада Визианагарам махаражасының эпиграфисі лауазымына тағайындалды. Ол 21 қыркүйек 1862 жылы Анакапалли ауданындағы Еламанчилиге жақын Раяварам ауылында анасының ағасының үйінде дүниеге келді. Оның ата-анасы Венката Рама Дасу мен Каусальямма болды. Гураджада өмірінің көп бөлігін сол кездегі Калинга Раджьям деп аталған Визианагарамда және оның айналасында өткізді. Ол да, оның әкесі де Визианагарам княздығында жұмыс істеді. Гураджада ересек болғаннан кейін биліктегі отбасымен жақын қарым-қатынаста болды. Ол алғашқы білімін Чейпурупаллиде алды, оның әкесі сол жерде жұмыс істеген кезде. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Визианагарамда оқуын жалғастырды. Сол кезде ол М.Р. колледжінің директоры Ч. Чандрашехара Шастриның қамқорлығында болды, ол оған тегін тұру және тамақтану жағдайын ұсынды. Ол 1882 жылы мектепті бітіріп, 1884 жылы Ф.А. алды. Содан кейін ол 1884 жылы М.Р. жоғары мектебінде мұғалім болып жұмысқа орналасты, жалақысы 25 рупий болды. 1887 жылы Гураджада Визианагарамда өткен Конгресс партиясының жиналысында сөз сөйледі. Оның қызы Волети Лакшми Нарасамма 1887 жылы дүниеге келді. Ол бір уақытта әлеуметтік жұмыстармен де айналысып, 1888 жылы Вишахапатнамдағы Ерікті қызмет корпусының мүшесі болды. 1889 жылы «Ананда Гаджапати» дебат клубының вице-президенті болып сайланды. Оның ұлы Гураджада Венката Рамадасу 1890 жылы дүниеге келді. 1891 жылы ол 125 рупий жалақымен лекциятор (III деңгей) болып тағайындалды. Ол Ф.А. және Б.А. сыныптарында ағылшын грамматикасы, санскрит әдебиеті, аударма, грек және рим тарихы сияқты бірнеше пәндерді оқытты. Оның інісі Сымала Рао 1892 жылы Мадрас заң колледжінде оқып жүргенде қайтыс болды.
Gurajada Venkata Apparao (21 September 1862 – 30 November 1915) was an Indian playwright, dramatist, poet, and writer known for his works in Telugu theatre. Rao wrote the play Kanyasulkam in 1892, which is considered as the greatest play in the Telugu language. One of the pioneers of Indian theatre, Rao holds the titles Kavisekhara and Abyudaya Kavitha Pithamahudu. In 1910, Rao scripted the widely known Telugu patriotic song "Desamunu Preminchumanna". In 1897, Kanyasulkam was published (by Vavilla Ramaswamy Sastrulu and Sons, Madras) and dedicated to Maharaja Ananda Gajapati. Apparao (along with his brother Syamala Rao) wrote several English poems. His epic Sarangadhara, published in "Indian Leisure Hour", was well received. The editor of the Calcutta based "Rees and Ryot", Sambhu Chandra Mukherji read it and re published it in his magazine. Gundukurti Venkata Ramanayya, editor of the "Indian Leisure Hour", encouraged Apparao greatly during the same period. In 1891, Gurajada was appointed to the post of Epigraphist to the Maharaja of Vizianagaram. on 21 September 1862 at his maternal uncle's home in Rayavaram village, near Yelamanchili, Anakapalli district. His parents were Venkata Rama Dasu and Kausalyamma. Gurajada lived most of his life in and around Vizianagaram in what was then called as Kalinga Rajyam. He and his father before him were both employed by the princely state of Vizianagaram. Gurajada enjoyed a close relationship with the ruling family during his adult life. He had his initial schooling in Cheepurupalli while his father was working there. His remaining schooling was done at Vizianagaram after his father died. During that time, he was taken care of by the then M. R. College Principal, C. Chandrasekhara Sastri who provided him free lodging and boarding. He completed his matriculation in 1882 and obtained F. A. in 1884. Soon after, he was employed as a teacher in M. R. High School in 1884 with a salary of Rs.25. In 1887, Gurajada spoke at a Congress Party meeting in Vizianagaram. His daughter Voleti Lakshmi Narasamma was born in 1887. He was simultaneously involved in social work and became a member of the Voluntary Service Corps in Visakhapatnam in 1888. He was elected vice president of the Ananda Gajapati Debating club in 1889. His son Gurajada Venkata Ramadasu was born in 1890. In 1891 he was promoted to Lecturer (Level III) with a salary of Rs.125. He taught the F. A. and B. A. classes several subjects including English Grammar, Sanskrit Literature, Translation, Greek and Roman Histories. His younger brother Syamala Rao died in 1892 while studying at Madras Law College.
1908 жылы Мадрастағы конгресс сессиясы
1911 жылы Мадрас университетінің Оқу кеңесіне мүше болып тағайындалды. Сол жылы Гураджада мен оның достары ауызша тілдерді қолдануды дамыту мақсатында "Андхра Сахития Паришат" қоғамын құрды. Келесі жылы ол Калькуттадағы "Бангия Сахития Паришат" (Бенгал әдеби қоғамы) жиналысына шақырылды.
In 1911, he was appointed to the Board of Studies by Madras University. The same year, Gurajada and his friends started the Andhra Sahitya Parishat to promote use of spoken dialects. The next year, he was invited to attend the meeting of the Bangeeya Sahitya Parishat (Bengal Literary Association) at Calcutta.
Қаңясулқам
"Каньясулкам" – 19 ғасырдағы Үндістанның Андхра аймағындағы дәстүрлі брахман отбасыларындағы жесірлердің қайғылы жағдайы туралы. Бұл пьеса – сол заманғы әлеуметтік мәселелерді қозғайтын, ойға толы әлеуметтік драма. Гураджада Аппарао Үндістан қоғамындағы екіұстаздық, жалғандық және әлеуметтік теңсіздіктерге терең алаңдады. Оның пьесасының алғашқы басылымына жазылған ағылшынша алғы сөзінде: "Мұндай ұятты жағдай қоғам үшін арсыздық, ал әдебиеттің осындай құбылыстарды көрсетуден және жоғары моральдық қағидаларды таратудан артық жоғары міндеті жоқ. Халық оқуға үйренгенше, мұндай пайдалы ықпал үшін тек сахнаға ғана жүгіну керек" делінген. Бәлкім, телугу әдебиеті тарихында алғаш рет, жасыратын қызға өте жағымды бейне берілген, тіпті ол пьеса барысында көптеген адамның өмірін жақсартады. Пьесаның уақыты жоқ, себебі ол үнділік ой-сана мен психологиясын бейнелеу арқылы бүгінгі Үндістан қоғамы үшін де өте маңызды және қолданыла береді. Пьеса кейбір жағынан өз заманынан озып, сол дәуірдегі танымал пікірлер мен әдет-ғұрыптарды сынау арқылы өте батыл болды. Ол Үндістандағы еркек үстемдігі қоғамын әжуалай сынайды, әдеттегі үнді еркегінің эгоистік ерекшеліктерін ашып көрсетеді. Сонымен қатар, ол сол кезеңде Үндістанда кең таралған бақсылық, жын-сынық және оларды медициналық тәжірибеде қолдануды да сұраққа тоқтатады.
Kanyasulkam is about the deplorable condition of widows in traditional Brahmin families in the Andhra region of India during the 19th century. The play is a highly thought provoking social drama dealing with social issues relevant to the time. Gurajada Apparao was deeply troubled by the double standards, hypocrisy and social inequalities in the Indian society. The English preface to the first edition of his play states: "Such a scandalous state of things is a disgrace to society, and literature can not have a higher function than to show up such practices and give currency to a high standard of moral ideas. Until reading habits prevail among masses, one must look only to the stage to exert such healthy influence." Perhaps for the first time in Telugu literary history, a prostitute was given a very positive image so much so that she is shown to better the lives of many people during the course of the play. The play is ageless in the sense that its projection of the Indian mindset and psyche is very relevant and applicable in Indian Society today. The play was, in some ways, ahead of its time and was very bold in criticizing the popular opinions and practices during that era. It frequently jabs at the male dominated society of India, by bringing to the forefront certain egoistic idiosyncrasies of a typical Indian male, in an unflattering manner. It also questions the practices of witchcraft, sorcery, and their popular usage in medical practice during that period in India.
Жеке өмір
Гураджада 1885 жылы Аппала Нарасаммаға үйленді. Оқуын жалғастырып, 1886 жылы философия мамандығы және санскрит қосымша мамандығы бойынша «Бакалавр» (B.A.) дәрежесін алды. 1886 жылдың бір кезеңінде ол орталық коллектор кеңсесінде бас клерк болып жұмыс істеді. 1887 жылы Виджаядасами күні 100 рупий жалақымен М.Р. колледжінде IV деңгейдегі лектор болып жұмысқа орналасты. Осы шамада ол Махараджа Пусапати Ананд Гаджапати Раджумен (1850–1897) танысты. 1905 жылы Гураджаданың анасы қайтыс болды. 1906 жылы оның жақын досы П.Т. Шриниваса Айянгар, Вишахапатнам қаласындағы А.В.Н. колледжінің директоры, жоғары мектептердегі оқу бағдарламасын реформалауды қолдау үшін бірлестік құрды. Басты мақсаттарының бірі – ауызша диалектілерді енгізу болды. Оның қатарында британдық мемлекеттік қызметкер Дж.А. Яйтс (1874–1951), Гидугу және Гураджада негізгі мүшелер болды. Тағы бір досы С. Шриниваса Айенгар (1874–1941) да көп қолдау көрсетіп, ынталандырды. Айта кетейік, бұл Шриниваса Айенгар белгілі заңгер және 1926 жылы Гувахатиде өткен Бүкіл Үндістан Конгресс Комитетінің (АИКК) жылдық мәжілісінің төрағасы болды. Гураджаданың балалық шағындағы досы және Чипурупаллидегі сыныптасы Гидугу Раммурти (1863–1940) оның ой-пікірлерінің қалыптасуына ықпал етті.
Gurajada married Appala Narasamma in 1885. He continued his studies and graduated with B. A. (Philosophy major and Sanskrit minor) in 1886. For some period during 1886, he worked as Head Clerk in the Deputy Collector's office. On Vijayadasami day, 1887, he joined as a Lecturer (Level IV) in M. R. College with a salary of Rs.100. Around the same time, he was introduced to Maharajah Pusapati Ananda Gajapati Raju (1850–1897). In 1905, Gurajada's mother died. In 1906, his close friend P. T. Srinivasa Iyyangar, principal of Mrs. A. V. N. College, Visakhapatnam started an association to promote curriculum reform in high schools. One of the chief aims was to introduce spoken dialects. Along with him, J. A. Yates (1874–1951) a British civil servant, Gidugu and Gurajada were the principal members. Another friend S. Srinivasa Iyengar (1874–1941) also gave a lot of support and encouragement. Incidentally, this Srinivasa Iyengar was a well known lawyer and was the President of AICC (All India Congress Committee) annual session at Guwahati in 1926. Gurajada's childhood friend and classmate in Chipurupalli, Gidugu Rammurty (1863–1940) was his school of thought.
Зейнеткерлік және өлім
Гураджада 1913 жылы зейнетке шықты, және сол кездегі Мадрас университеті оған «Құрметті профессоры» атағын берді. Ол 1915 жылдың 30 қарашасында қайтыс болды.
Gurajada retired in 1913, and the then Madras University honored him with the title "Emeritus Fellow". He died on 30 November 1915.