Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Hautefaye (Отфай) — Францияның оңтүстік-батысындағы Nouvelle Aquitaine аймағындағы Dordogne департаментіндегі коммуна. Ол 1870 жылдың тамыз айының ортасында Франко-пруссия соғысы кезінде әділетсіз түрде Ален де Монейге жасалған шабуыл мен кісі өлтіруі үшін ерекше танымал болды.
Hautefaye (otfaj; ) is a commune in the Dordogne department in Nouvelle Aquitaine in south western France. It gained particular notoriety for a mob attack and murder of an innocent man, Alain de Moneys, at the time of the Franco Prussian War, in mid August 1870.
Ален де Монестің өлтірілуі
1870 жылы 16 тамызда Франция Пруссияға қарсы соғыста жеңіліп бара жатты. Үш апта ішінде император Наполеон III жауға тұтқынға алынып, оның режимі өзін-өзі жариялаған Ұлттық қорғаныс үкіметімен құлатылады. Наполеон I-ге адал болған және оның немере інісін құшақ жарарлық қарсы алған Францияның ауылдық аймақтары шиеленісті күйде болды. Көптеген ауыл тұрғындары сауатсыз болғандықтан, соғыс жаңалықтарын білімді, көбінесе ақсүйектерден естіп, оларға наразылық білдірді. Осылайша, Отафедегі жәрмеңкеде, жас дворян Ален де Монеінің аристократ туысы соғыстың жақсы қалып отырғанын хабарлағанда жағдай нашарлап кетті. Көптеген ауыл тұрғындары ішімдік ішіп, жаңалықты жақсы қабылдамады. Олар оның туысын, Боссак қаласының мэрінің ұлы, виконт Камилла Майллард Лафайге шабуыл жасады. Қорқып қалған виконт және оның серіктері қашып кетті. Ішімдікке тойған патриоттық ықыласпен ауыл тұрғындары шанышқы мен таяқ ұстап, жас Аленге көшті. Олар оны Пруссияның тыңшысы, шпионы және Францияға қарсы соғыста Пруссияны қаржыландырды деп айыптады. Олар оның император мен ұлтты сатқанын мәлімдеді. Алайда, екі де айыптама жалған болды, өйткені Монеі республикашыл емес еді және оның патриотизмі даусыз еді, бірақ оның төңірегіне көпшілік жиналды. Приход пастыры көпшіліктің ықыласын басуға тырысып, оларға ішімдік ұсынды, бірақ бұл ниеті жақсы болғанымен, бұл көпшілікті одан да мас және қауіпті етуге себеп болды. Мас адамдардың алдында көшбасшылық таныта алмаған қала әкімі, айтуынша, "Қаласаңдар жеңдер" деді. Екі сағат бойы олар Ален де Монейды азаптап, ұрып-соқты. Олар оның аяқтарына жылқы тырнақтарын қадап, бір көзін жарып жіберді. Соңында, көпшілік оны ауыл алаңында (немесе жақын жердегі көлдің түбінде) тірідей өртеп жіберді. Осы өлтіруге қатысқандар оның жанған денесінен тамған майды нанға жинап, содан жасалған тосты жеген деген қаңқу бар. (Соңғы мәлімдеме тарихи тұрғыдан дәлелденбеген).
On 16 August 1870, France was losing the war against Prussia. Within three weeks, Emperor Napoleon III would be captured by the enemy and his regime overthrown by a self proclaimed Government for National Defence. Rural France, which had largely been faithful to Napoleon I and welcomed his nephew, was tense. Many rural residents were illiterate and depended upon news of the war from educated, often noble residents, which they resented. During a fair at Hautefaye, matters turned ugly when an aristocratic cousin of a young nobleman named Alain de Monéys reported the war was not going well. Many villagers had been drinking and received the news poorly. They attacked the cousin, the Vicomte Camille Maillard Lafaye, son of the mayor of the nearby town of Beaussac. Frightened, the viscount and his party fled. In an alcohol fueled patriotic fervor, villagers wielding pitchforks and cudgels turned their attention on young Alain. They accused him of being a Prussian plant, a spy, and of financing Prussia in the war against France. They claimed he betrayed the emperor and nation. Both claims were in fact false, as Monéys was not a Republican and his patriotism was spotless, but a crowd gathered around him. The parish priest tried to calm the mob by offering drinks to divert their attention but, however well meaning the effort may have been, it probably helped get the crowd even more intoxicated than they already were and more dangerous. The mayor, unable to show leadership in the face of drunken excitement, reportedly said "Eat him if you want". For two hours, the mob tortured and battered Alain de Monéys. They nailed horseshoes to his feet and burst one of his eyeballs. The crowd finally burnt him in the village square (or a nearby lake bed), likely while still alive. It is alleged that those who took part in the killing collected fat dripping from his burning body onto bread, eating the resulting tartines. (The last statement has not been proved historical).
Үкім
Бұл оқиғаға 600-ге жуық фестиваль қатысушысының қатысы болды. 1870 жылдың 19 тамызында жандармдар 14-ден 60 жасқа дейінгі елу адамды қамауға алды. 1870 жылдың 18 қыркүйегінде жиырма бір айыпталушыға тағылған айыптар туралы хабарланды. 1870 жылдың 13-21 желтоқсаны аралығында қылмыскерлер Перигу қаласында сотқа тартылды. Он тоғыз адам кінәлі деп танылды, төртеуі өлім жазасына кесілді. Бурдо сотының апелляциялық судьясы Брокшон осы істе Дордонь қылмыстық сотына төрағалық етті. Барлығы төрт адам басты кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді, ал тағы біреуі өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Басқалары осы қатыгездікке қатысқандары үшін алты жылдан сегіз жылға дейін қамауға алынып, қатаң еңбекпен жазаланды. Тағы бір топ бір жылға бас бостандығынан айырылды. Осы кезде он төрт жастағы бір жасөспірім алты жылға түзеу мекемесіне жіберілді, ал кішкентай бала ақталды. 1871 жылдың 6 ақпанында Монеиді өлтіруде ең көп кінәлі деп танылған төрт адам Гаутфай ауылының алаңында гильотинаға алынды.
Some 600 festival attendees were implicated in the affair. On 19 August 1870, gendarmes arrested fifty people ranging in age from age 14 through 60. On 18 September 1870, twenty one defendants were informed of charges against them. During 13–21 December 1870, perpetrators were brought to trial in the town of Périgueux. Nineteen were convicted, four sentenced to death. Judge Brochon, from the Bourdeaux Court of Appeals, presided over the Dordogne Criminal Court in this instance. Altogether, four individuals were judged to have primary culpability and sentenced to death, while another received a sentence of life imprisonment. Others received sentences ranging from six to eight years imprisonment with hard labour for their role in the atrocity. Another group was sentenced to a single year of imprisonment. One teenager, then aged fourteen years of age, was sentenced to six years in a reformatory, while a small child was acquitted. On 6 February 1871, the four participants judged most complicit for the murder of Monéys were guillotined in the Hautefaye village square.
Салдары
1953 жылы Лаву Ноеми, Гаутфайе ісінің соңғы тікелей куәсі 92 жасында қайтыс болды. 1970 жылдың 16 тамызында, трагедияға бір ғасыр толған соң, ауыл тұрғындарының бірінің бастамасымен, Гаутфайе шіркеуінде Ален Монэй отбасының және оның өлтірушілерінің ұрпақтарының қатысуымен "кешірім миссасы" өтті. Жан Тюль бұл оқиға бойынша "Егер қаласаң же" атты тарихи роман жазды (2009: ағылшын тіліне аудармасы: 2011). Л. М. Твист осы оқиға туралы тарихи роман жазды, "Луи Ми және Гаутфайедегі сот" (2024).
In 1953, Lavaud Noemie, the last direct witness of the Hautefaye Affair, died at 92 years of age. On 16 August 1970, a century after the tragedy and at the initiative of one of the villagers, the Hautefaye church held a "Mass of forgiveness" in the presence of descendants of the family of Alain of Monéys and those of his killers. Jean Teule has since written an historical novel on the subject, Eat Him if You Like (2009: English Translation: 2011). L. M. Twist wrote a historical novel on the event, Louis Mie and the Trial of Hautefaye (2024).