Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ислам тарихындағы ықпалды мемлекеттік лауазым иесі.
Powerful government official in the context of Islamic history
Деван (кейде Диван деп те аталады, сондай-ақ Деван немесе Диван деп жазылуы мүмкін) – ықпалды мемлекеттік лауазым иесі, министр немесе билеуші. Деван – сол аттас мемлекеттік мекеменің басшысы (Диван туралы қараңыз). Дивандар Моғолстан мен Моғолстаннан кейінгі Үндістан тарихындағы элиталық отбасыларға жатқан және үкіметте жоғары лауазымдарды атқарған.
Dewan (also known as diwan, sometimes spelled devan or divan) designated a powerful government official, minister, or ruler. A dewan was the head of a state institution of the same name (see Divan). Diwans belonged to the elite families in the history of Mughal and post Mughal India and held high posts within the government.
Этимология
Бұл сөз парсы тілінен шыққан және араб тіліне қабылданған. Алғашқы мағынасы – "жазба парақтарынан жасалған бума", содан кейін "кітап", әсіресе "есеп кітабы", одан әрі "есеп кеңсесі", "кеден үйі", "кеңес залы" мағыналарын алған. "Диван" сөзінің "ұзын, жұмсақ отыратын орын" деген мағынасы осы сөздің Таяу Шығыс кеңес залдарының қабырғалары бойында кездесетін орындықтармен байланысты болуынан туындаған. Бұл тегі Пәкістанның Пәнджаб аймағындағы сикхтердің арасында жиі кездеседі.
The word is Persian in origin and was loaned into Arabic. The original meaning was "bundle (of written sheets)", hence "book", especially "book of accounts," and hence "office of accounts," "custom house," "council chamber". The meaning of the word, divan "long, cushioned seat" is due to such seats having been found along the walls in Middle Eastern council chambers. It is a common surname among Sikhs in Punjab.
Кеңес
Бұл сөз алғаш рет Омар I халифалығы тұсында (634-644 ж.ж.) пайда болады. Халифат мемлекеті күрделене түскенде, бұл термин барлық мемлекеттік кеңселерге тарады. Жоғарғы қақпаның диваны – мемлекеттік кеңес немесе кабинет. Осман империясында ол әдетте (солтан қатыспаса) төрағалық ететін бас визир мен басқа визирлерден, кейде янысар ағасынан тұратын. 19 ғасырдағы Румынияда Ad hoc Divan – Осман билігінен тәуелсіздікке қарай елдің дамуында маңызды рөл атқарған орган. Яван және оған жақын тілдерде (мысалы, малай және индонезия тілдерінде) туысқан сөз «деван» – кеңес деген мағынаны білдіреді, мысалы, Dewan Perwakilan Rakyat (немесе Индонезияның Халық өкілдері кеңесі), Dewan Undangan Negeri (Малайзияның Мемлекеттік заң шығару жиналысы), Dewan Rakyat (Малайзияның Өкілдер палатасы) және Dewan Negara (Малайзияның Сенаты).
The word first appears under the Caliphate of Omar I (A. D. 634–644). As the Caliphate state became more complicated, the term was extended over all the government bureaus. The divan of the Sublime Porte was the council or Cabinet of the state. In the Ottoman Empire, it consisted of the usually (except in the Sultan's presence) presiding Grand Vizier and other viziers, and occasionally the Janissary Ağa. In 19th century Romania, the Ad hoc Divan was a body which played a role in the country's development towards independence from Ottoman rule. In Javanese and related languages (such as Malay and Indonesian), the cognate "dewan" is the standard word for council, as in the Dewan Perwakilan Rakyat (or Indonesia's Council of People's Representatives) and Dewan Undangan Negeri (State Legislative Assembly of Malaysia), Dewan Rakyat (House of Representatives of Malaysia), and Dewan Negara (Senate of Malaysia).
Мараттар дәуірі
Диван – түрлі ерте заманауи Үндістан мемлекеттерінде қолданылған атақ. Ол корольден кейінгі ең жоғары лауазымды шенеуніктерді білдіреді. Үндістанда құрмет белгісі ретінде «джи» қосымшасы қолданылады. Барода (Гейквад әулеті билік еткен), Гвалиор (Синдия немесе Шинде әулеті билік еткен), Индор (Холкар әулеті билік еткен) және Нагпур (Бхонсле әулеті билік еткен, бірақ Шатрапати Шиваджи әулетінен емес) сияқты ірі Маратха мемлекеттерінде корольден кейінгі ең жоғары лауазымды адам Диван деп аталды. Мысалдардың бірі – Шримант Диван/Рао Бахадур Атмарам Кулкарни, Маратха Жамханди мемлекетінің Диваны (Премьер-министрі) болды. 19-шы ғасырда Британ Парламенті Британдық Үндістанда салық мәселелері (қылмыстық емес мәселелер) бойынша индуистік құқықты қолданған «Суддер Деванни Адавлют» деп аталатын жоғарғы сот құрды.
As a title used in various Early Modern Indian states, Diwan denoted the highest officials in the court after the king; the suffix ji is added as a mark of respect in India. In the major Maratha states of Baroda (ruled by the Gaekwad), Gwalior (ruled by Scindias or Shinde), Indore (ruled by Holkar), and Nagpur (ruled by Bhonsle, but not from the Chhatrapati Shivaji family), the highest officer after the king was called the Diwan. One of the examples – Shrimant Diwan/Rao Bahadur Atmaram Kulkarni, was the Diwan (Prime Minister) of Maratha Jamkhandi State. In the 19th century, the British Parliament established in British India a supreme court for revenue matters (non criminal matters) named the "Sudder Dewanny Adawlut", which applied Hindu law.
Пунджаб пен Бенгалияның индустар мен сикхтер арасында
Деван, Диван, Диван немесе Део Бенгал аймағындағы индуисттік Куч мемлекетінің бас министрінің мұрагерлік лауазымы болған. Диван сондай-ақ Пәнджаб аймағындағы жоғары касталы индустар мен сикхтердің тегіне айналды.
Dewan, Diwan, Divan, or Deo was the hereditary title borne by the Chief Minister of the Hindu Cooch State in the Bengal region. Diwan also became a surname of high caste Hindus or Sikhs in the Punjab region.
Чаттисгархидің раджпут-брахмандары
Диван тегі бар қауым да бар, ол Биласпур және Жанжгир Чампа аймақтарының жанында орналасқан. Бұл – Уттар-Прадеш штатының Пурванчал аймағынан көшіп келген Део Брахман Раджпуттарының ұрпақтары, бұл Брахмин-Раджпут қауымы. Осы қауымның еркектері Дхар атағын қабылдайды (мысалы, Мохан Дхар Диван, Вишва Хинду Паришадтың жоғары дәрежелі мүшесі). Олар Раттанпурдың патшалық отбасымен шайқасып, патшаны жеңіп, Раттанпур иелігін басқара бастады.
There is also a community with the surname Diwan found in Chhattisgarh, near the Bilaspur and Janjgir Champa regions. This is a Brahmin Rajput community descendant from Deo Brahmin Rajputs who migrated from Purvanchal in Uttar Pradesh. The males in this community take the title Dhar (e. g., Mohan Dhar Diwan, a high ranked member of Vishwa Hindu Parishad). They had a fight with the royal family of Ratanpur, defeated the king, and started ruling the Ratanpur estate.
Британдық Үндістандағы Дивани
Бухар шайқасынан кейін, 1764 жылы Шығыс Үндістан компаниясы Бенгалияны жанектегеннен соң, Моғол императоры 1765 жылы Компанияға Бенгалия мен Бихардағы дивани (салық жинау құқығы) берді. Осылайша, дивани термині ерте британдық Радж кезеңінде Үндістанның бір бөлігіндегі британдық (қаражаттық) үстемдікті білдірді.
After the Battle of Buxar, when Bengal was annexed by the East India Company in 1764, the Mughal Emperor granted the Company the Diwani (the right to collect revenue) in Bengal and Bihar in 1765. The term Diwani thus referred to British (fiscal) suzerainty over parts of India during the early British Raj.
Непал
Бикрам Самват 1833 жылғы Бадра Вади 3 Родж 6 (яғни 1776 жылғы 2 тамыздағы жұма күні) дабылған құжатта Вамшарадж Панде мен Сваруп Сингх Карки Непал Корольдігінің Деван (Премьер-министрге балама) лауазымын атқарғандығы көрсетілген.
The document dated Bikram Samvat 1833 Bhadra Vadi 3 Roj 6 (i. e. Friday 2 August 1776), shows that Vamsharaj Pande and Swaroop Singh Karki had carried the title of Dewan (equivalent to Prime Minister) of the Kingdom of Nepal.