Кіріспе

M115 203 мм гаубица, сондай-ақ M115 8 дюймдік гаубица, алғашқыда M1 8 дюймдік гаубица деп аталған, – АҚШ армиясы әзірлеген және Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея соғысы мен Вьетнам соғысында қолданылған сүйретілетін ауыр гаубица. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Еуропа, Таяу Шығыс және Азияның көптеген елдері тарапынан да қабылданып алынды.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық 8 дюймдік Mark VI гаубицасының лицензиялық өндірісін Филадельфия қаласының Ництаун ауданында орналасқан Midvale Steel and Ordnance Company компаниясы жүзеге асырды. Американдық экспедициялық корпусы Францияда американдық және британдық жасалған қаруларды қолданды. 1940 жылы АҚШ-та әлі де 475 Mark VII және Mark VIII 1/2 гаубицасы сақтаулы болды, бірақ Mark VI немесе басқа да үлгілері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылғандығы туралы ешқандай мәлімет жоқ. M1 8 дюймдік гаубицаның бастапқы дизайны 1919 жылы басталды, нәтижесінде M1920 гаубицасы жасалды, бірақ бағдарлама 1927 жылға дейін тоқтап тұрды. T2 және T3 гаубицалары жаңа 155 мм-лік зеңбірек үшін жасалған прототиптер болды. M1 үлгісіндегі 8 дюймдік гаубицаның қайта жасалған шассидегі алғашқы суреттері 1931 жылы жарияланды, бірақ Ұлы экономикалық дағдарыс даму процесін баяулатты. T3 1940 жылы 8 дюймдік M1 гаубицасы ретінде қабылданып, стандартталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық 8 дюймдік гаубицалар сияқты (және көптеген басқа да ірі артиллериялық қарулар сияқты), M1 зеңбірегінде Велин бұрандасы қолданылды. Шасси АҚШ-тың 155 мм-лік зеңбірегі үшін де пайдаланылды және британдықтар да оны BL 7,2 дюймдік гаубицалары үшін қабылдады. Ол екі бөлікке бөлінетін шасси, теңгерімдеуші механизмдер, көтеру және бұру механизмдері, сегіз дөңгелекті екі осты арба және сүйреуге арналған бір осты, бір дөңгелекті тіркемеден тұрады. Қаруды орнату үшін шассиге бекітілген төрт қазық қолданылды. M1 АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғыста, Корей соғысында және Вьетнам соғысында қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде M1 зеңбірегін Mack 7⅓ тонналық 6×6 жүк машинасы немесе M4 тракторы сүйреген. Соғыс кезінде 59 батальон құрылды, олардың 39-ы Солтүстік-Батыс Еуропа мен Италияда, ал үші Тынық мұхитында жауынгерлік қызмет атқарды. 1950 жылдардың соңында бірнеше НАТО армиялары оны аз мөлшерде қабылдап, W33 (M422/M422A1 оқ-дәрісі) және кейіннен W79 ядролық артиллериялық оқ-дәрісімен НАТО-ның ядролық қаруды бөлісу концепциясы бойынша атыс жасады, бірақ тактикалық ядролық қарудың ең кішкентай түрлері қызметтен алынғаннан кейін бұл рөл аяқталды. Ол сонымен қатар Еуропа, Таяу Шығыс және Азия елдерінің бірқатарында далалық қару ретінде қабылданып, Екінші Тайвань бұғазындағы дағдарыс және Хорватияның тәуелсіздік соғысында қолданылды. 1962 жылы M1 гаубицасы M115 гаубицасы деп қайта аталды.

Өздігінен жүретін қондырғылар

Гаубица өзгертілген M4 орта танк шассиіне, M17 бекіткішімен орнатылды. Нәтижесіндегі көлік бастапқыда 8 дюймдік гаубица моторлы көлік T89 деп аталды, ал кейін 8 дюймдік гаубица моторлы көлік M43 ретінде қабылданып, стандартталды. Барлығы 48 данасы салынды. 8 дюймдік гаубица моторлы көлік T80 – T23 орта танк шассиі негізінде жасалған, бірақ ұсыныс деңгейінен ары қарай дамытылмады. 8 дюймдік гаубица моторлы көлік T84 – T26 орта танк шассиі негізінде, 1945 жылы бір прототиптік үлгі салынды. Гаубица арнайы жасалған гусеницалық шассиге орнатылып, 8 дюймдік өзі жүретін гаубица M110 болды. Ерекше айта кететін жайт, дәлдік пен атыс жылдамдығы, әр оққа арқан түтігін зарядтау биіктігіне түсіру қажеттігінен, гусеницаға орнатылған автоматты зарядтағышты пайдалану үшін төмендеді, бірақ кейінгі M110A1 және M110A2 үлгілерінде дәлдік пен қашықтық жақсартылды.