Антонио Лауро: Венесуэланың гитара сазының шебері

Кіріспе

Антонио Лауро (3 тамыз 1917 – 18 сәуір 1986) – венесуэлалық музыкант, 20 ғасырдағы Оңтүстік Америкадағы гитараға арналған ең көрнекті композиторлардың бірі саналады.

Өмірбаян

Антонио Лауро Венесуэланың Сиудад-Боливар қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, итальяндық иммигрант Антонио Лауро Вентура, ән айтуды және гитарада ойнауды білетін шаштараз болған, сондықтан ол ұлына білгенін үйретті, бірақ Антонио әлі бала кезінде қайтыс болды. Отбасы Каракасқа көшіп келгеннен кейін, Лауро «Академия де Музика и Декламасионда» ресми музыкалық білім (пиано, композиция) алды, онда композитор Висенте Эмилио Сохо (1887–1974) оның ұстаздарының бірі болды. Парагвайлық гитарист және композитор Агустин Барриос 1932 жылы Каракаста өткізген концерті жас Лауроға (бұрын-соңды жетілген халықтық гитарист) үлкен әсер етті, сондықтан ол фортепиано мен скрипканы тастап, гитараға ауысты. 1933 жылдан бастап Лауро Рауль Борхеспен (1888–1967) бірге оқыды және классикалық гитара репертуарымен танысты. Келесі онжылдықта Борхестің шәкірттерінің арасында Родриго Риера, Хосе Рафаэль Сиснерос және Алирио Диас та болды. Бұл әріптестер, әсіресе Диас, кейінірек Лауроның шығармаларын халықаралық аудиторияға таныстырып, бұл естілмеген туындыларды Андрес Сеговия, Лео Брауэр және Джон Уильямс сияқтыларға ұсынды. Өзінің буынындағы көптеген Оңтүстік Америкалықтар сияқты, Лауро өз ұлтының музыкалық мұрасын құтқарып, сақтауға бел буған, ыстық мәдени ұлтшыл болды. 1935–1943 жылдары «Trio Cantores del Trópico» тобының мүшесі ретінде (Лауро бас партияда ән шырқады және гитарада да, куатрода да ойнады) жақын елдерді аралап, оларды Венесуэла музыкасымен таныстырды. Лауроны әсіресе, өткен ғасырда Рамон Дельгадо Паласиос (1867–1902) сияқты ұлттық композиторлар жасаған көптеген отарлық вальстер (Венесуэла вальстері) қызықтырды. Бұл музыканың әуенділігімен және ерекше синкопациясымен (3/4 екі тактін 3/2 бір тактқа айналдыратын гемиоламен жасалған) сипатталатын музыка, дәл Сметана, Барток немесе Гранадостың Еуропадағы ұлттық өнер деңгейіне көтерген халықтық материал болды. Венесуэланың көрнекті пианині Эвенсио Кастелланос (1914–1984) орындаған, тек осындай вальстерден тұратын концерт Лауроны гитараның репертуарында да осыған ұқсас туындылар болуы керектігіне көндірді. Бұл жанрдағы алғашқы шығармаларының арасында кейіннен Татьяна, Андреина және Наталья деп аталатын туындылары бар, олар 1938–1940 жылдар аралығында жазылған. Олардың бірден танымал болуы одан да көп шығармалар жазуға түрткі болды. Гитаралық шығармаларынан басқа, Лауро оркестр, хор, фортепиано және дауыс үшін ондаған туындылар жазды, олардың көпшілігі әлі жарияланбаған. Ол кейде заманауи композициялық тәсілдермен тәжірибе жасады, бірақ оның гитаралық музыкасының көп бөлігі «Calle Real» немесе «бас көшеде» қалды – бұл Лауроның буынындағы музыканттардың тікелей және торапты жолды білдіретін сөзі. 1948 жылы генерал Маркос Перес Хименестің әскери хунтасы Лауроны демократияға берілгендігі үшін түрмеге қамады. Кейіннен Лауро бұл оқиғаға мән бермеді, ол достарына түрме өз буынындағы венесуэлалық үшін өмірдің қалыпты бөлігі екенін айтты. Ол түрмеде де шығарма жазуын жалғастырды, босатылғаннан кейін бірден классикалық гитара триосының жаңадан құрылған «Trio Raúl Borges» тобымен өнер көрсетуді қайта бастады. Келесі онжылдықтарда Лауроның шығармалары жарияланып, жазылып, бүкіл әлемде орындалды, ал оның өз елінің музыкалық өміріне қосқан үлесі мойындалды. Лауро бірнеше атақты мектептерде гитара профессоры болып тағайындалды, соның ішінде Хуан Хосе Ландаэта консерваториясы, және Венесуэла симфониялық оркестрінің президенті болып тағайындалды, онда ол мүйіз ойнады. Ол өзінің орындаушы емес, композитор екенін жиі айтса да, достары оны жеке концерттік турнеге шығуға көндірді, ол Венесуэладан басталды және 1980 жылы Лондонның Вигмор Холындағы сәтті өнерлеумен аяқталды. 1986 жылы Каракаста қайтыс болғанға дейін, ол өз елінің ең жоғары көркемдік марапаты – «Premio Nacional de Música» сыйлығымен марапатталды.

Antonio Lauro was born in Ciudad Bolívar, Venezuela. His father Antonio Lauro Ventura, an Italian immigrant, was a barber who could sing and play the guitar so he taught his son what he could, but died when Antonio was still a child. After the family moved to Caracas, Lauro pursued formal musical study (piano, composition) at the Academia de Música y Declamación, where the composer Vicente Emilio Sojo (1887–1974) was one of his teachers. A 1932 concert performed in Caracas by Agustín Barrios, the Paraguayan guitarist and composer, so much impressed the young Lauro (already an accomplished folk guitarist) that he was persuaded to abandon piano and violin in favor of the guitar. From 1933, Lauro studied with Raúl Borges (1888–1967), and was introduced to the classical guitar repertoire. In the next decade, Borges' pupils would also include Rodrigo Riera, José Rafael Cisneros, and Alirio Díaz. These colleagues, especially Díaz, were later responsible for unveiling Lauro's works to an international audience, introducing these unheard works to, among others, Andrés Segovia, Leo Brouwer and John Williams. Like many South Americans of his generation, Lauro was a fervent cultural nationalist, determined to rescue and celebrate his nation's musical heritage. As a member of the Trio Cantores del Trópico in 1935–1943 (Lauro sang bass and played both guitar and cuatro), he toured nearby countries to introduce them to Venezuelan music. Lauro was particularly attracted to the myriad colonial parlour valses venezolanos (Venezuelan waltzes) created in the previous century by accomplished national composers such as Ramón Delgado Palacios (1867–1902). Unfailingly melodic and characterized by a distinctive syncopation (created by a hemiola in which two measures of 3/4 become a single measure of 3/2), such music was precisely the sort of folkloric raw material which Smetana, Bartók or Granados had elevated to the category of national art in Europe. A concert whose programme consisted entirely of such valses venezolanos (Venezuelan waltzes) by the distinguished Venezuelan pianist Evencio Castellanos (1914–1984) convinced Lauro that the guitar, too, should have comparable pieces in its repertory. Among his first efforts in this genre were the pieces later known as Tatiana, Andreína, and Natalia, composed sometime between 1938 and 1940; their instant popularity inspired still others. In addition to his guitar pieces, Lauro composed dozens of works for orchestra, choir, piano and voice; many of which remain unpublished. He occasionally experimented with modern compositional techniques, but most of his guitar music remains essentially on the Calle Real or "main street," an expression used by musicians of Lauro's generation to refer to a straight and direct route, without distracting harmonic detours. In 1948, the military junta of General Marcos Pérez Jiménez imprisoned Lauro for his principled belief in democracy. Lauro later shrugged off the experience, telling his friends that prison was a normal part of life for the Venezuelan man of his generation. He had continued composing even in prison, and after his release immediately returned to performing with a pioneering professional classical guitar trio, the freshly formed Trio Raúl Borges. In the following decades Lauro's compositions were published, recorded and performed throughout the world, and his contributions to his nation's musical life were recognized and acknowledged. Lauro was appointed professor of guitar at several distinguished schools including the Juan José Landaeta Conservatory, and was named president of the Venezuela Symphony Orchestra where he played the horn. In spite of his modest insistence that he was a composer rather than a performer, he was persuaded by his friends to embark upon a solo concert tour, which began in Venezuela and culminated in a triumphant 1980 performance at London's Wigmore Hall. Shortly before his death at Caracas in 1986, he was presented with the Premio Nacional de Música, his country's highest artistic award.

Мұра

Антонио Лауроның шығармалары әлемдегі гитаристер арасында ұзақтан бері өте танымал, бірақ оған толығымен арналған жазбалар аз болған. Дегенмен, Адам Холцман, Джон Уильямс (гитарашы) және Дэвид Расселдің бірнеше жазбалары жарық көрді. Джон Уильямс Антонио Лауроны "гитараның Штраусы" деп айтқан. Еске алуға лайық тағы бір жазба – Томас Крониннің (гитарашы) "Антонио Лауроға құрмет" атты туындысы, ол бастапқыда RTE лейблімен Ирландия Ұлттық радиосы үшін жазылған және әлемдегі венесуэлалықтардың үлкен қызығушылығын тудырды. Сонымен қатар, Лауроның шедеврлері әлемнің түкпір-түкпіріндегі университеттердегі зерттеулердің, шеберлік сабақтарының және магистратура бағдарламаларының негізгі бөлігін құрады.