Қазба жәндіктер: Enigmosaurus – Азиядағы кейінгі бор кезеңінде өмір сүрген, ерекше құлқылы динозавр. Жаңа ашылған түр, қаңқасы мен жатыр сүйегі зерттелді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жойылған бауырымен жорғалаушылар туысы
Extinct genus of reptiles
Энигмозавр (мағынасы "Жұмбақ кесіртке" немесе "Жұмбақты кесіртке") – Азияда соңғы бор дәуірінде өмір сүрген теризинозавроидтар туысы. Ол орташа мөлшерлі, жерде тіршілік ететін, екі аяқты шөп жейтін жануар, және Баян-Шире формациясынан табылған үшінші теризинозавр таксоны болып табылады, бірақ ол формацияның төменгі бөлігінен белгілі. Туыс монотипті, тек түбіртек түрі E. mongoliensis-тен ғана құралады, ол жақсы сақталған қуыс және басқа да болжамды дене сүйектері арқылы белгілі.
Enigmosaurus (meaning "Enigma lizard" or "Enigmatic lizard") is a genus of therizinosauroid that lived in Asia during the Late Cretaceous period. It was a medium sized, ground dwelling, bipedal herbivore that represents the third therizinosaur taxon from the Bayan Shireh Formation, although it is known from the lower part. The genus is monotypic, including only the type species E. mongoliensis, known from a well preserved pelvis and other tentative body remains.
Ашылуы және атауы
IGM 100/84 холотипі Баян-Шире формациясындағы (кейде Байншир формациясы немесе Байнширская свита деп аталады) Хара-Хутул локейлігінде табылды, Оңтүстік-Шығыс Моңғолия, Кейінгі Бор дәуірінен, алғаш рет 1979 жылы басқа теропод динозаврлармен жамбас салыстыру арқылы хабарланды. Ол кезде терризинозаврлар туралы көп мәлімет болмаған. 1980 жылы монғол палеонтологтары Ринчен Барсболд пен Алтангерел Перле жасаған жаңа инфрақатарда қайта еске алынды: Segnosauria. "Хара-Хутул динозавры" деп аталған, ол қысқаша сипатталып, Segnosauria құрамына енгізілді. Үш жылдан кейін, 1983 жылы Барсболд типтік түрге, Enigmosaurus mongoliensis атау берді және сипаттады. Сақталған элементтер бас сүйегі жоқ, жартылай қаңқадан тұрады, оның ішінде жақсы сақталған жамбас белдеуі және басқа посткраниалдық сүйектер бар. Туыс атауы, Enigmosaurus, грек тілінен алынған – αίνιγμα (aínigma, «жұмбақ» деген мағынада) және σαῦρος (sauros, «кесіртке» деген мағынада), оның жамбасының ерекше және есімсіз пішініне сілтеме жасайды. Көрсеткіш атауы, mongoliensis, оның табылу орны – Моңғолияға сілтеме жасайды. Ірен Дабасу формациясында табылған кейбір терризинозавр қазбалары алғашқыда Enigmosaurus-қа жататындығы ойланды. Холотиптің бастапқы сипаттамасында айтылмаған бірнеше қалдықтар, оның көптеген белгілі жамбасынан басқа, сол үлгі нөмірімен (IGM 100/84) таңбаланған. Бұл элементтер жамбасқа қарағанда нашар сақталған және өлшенбеген, суреттелмеген: жамбас сүйегінің проксимальді ұшы; үлкен жамбас сүйегі, мүмкін, тібік сүйегі; кейбір қабырғалар; иық сүйегінің дистальді ұшы; болжамды радиус және иық сүйегінің проксимальді ұшы. Дегенмен, жамбас сүйегі холотиптік жеке тұлғамен байланысты табылған жоқ, сондықтан оны Therizinosauria incertae sedis-ке жатқызу керек; қалғандары холотипке жатуы мүмкін. Өте үлкен сол жамбас сүйегі, ұзындығы өлшенген, сондай-ақ сол үлгі нөмірімен таңбаланған, бірақ оның үлкен өлшемі (жамбас сүйегінен үлкен) себепті холотиппен байланысты емес. Дегенмен, ол жақын туыс Segnosaurus-тың мөлшеріне жақымдау көрінеді.
The holotype, IGM 100/84, was discovered at the Khara Khutul locality in the Bayan Shireh Formation (sometimes called Baynshire Formation or the Baynshirenskaya Svita), southeastern Mongolia, dating from the Late Cretaceous period, and first reported in 1979 on a pelvic comparison with other theropod dinosaurs. At the time, little was known about therizinosaurs. In 1980, it was mentioned again, this time in the new infraorder created by the Mongolian paleontologists Rinchen Barsbold and Altangerel Perle: Segnosauria. Nicknamed as the "Dinosaur from Khara Khutul", it was shortly described and included into the Segnosauria. Three years later, the type species, Enigmosaurus mongoliensis, was named and described in 1983 by Barsbold. The preserved elements consist of a partial skeleton, lacking the skull, that includes a well preserved pelvic girdle with other postcrania. The generic name, Enigmosaurus, was stated to be derived from Greek αίνιγμα (aínigma, meaning enigma) and σαῦρος (sauros, meaning lizard), in reference to the aberratic and unusual shape of its pelvis. The specific name, mongoliensis, refers to the country of its discovery, Mongolia. Some therizinosaur fossil findings at the Iren Dabasu Formation were first thought to be referable to Enigmosaurus. Although it is commonly known from the pelvis, several remains not mentioned in the original description of the holotype were labelled under the same specimen number (IGM 100/84). These elements are in poor condition compared to the pelvis, and they were not measured and illustrated: proximal end of a femur; large femoral shaft, might be a tibial shaft; some ribs; distal end of a humerus; a tentative radius and the proximal end of an ulna. The femur however, was not found in association with the holotype individual, therefore it should be assigned to Therizinosauria incertae sedis; the other remains might pertain to the holotype. A very large left femur, measuring long, was labelled with the same specimen number too, however, it was not associated with the holotype due to its large size (larger than the pelvis itself). Nevertheless, it seems to approach the size of the closer Segnosaurus.
Эрликозаврмен мүмкін синонимі
Кейбір палеонтологтар Энигмозаврдың Эрикозаврмен бір жануар болуы мүмкін деген пікірді айтты, себебі екеуі де бір геологиялық формацияда табылды. Энигмозавр жамбас сүйектері арқылы белгілі, ал Эрикозаврдың жамбас сүйектері белгісіз және оларды ажырататын ерекшеліктер жоқ. Егер бұл дәлелденсе, Энигмозавр Эрикозаврдың кіші синонимі болар еді. Дегенмен, Энигмозаврдың жамбас сүйегі Эрикозаврмен байланысты болған жағдайда күтілетіндей Сегнозаврдың жамбас сүйегіне ұқсамайды, сондай-ақ олардың мөлшері айтарлықтай ерекшеленеді. Бұған қоса, екі туыс да әртүрлі қабаттардан (төменгі және жоғарғы) табылған, және көптеген авторлар оларды жеке жануарлар деп санайды.
Some paleontologists proposed that Enigmosaurus was likely the same animal as Erlikosaurus, since both were found in the same geologic formation, Enigmosaurus is known from pelvic remains, whereas the pelvis of Erlikosaurus is unknown and distinguishing traits between them were absent; if proven, this would make Enigmosaurus a junior synonym of Erlikosaurus. However, the Enigmosaurus pelvis doesn't resemble that of Segnosaurus as would be expected for the connection with Erlikosaurus, and there is a huge size difference. In addition, both genera are known from different strata (lower and upper), and they are considered to be distinct animals by most authors.
Сипаттама
Энигмозавр салыстырмалы түрде ірі денелі терризинозавр болды, ұзындығы шамамен және салмағы арасында бағаланады. Энигмозаврдың бастапқы сипаттамасында Барсболд атап өткендей, оны келесі ерекшеліктерімен тануға болады: қысқа жалғаяқ сүйек және ішек сүйегі; қабыршақтың алдыңғы бөлігіндегі, қабыршақ алдындағы аймақтағы созылған жиек. Терризинозавр болғандықтан, ол, көптеген авторлардың пікірінше, баяу өсімдік жейтін және/немесе барлық нәрсені жейтін жануар болған. Бұл формациядағы биоәртүрлілік терризинозаврлармен сипатталады, бұл Энигмозавр, Эрликозавр және Сегнозаврдың қалдықтарында көрінеді. Голотиптік орны - Хара Хутул, сонымен қатар заманауи Сегнозаврдың да табылуына мүмкіндік берді. Бұл формациядан табылған палеофаунаның көп бөлігі жоғарғы қабаттардан белгілі, ал Энигмозавр төменгі қабаттардан белгілі. Осы жерде табылған көптеген қазба жемістері формацияда гүлді өсімдіктердің көп болуын көрсетеді. Табылған жемістер Abelmoschus esculentus-қа кейбір ұқсастықтарды көрсетеді, бірақ нақты таксономиялық жақындықтар әлі анық емес.
Enigmosaurus was a relatively large bodied therizinosaur, with an estimated length of and a weight between As noted by Barsbold in the original description of Enigmosaurus, it can recognised by the following characteristics: the pubis and ischium are short; elongated margin in the anterior presymphyseal region of the distal pubis. Being a therizinosaur, it was likely a slow herbivore and/or omnivore, as suggested by most authors all over the time. The biodiversity across the formation was characterized by therizinosaurs, as seen on the remains of Enigmosaurus, Erlikosaurus and Segnosaurus. The holotype location, Khara Khutul, has also yielded the contemporary Segnosaurus Most of the remaining paleofauna from this formation is known from Upper strata, whereas Enigmosaurus is known from Lower strata. Numerous fossil fruit findings at the locality reflect the large presence of angiosperm plants on the formation. The unearthed fruits bear some resemblance with Abelmoschus esculentus, however, definitive taxonomic affinities are quite unclear.