Кіріспе

Шотланд композиторы (1927–2001)

Томас Уилсон CBE FRSE (10 қазан 1927 – 12 маусым 2001) – американдық туған шотланд композиторы, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шотланд классикалық музыкасына деген қызығушылықты қайта жандандырудағы маңызды тұлға.

Ерте өмір және білім

Томас Брендан Уилсон Колорадо штатының Тринидад қаласында британдық ата-аналардан дүниеге келді. 17 айлық шағында отбасымен бірге Ұлыбританияға көшіп келді. Отбасы Шотландияның Глазго аймағына қоныстанды, онда (Францияда үш жыл тұрғаннан кейін) өмірінің соңына дейін өмір сүрді және жұмыс істеді. Уилсон Глазгода білім алғаннан кейін Абердиндегі Сент-Мэри колледжінде бакалаврлық бағдарламаны аяқтады. Содан кейін 1948-1953 жылдары Глазго университетінде Эрнест Буллок пен Фредерик Риммерден музыканы оқыды, және аспирантурада докторантура (DMus) дәрежесін алды. 1954 жылдан бастап ол Герберт Хауэллспен Корольдік музыка колледжінде композицияны оқуын жалғастырды. 1945 жылдан 1948 жылға дейін Корольдік әуе күшінде қызмет етті.

Мансап

Глазго университетінің музыка бойынша алғашқы үздік түлектерінің бірі Уилсон 1957 жылы онда оқытушы болды. Кейін ол 1971 жылы ридер болып тағайындалды, ал 1977 жылы жеке кафедра иесі атанды. Ол Ұлыбританияның музыкалық өмірінде белсенді қатысты, Шотландия өнер кеңесі, Шотландияның жаңа музыка тобы, Жаңа музыканы насихаттау қоғамы, Ұлыбритания композиторларының гильдиясы (1986–89 жж. төрағасы), қазіргі Британ композиторлары мен әнші-күйшілер қауымдастығы және Шотландия композиторларының қоғамы (оның негісқалаушы мүшесі) сияқты ұйымдарда басшылық және кеңесшілік лауазымдар атқарды. Оның музыкасы бүкіл әлемде орындалды және оркестрлік, хорлық-оркестрлік, камералық-оркестрлік, опера, балет, мыс қоры оркестрі, түрлі вокалдық музыка, сондай-ақ камералық ансамбльдер мен жеке аспаптарға арналған шығармаларды қамтиды. Уилсон бес симфония жазды, олардың төртіншісі – «Паселет кебеді» – 1988 жылғы 6 тамызда Пейсли аббаттығында Брайден Томсон жетекшілігімен Шотландия Корольдік Ұлттық оркестрінің орындауында тұңғыш рет таныстырылды. Ол сонымен қатар фортепиано (1985), виола (1987), скрипка (1993, Брайден Томсонның естелігіне арналған бір бөлімді элегия) және гитараға (1996) арналған төрт концерт, сондай-ақ хор мен оркестр үшін «Sequentiae Passionis» (1971) және Корольдік органшылар колледжінің тапсырысымен, Санкт-Паул соборында премьерасы өткен «Confitemini Domino» (1993) сияқты ірі хорлық шығармаларды аяқтады. Оның ең ірі туындысы – Джеймс Хоггтың романы негізінде Шотландия операсының тапсырысымен жазылған «Ақталған күнәкардың мойындауы» (1972–75) операсы. 1990 жылы Уилсонға CBE ордені табысталды. Келесі жылы Глазго университетінің құрметті DMus дәрежесімен марапатталды және Шотландия Корольдік музыка және драма академиясының мүшесі аталды. Ол сондай-ақ Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 2001 жылғы маусымда 73 жасында қайтыс болды. Одан әйелі Маргарет Рейнер (1952 жылы үйленген) және үш ұлы қалды.

«Ritornelli Per Archi» (1972) – Шотландия Барокко ансамблі Эдинбург фестивалі үшін тапсырыс берді.
Симфония №3 (1979) – «Musica Nova» тапсырыс берді.
«Мозаика» (1981) – «Radio Clyde» арнасының «Cantilena» үшін тапсырысы бойынша.
«Интроит» (1982) – BBC тапсырыс берді.
Пианино концерті (1985) – Брайден Томсон Дэвид Уайльд пен BBC филармониялық оркестрі үшін тапсырыс берді.
«St Kentigern Suite» (1986) – Глазго соборының достары тапсырыс берді.
Виола концерті (1987) – Джеймс Дюрант BBCSSO қорының көмегімен тапсырыс берді.
Симфония №4, «Паселет кебеді» (1988; симфония ретінде 1996 жылы нөмірленді) – Пейсли қаласының Барония Бёрг ретінде 500 жылдығын атап өту үшін Ренфрю аудандық кеңесі мен Стратклайд аймақтық кеңесі бірлесіп тапсырыс берді.
«Carillon» (1990) – 1990 жылы Глазго қалалық кеңесі Еуропалық мәдениет қаласы мерекесінің аясында, қаланың жаңа Корольдік концерт залының ашылуын атап өту үшін тапсырыс берді.
Скрипка концерті (1993) – Шотландия Ұлттық жастар оркестрі мен BP Эрнст Ковачич үшін тапсырыс берді.
Гитара концерті (1996) – Филип Торн тапсырыс берді.
Симфония №5 (1998) – Шотландия камералық оркестрі тапсырыс берді.

Межелі аспаптар

Sinfonietta (1967) Шотландия ұлттық жастар мыс оркестрі үшін Шотландияның әуесқойлар музыка қауымдастығының тапсырысымен жазылған. Картун Корнетке (1969) Роберт Оугтон және Шотландияның CWS тобы тапсырыс берген. Refrains and Cadenzas (1984) Cheltenham фестивалінің тапсырысымен, 1984 жылғы Еуропа чемпионатының бағдарламалық туындысы ретінде қолданылды.