Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1930 жылғы американдық кодекске дейінгі түсті музыкалық фильм
1930 American pre Code musical color film
«Джаз королі» — 1930 жылғы американдық кодекске дейінгі түсті музыкалық фильм, онда Пол Уайтман және оның оркестрі басты рөлдерде ойнайды. Фильмнің атауы Уайтманның танымал мәдени лақабына сілтеме жасайды. Фильм түсірілген кезде «джаз» деген сөз жалпы жұртшылыққа фонограф жазбаларында, радио хабарларында және би залдарында естілген джаз әсерімен жазылған синкоптық би музыкасын білдірді. 1920 жылдары Уайтман Джо Венути және Эдди Ланг (екеуі де фильмде көрінеді және естіледі), Бикс Бейдербекке (фильм түсірілімі басталар алдында кетіп қалған), Франк Трумбауэр және басқа да ак джаз музыканттарымен келісімшарт жасады. «Джаз королі» екі түсті Техниколор процесінде түсірілді және Universal Pictures үшін Карл Лаеммле кішісі өндірді. Фильмде Rhythm Boys (Бинг Кросби, Ал Ринкер және Гарри Баррис) камера алдында орындаған бірнеше ән, сондай-ақ Кросбидің ашылу титрлері кезінде және қысқа мультфильмдерде камерадан тыс соло вокалы қосылды. «Джаз королі» толық түсті нұсқада сақталған және көптеген заманауи музыкалық фильмдерден айырмашылығы, толық емес немесе қара-ақ көшірмелер түрінде ғана бар фильм емес. Фильмде түскен адамдардың бірі Курт Кобейннің (Nirvana тобының марқұм вокалисі және гитарисі) атасы болуы мүмкін. 2013 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізу үшін іріктеді.
King of Jazz is a 1930 American pre Code color musical film starring Paul Whiteman and his orchestra. The film title refers to Whiteman's popular cultural appellation. At the time the film was made, "jazz", to the general public, meant jazz influenced syncopated dance music heard on phonograph records, on radio broadcasts, and in dance halls. In the 1920s Whiteman signed and featured white jazz musicians including Joe Venuti and Eddie Lang (both are seen and heard in the film), Bix Beiderbecke (who had left before filming began), Frank Trumbauer, and others. King of Jazz was filmed in the early two color Technicolor process and was produced by Carl Laemmle Jr. for Universal Pictures. The film featured several songs sung on camera by the Rhythm Boys (Bing Crosby, Al Rinker and Harry Barris), as well as off camera solo vocals by Crosby during the opening credits and, very briefly, during a cartoon sequence. King of Jazz still survives in a near complete color print and is not a lost film, unlike many contemporary musicals that now exist only either in incomplete form or as black and white reduction copies. There is a possibility that one of the people appearing in the film was the great uncle of Kurt Cobain (the late vocalist and guitarist of Nirvana). In 2013, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
"Джаз патшасы" – ревю. Баяндаудың сабақтастығы жоқ, тек "блэкауттар" (күрт аяқталатын қысқа комедиялық эскиздер) және басқа қысқа кіріспе немесе байланыстыратын сегменттермен ауыспалы музыкалық нөмірлер сериясы. Музыкалық нөмірлер әртүрлі стильде, отбасылық аудиторияға тартымды болу үшін "әркімге бір нәрсе" ұстанымын қабылдайды. Олар жас, егде, орта жастағы көрермендерге кезекпен қызмет көрсетеді. "Келіншектің жамылғысы" атты баяу нөмірде (Universal мәліметінше) бұрын-соңды жасалған ең үлкен жамылғы бар, ол викториялық сезімталдықты көрсетеді, бұл егде жастағы көрермендерге әсерлі болуы мүмкін. Орта жастағыларға Джон Боулздің "Монтерейде болған оқиға" әнін вальс ырғағында немесе қызыл жейделі шаруалар хорымен бірге "Таң әнін" орындаған қорада тартымды болды. "Жазғы" Happy Feet нөмірі жас көрермендерге арналған. Фильмнің басындағы бір сегмент топтың бірнеше виртуоз музыканттарын (аты-жөні көрсетілмеген) таныстыруға қызмет етеді. Тағы бірі, аудиторияға Rhythm Boys-ты көруге мүмкіндік береді, олар жазбалары мен радио хабарлары арқылы дыбысымен танымал, бірақ олардың бейнесі бұрын көрінбеген, үйдегідей жағдайда орындалады. Жаңалық пен комедиялық нөмірлер бар, олар жұмсақ қиындықтан (Марион Штадлер мен Дон Роуздың контурлық биі бар Ragamuffin Romeo) әзіл-сықақпен садомазохистікке (I Like to Do Things for You әнінің екінші куплеті) және жай ғана ақымақтыққа (I'm a Fisherman) дейін жетеді. Алғашқы мюзиклдерде міндетті түрде болатын хор қыздары бар, бірақ олардың ерекшелігі – хореографияны отыра орындауы. Ұлы финал – "Музыканың балқыту ыдысы" өндірістік нөмірі, онда ұлттық костюмдегі әртүрлі иммигранттар топтары өздерінің туған жерлерінен әкелген әндерді қысқаша орындайды, содан кейін олардың барлығы Американың балқыту ыдысына жіберіледі. Кейбір музыкалық нөмірлердің орындаушылары ыдыстың астындағы отын ретінде қызмет ететін кезде өз әрекеттерін қысқаша қайталайды. Уайтмен ыдыстың ішіндегі булы қайнаған қоспаны араластырады. Пісіру аяқталған соң, бәрі джазға құмар америкалыққа айналады. Кейіннен Басби Берклидің танымал болған әуе көріністерінің бірнеше ерте үлгілері бар, бірақ бұл фильм оның фильмдері мен 1930 жылдардың аяғындағы басқа музыкалық фильмдеріне көп ұқсамайды. Бұл өте үлкен сахнада болса да, сахналық қойылым болып табылады, ал визуалды қызығушылық тек көзқарасты өзгерту арқылы сақталады. Камералар қозғалмайды. Бұл тек Technicolor камераларының ауыр және көлемді болғандықтан емес. Бұл алғашқы Technicolor процесінде қолданылатын камералар бір ғана пленка рулонынан тұратын және шамамен қарапайым өлшем мен салмақты болған. "Джаз патшасы" – екі түсті Technicolor-де түсірілген он тоғызыншы сөйлейтін фильм. Ол кезде Technicolor-дің екі түсті әдісі қызыл және жасыл бояуларды қолданған, олардың әрқайсысында басқа түстердің араласқандары, бірақ көк бояу жоқ. "Джаз патшасы" Джордж Гершвиннің "Көк рапсодиясын" тамаша көрсетуге тиіс еді, сондықтан бұл мәселе туды. Бақытымызға орай, Technicolor қолданған жасыл бояу кейбір жағдайларда таусылмас көк (циан) реңінде көрінуі мүмкін, бірақ бұл жағдайда қолайлы нәтижелерге өте мұқият қарау қажет еді. Көркемдік режиссер Герман Росс пен өндіріс директоры Джон Мюррей Андерсон шешімдер тапты. Әр түрлі маталар мен пигменттер сыналып, күллі сұр және күміс түстегі фонды қолдану арқылы бояудың көкшіл көрінісі ең жақсы пайдаға тиді. Түсіріліп жатқан сахнаға көк түсті бояулар енгізу үшін фильтрлер де қолданылды. Мақсат – фильмді жарқын түстердің орнына пастельді реңктермен түсіру. Дегенмен, екі түсті Technicolor баспасында пайда болғандықтан, бұл ретті "Көк рапсодия" деп сипаттауға болады. Кейінгі кездегі екі құрамды теріс материалдан жасалған басылымдар 1930 жылы көрермендерге қарағанда көк түсті шынайырақ және толырақ көрсетеді. "Джаз патшасы" – бұл танымал әнші Бинг Кросбидің алғашқы фильміндегі дебюті, ол сол кезде The Rhythm Boys, Whiteman Orchestra вокалдық триосының мүшесі болған. Кросби фильмде "Таң әнін" орындауға жоспарланған, бірақ автокөлік апаты оны түрмеге қамауға алып, әнді Джон Боулсқа берді. Композитор Ферде Грофе, ең танымал өзінің Grand Canyon Suite шығармасымен, осы алғашқы жылдары, белгілі аранжировщик/сазгер Уайтмен. Ол музыканың кейбір бөліктерін баптап жазған, ал кейде қосымша музыканы да сомдаған болуы мүмкін. Фильмде Вайтмен тобының тромбонисті Уилбур Холлдың скрипка мен велосипед насосында ойнайтын жаңалықтары, сондай-ақ "Резеңке аяқтар" Аль Норманның "Бақытты аяқтар" күйіне эксцентрикалық биі сақталған. Фильмнің кем дегенде тоғыз түрлі шет тілдеріндегі нұсқалары бар. Хабарлама бойынша, швед нұсқасында кем дегенде бірнеше әртүрлі музыка бар.
King of Jazz is a revue. There is no narrative continuity, only a series of musical numbers alternating with "blackouts" (brief comedy sketches with abrupt punch line endings) and other short introductory or linking segments. The musical numbers are diverse in style, adopting a 'something for everyone' approach to appeal to family audiences. They cater to the young, the old, and the middle aged, each in turn. The slow Bridal Veil number, featuring (according to Universal) the largest veil ever made, exhibits Victorian sentimentality that might best appeal to the elderly. The middle aged were courted with a tune by John Boles in a lush setting crooning It Happened in Monterey in waltz time, or in a barn with a chorus of red shirted ranch hands belting out the Song of the Dawn. The "jazzy" Happy Feet number was designed to appeal to younger viewers. One segment early in the film serves to introduce several of the band's virtuoso musicians (who are not credited by name). Another provides the audience with a chance to see the Rhythm Boys, already famous by sound but not sight because of their recordings and radio broadcasts, performing in a home like setting. There are novelty and comedy numbers ranging from the mildly risqué (Ragamuffin Romeo, which features contortionistic dancing by Marion Stadler and Don Rose) to the humorously sadomasochistic (the second chorus of I Like to Do Things for You) to the simply silly (I'm a Fisherman). There is a line of chorus girls, practically mandatory in early musicals, but in their featured spot the novelty is that they perform the choreography while seated. The grand finale is the Melting Pot of Music production number, in which various immigrant groups in national costume offer brief renditions of characteristic songs from their native lands, after which they are all consigned to the American Melting Pot. Performers from some of the earlier musical numbers briefly reprise their acts while reporting for duty as fuel under the pot. Whiteman stirs the steaming stew. When the cooking is complete, everyone emerges transformed into a jazz happy American. There are a couple of early examples of the overhead views later elaborated and made famous by Busby Berkeley, but this film bears little resemblance to his films and other musicals of the later 1930s. It is very much a stage presentation, albeit on a very large stage, and visual interest is maintained only by changes of viewpoint. The cameras do not move. This is not because the Technicolor cameras were heavy and bulky. The cameras used for this early Technicolor process contained a single roll of film and were of nearly ordinary size and weight. King of Jazz was the nineteenth all talking motion picture filmed entirely in two color Technicolor rather than simply including color sequences. At the time, Technicolor's two color process employed red and green dyes, each with a dash of other colors mixed in, but no blue dye. King of Jazz was to showcase a spectacular presentation of George Gershwin's Rhapsody in Blue, so this presented a problem. Fortunately, the green dye Technicolor used can actually appear peacock blue (cyan) under some conditions, but acceptable results in this case would require very careful handling. Art director Herman Rosse and production director John Murray Anderson came up with solutions. Tests were made of various fabrics and pigments, and by using an all gray and silver background the bluish aspect of the dye was set off to best advantage. Filters were also used to inject pale blues into the scene being filmed. The goal was to produce a finished film with pastel shades rather than bright colors. Nevertheless, as it appears in an original two color Technicolor print, the sequence might best be described as a "Rhapsody in Turquoise". Later prints made from the original two component negative, which had survived, make the blues look truer and more saturated than they appeared to audiences in 1930. King of Jazz marked the first film appearance of the popular crooner and singer Bing Crosby, who, at the time, was a member of The Rhythm Boys, the Whiteman Orchestra's vocal trio. Crosby was scheduled to sing "Song of the Dawn" in the film but a motor accident led to him being jailed for a time and the song was given to John Boles. Composer Ferde Grofé, best known for his Grand Canyon Suite, was, in these early years, a well known arranger/songwriter for Whiteman. He is documented to have arranged some of the music, and may in fact have composed some of the incidental music. The film preserves a vaudeville bit by Whiteman band trombonist Wilbur Hall, who does novelty playing on violin and bicycle pump, as well as the eccentric dancing of "Rubber Legs" Al Norman to the tune of Happy Feet. There were at least nine different foreign language versions of the film. Reportedly, the Swedish version has at least some different music.
Анимациялық сегмент
Фильмде аниматорлар Уолтер Ланц (кейін Вуди Вудпекер және басқа кейіпкерлермен танымал болған) және Билл Ноланның алғашқы Technicolor анимациялық мультфильм бөлігі енгізілді. Бұл мультфильмде Уайтман "ең қараңғы Африкада" аң аулайды, оны арыстан қуады, ол скрипкада әуен ойнап оны басып тыныштандырады (Джо Венути мен Эдди Ланг орындаған Music Hath Charms). Бір піл ағаштағы маймылға су шашыратып жібергеннен кейін, маймыл пілге кокос лақтырады. Ол сәтті тимей, Уайтманның басына түседі. Басындағы шишек тәжге айналады. Төраға Чарльз Ирвин: "Осылайша Пол Уайтман джаздың королі атанды" деп мәлімдейді. Мультфильмде шағын эпизодта пайда болатын кейіпкерлердің бірі - Ланц басқарған Universal Studios анимациялық бөлімінің жұлдызы, Бақытты Қоян Освальд. 1930 жылы Universal компаниясы шығарған Освальдтың "My Pal Paul" атты қара-ақ дыбысты мультфильмі, фильмдегі әндерді және мультфильмдегі Пол Уайтман кейіпкерін пайдаланып, "Джаз королі" фильмін жарнамалады. Мультфильмнің кейбір сахналары кейін Уолтер Ланцтың Освальд мультфильмі "Африка" үшін қайта қолданылды.
The film included the first Technicolor animated cartoon segment, by animators Walter Lantz (later famous for Woody Woodpecker and other characters) and Bill Nolan. In this cartoon, Whiteman is hunting "in darkest Africa", where he is chased by a lion which he soothes by playing a tune on a violin (Music Hath Charms, played by Joe Venuti and Eddie Lang). After an elephant squirts water on a monkey in a tree, the monkey throws a coconut at the elephant. It misses and hits Whiteman on the head. The bump on his head forms into a crown. Master of Ceremonies Charles Irwin then remarks, "And that's how Paul Whiteman was crowned the King of Jazz." One of the characters making a brief appearance in the cartoon is Oswald the Lucky Rabbit, the star of the Universal Studios animation department led by Lantz. A black and white sound cartoon featuring Oswald, titled My Pal Paul, also released in 1930 by Universal, promoted King of Jazz by including songs from the film and a cartoon Paul Whiteman character. Some of the scenes from the animated cartoon sequence would be later re used for a later Walter Lantz Oswald Cartoon, Africa.
Саундтрек
"Джаз патшасы" – түсірілім кезінде көбінесе алдын ала жазылған дыбыс жолы қолданылған алғашқы толықметражды фильм. Уайтман оркестрінің қатысуымен музыкалық номерлерді ең жақсы дыбыс сапасын алу үшін алдын ала жазып алу қажеттігін, сондай-ақ киностудияның дыбыс алаңдарына тән нашар жаздыру жағдайлары мен қосымша шуларды болдырмау қажеттігін талап етті. Universal бұл идеяға қарсы болды, бірақ Уайтман студия басшыларын ықпал етуге сәттілік танытты. Дыбыс жазылғаннан кейін, сахна түсіріліп жатқанда оны динамик арқылы ойнатты, ал актерлер орындауларын жазбамен үйлестірді. Кейін фильмнің түсірілімі дыбыс жолымен синхрондық болды. Бұл сонымен қатар сахнаны үнсіз фильм сияқты түсіруге мүмкіндік берді, режиссер түсіру барысында нұсқаулар бере алатын болды, ал камераның жұмысына дыбысты басу үшін үлкен дыбыс өткізбейтін материалдар қолдану қажеттігі болмады. Фильмдегі әншілердің бірі – Дельберт Кобайн, музыкант Курт Кобайннің (Nirvana тобының марқұм вокалисі және гитарисі) атасы болып табылады. Осы жерде Уайтман оркестрі Джордж Гершвинмен және 125 адамдық Рокси симфониялық оркестрімен бірге сахналық қойылымдарды ұйымдастырды. Онда "Rhapsody in Blue" және Милдред Бейлидің "Roxy Chorus" тобының сүйемелдеуімен орындалған әндері тартылды, және фильм көрсетілімдері арасында күніне бес рет, бір апта бойы орындалды. Blu-ray нұсқасында фильмнің 4K қалпына келтірілген нұсқасы, түпнұсқа фильм және екі "Освальд Бақытты Қоян" мультфильмі, сондай-ақ 1929 жылғы сахналық нұсқасы мен 1933 жылғы Уайтман мен оның тобының қатысуымен түсірілген қысқа фильмдері бар. "Нью-Йорк Таймс" газеті былай деп жазды: "Джон Мюррей Андерсонның "Джаз патшасы" атты дыбысты экранға әкелген алғашқы туындысы, Пол Уайтманмен бірге жұмыс істеген режиссердің, тіпті оның сахналық қойылымдарынан да артық күшке ие сиқыршы екенін көрсетеді". Бұл Technicolor әндерінің, билердің және көңіл көтерудің керемет жиынтығы – камераның шеберлігі, қуантарлық түстер схемасы, тартымды костюмдер мен әсерлі жарық эффектілерінің кереметі. Фильмді сынға алған Мордаунт Холл оның "еліктеушілік жоқ" екенін мақтады, "Андерсон мырза өзінің қиялымен байланысты камераның барлық мүмкіндіктерін көрсете білді" деп қосты және "осы қарқынды фильмде куә болуға тұрарлық бірде-бір эпизод және орындауға қабілетсіз бірде-бір актер жоқ" деп қорытындылады. Шетелде мюзиклдерге қарсылық болмағандықтан, фильм жақсы қабылданды және ақыры пайда әкелді. 1930 жылдары фильмнің ең көп көрермендері Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласында болды, онда ол он жеті рет қайта көрсетілді. Фильм Герман Россенің ең үздік көркемдік режиссурасы үшін "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Бұл номинацияда "Булдог Драммонд", "Любовный парад", "Салли" және "Король-вагабон" фильмдері де қарастырылды. 2016 жылы фильм 2013 жылы жасалған маңызды қалпына келтіруден кейін Конгресс кітапханасының Ұлттық кино тізіліміне енгізілді.
King of Jazz was the first feature length film to use a mostly pre recorded soundtrack made independently of the actual filming. Whiteman insisted that musical numbers featuring his orchestra should be pre recorded to obtain the best sound, avoiding the poor recording conditions and extraneous noises typical of a movie studio sound stage. Universal opposed the idea, but Whiteman prevailed over the reluctant studio executives. After the sound was recorded, it was played back through a loudspeaker while the scene was being filmed and the performers matched their actions to the recording. Later, the resulting film was synchronized with the soundtrack. This also allowed the scene to be shot in the same manner as a silent film, with the director free to shout out instructions during the filming and the camera unrestricted by any need to silence its noises with bulky soundproofing. Delbert Cobain, one of the singers in the film, is notable as being the great uncle of musician Kurt Cobain (the late vocalist and guitarist of Nirvana). where the Whiteman Orchestra, together with George Gershwin and the 125 piece Roxy Symphony Orchestra, put on a stage show. It featured the Rhapsody in Blue and Mildred Bailey backed by the Roxy Chorus and was performed five times a day, between showings of the film, for a week. The Blu ray version has a 4K restoration of the film and includes both the original film and two Oswald the Lucky Rabbit cartoons as well as both 1929 stage version and 1933 short featuring Whiteman and his band. In contrast, the New York Times asserted that "John Murray Anderson's initial contribution to the audible screen, 'King of Jazz,' with the rotund Paul Whiteman, reveals this director to be a magician of far greater powers than one imagined, even from his stage compositions." This Technicolor potpourri of songs, dancing and fun is a marvel of camera wizardry, joyous color schemes, charming costumes and seductive lighting effects." The reviewer, Mordaunt Hall, further praised the film for having "nothing imitative," added that "Mr. Anderson has visualized the full possibilities of the camera in connection with his flights of fancy," and concluded "there is no sequence that isn't worth witnessing and no performance that is not capable in this fastpaced picture." Overseas, where there was never a backlash against musicals, it fared better and eventually made a profit. During the 1930s, the film found its best audience in Cape Town, South Africa, where it played seventeen return engagements. The film won an Academy Award for Best Art Direction by Herman Rosse. Other films nominated in this category were Bulldog Drummond, The Love Parade, Sally and The Vagabond King. In 2016 the film was included in the Library of Congress's National Film Registry after a significant restoration in 2013.