Кіріспе

Филиппиндегі дін бостандығына шолу Филиппиндегі дін бостандығы Филиппин Конституциясымен қамтамасыз етіледі. 2022 жылы Freedom House елді діни бостандық бойынша 4 балдан 4-ке бағалады.

Америка кезеңі

1898 жылы Испания Филиппинді АҚШ-қа өткізді. 1902 жылдың ақпан айының соңына қарай американдық әскерлер тәуелсіз филиппин республикасын құруға тырысқан филиппин күштерін жеңді. 1902 жылғы Филиппиннің органикалық заңы басқалармен қатар, «Ешқандай заң дін құруға қатысты немесе оны еркін өркендетуге тыйым сала алмайды, және діни сенім мен құлшылықтың еркін жүзеге асырылуы мен пайдалануына, ешқандай кемсітушіліксіз немесе артықшылықсыз, мәңгілік рұқсат етіледі» деп белгіледі. Тарихшы Шумахер, Филиппиннің екінші комиссиясының төрағасы және Филиппин аралдарының алғашқы азаматтық генерал-губернаторы Уильям Говард Тафттың бүкіл аралдардағы монахтарға қарсы сезімді басу қажеттігін жақсы білгенін айтады. Ол испан монахтарына олардың приходтық қызметтерінен рұхсат алуларын сұрады. Көптеген монахтар өз еріктерімен кетіп, олардың орнына төменгі дәрежедегі филиппин дін қызметкерлері және епископат құрамына кіретін американдық епископтар келді. Сонымен қатар, шіркеудің кең аумақты жерлерін міндетті түрде сату бойынша келіссөздер басталды. Сату кейбір епископтар мен делегаттар сияқты ықпалды топтардың қысымына ұшырағанымен, Тафттың Католик шіркеуіне тиесілі барлық жерді иелену мақсатына қол жеткізді, бұл бақытсыз Филиппин Республикасының күшіне жетпеген нәрсе еді. Жерді алғаннан кейін Тафт оны қайта бөлуді жоспарлады. Бұл Католик шіркеуінің қаржылық жағдайын нашарлатты және испан отарлау дәуірінде оның ықпалды беделін азайтты. Американдық құқық жүйесі шіркеу мен мемлекеттің арасын ажырату принципін қайта енгізді, Бірінші түзетуге және Томас Джефферсонның шіркеу мен мемлекет арасындағы «қабырға» туралы метафорасына сүйенді (10), бірақ филиппин тәжірибесі көрсеткендей, бұл теориялық қабырға бірнеше рет секулярлық билік тарапынан бұзылды. Шумахердің сөзіне göre, 1906 жылы Филиппиннің Жоғарғы соты революция кезінде Филиппин тәуелсіз шіркеуі басып алған мүлікті қайтару арқылы приходтардың иелігі мәселесіне араласты, ал Католик шіркеуі басқаратын немесе оған ықпал ететін кейбір қайырымдалық ұйымдар қайтарылды немесе иеленуге алынды.

Колониялық дәуірден кейінгі кезең

Филиппинде діни бостандыққа кепілдік берілгеннен кейін, католик шіркеуінің өкілдері көптеген сайлаушылар үшін сайлау кезінде моральдық үлгі ретінде саяси аренада екінші планға түсті, және осы күнгейін сақталып келеді. Саяси кандидаттар көбінесе қолдау үшін дінбасыларына жүгінеді, бірақ бұл кандидаттың жеңісін қамтамасыз етпейді. Филиппин президенті Фердинанд Маркос елде әскери үкімшілік орнатқанда, жағдай күрт өзгерді, себебі бірқатар епископтар әскери үкімшілікке қарсылық танытты.

Маркос дәуірі

1973 жылы жаңа конституция бекітілді, онда дін мен мемлекеттің бөлінуі туралы қағида енгізілді, бұл діни мәселелерге қатысты заң жүйесіндегі жаңа үлгіні білдірді. Филиппин иезуиті, конституциялық құқық маманы Хоакин Бернас сотқа түскен күрделі мәселелер мен Католик шіркеуіне қарсы дін мен мемлекеттің бөлінуін пайдалануға жасалған көптеген әрекеттер болғанын мойындайды, бірақ ол бұл тұжырымды қорғайды, оның [Маркос] оны іске асыруға тырысқаны дін мен мемлекеттің бөлінуінің заңдылығын жоққа шығармайды дейді. 1977 жылы Президенттік жарлық №1083 арқылы Шариғат аудандық соттары (ШАС) және Шариғат аймақтық соттары (ШАС) құрылды, ол сондай-ақ Мұсылман жеке құқығы кодексі деп танылады. Ислам заңы бүкіл елдегі барлық мұсылмандарға қатысты азаматтық істерге ғана қолданылады. Істер Автономды Мұсылман Минадао аймағында және АММ-ға кірмейтін Минадаоның бірнеше провинциясында шариғат аудандық және аймақтық соттарымен, бес шариғат ауданына бөлініп қаралады. Осы аймақтардан тыс жерлерде шариғатқа қатысты істер азаматтық соттарда қаралады, бес шариғат ауданынан сессия өткізіледі. Қалған барлық істер, соның ішінде қылмыстық істер, жергілікті азаматтық соттармен қаралады. Католик шіркеуі Маркосты президенттік лауазымнан ығыстырған Коразон Акиноны қолдауға көмектесті, кардинал Син қолдау көрсетуге шақырды. Содан кейін Акино ел үшін жаңа конституцияны жасау үшін жаңа конституциялық комиссия құрды. Роман-католик дін қызметкерлері мен рухани тұлғалары, Кристин Тан, Р. Г. С., монах, Хоакин Бернас, С. Ж., және епископ Теодоро С. Бакани 1986 жылғы Конституциялық комиссияның құрамына кірді және конституцияның қабылдануына және шіркеу мен мемлекетке қатысты оның көптеген ережелеріне үлкен үлес қосты.

Қазіргі заманғы тарих

2011 жылы CBCP Филиппиннің қайырымдылық лотереясы кеңсесінен (PCSO) миллиондаған песо көлеміндегі қайырымдалықтарды алу себепті дауға тартылды, бұл қайырымдалықтарды сол кездегі президент Глория Макапагал Арройо тапсырысымен беруге байланысты болды. 2009 жылғы Аудит комиссиясының есебіне сәйкес, кейбір епископтар PCSO-дан көлік құралдарын сатып алуға арналған ақша алған. Сыншылар бұл ақшалардың Арройоның қолдауын қамтамасыз ету үшін берілгенін, ол сол кезде түрлі дау-дамайлар мен импичмент қаупіне тап болған еді деп мәлімдейді.