Кіріспе

Dead Rising (デッドライジング, Deddo Raijingu) – 2006 жылы Capcom компаниясы жасаған және шығарған әрекет пен шытырман оқиғаларға толы ойын. Бұл Dead Rising ойындарының біріншісі. Оқиға Колорадо штатының Уилламет қаласындағы зомбилерге толы сауда орталығында қалып қойған фотожурналист Фрэнк Уэсттің басынан кешіп жатыр. Фрэнк үш күн ішінде құтқару тікұшағы келмей тұрып, осы індеттің себебін анықтауы керек. Ойынның соңы ойыншының іс-әрекеттеріне байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Ойын үшінші тұлғадан ойнатылады және ойыншыға Уилламет Парквью сауда орталығын зерттеуге мүмкіндік беретін ашық әлемге ие. Ойыншы зомбилермен және психопаттар деп аталатын жауыздармен күресу үшін сауда орталығынан заттар іздеп, аман қалуы керек, сонымен қатар аман қалғандар деп аталатын достық кейіпкерлерді құтқаруы тиіс. Сонымен қатар, ойынның уақыт шегі 72 сағатты құрайды, яғни ойыншы оқиғаны осы уақыт ішінде аяқтауы керек. Dead Rising 2006 жылдың 8 тамызында алғаш рет Xbox 360 платформасы үшін шығарылды. Ойын сыншылардың және коммерциялық табысқа ие болды, нәтижесінде Xbox 360 "Platinum Hits" жинағының бір бөлігі болды және Dead Rising 2 (2010 жылдың қыркүйегі), Dead Rising 3 (2013 жылдың қарашасы) және Dead Rising 4 (2016 жылдың желтоқсаны) сияқты үш жалғасы жарық көрді. Ойын Wii платформасы үшін Dead Rising: Chop Till You Drop деген атаумен 2009 жылдың ақпанында шығарылды.

Ойын процесі

Ойыншылар ойынды екі режимнің бірінде таңдай алады. 72 сағат режимі – негізгі режим және бастапқыда ойыншыларға қолжетімді жалғыз режим. Ондағы басты мақсат – Франкты тікұшақпен құтқаруға дейін үш күн ішінде Уилламет Парквью сауда орталығын зерттеу, «Іс материалдары» сериясын аяқтау арқылы негізгі миссияларды орындау. Егер ойыншы Іс материалында сәтсіздікке ұшыраса, ойын аяқталмайды, ол сауда орталығын зерттеуге мүмкіндік береді, бірақ кейбір шарттарды орындамау (көбінесе Іс материалдарымен байланысты) өзгеше аяқталуға әкеледі. 72 сағат режимін аяқтағаннан кейін барлық Іс материалдарын аяқтау «Қосымша уақыт режимін» ашады, онда Франкқа сауда орталығында қосымша міндеттерді орындау үшін бір күн беріледі. Екінші режим, ∞ (Infinity) режимі, Қосымша уақыт режимін аяқтағаннан кейін ашылады және ойыншыларға уақыт шектемесіз сауда орталығында еркін жүруге мүмкіндік береді, ал Франк мүмкіндігінше тірі қалуға тырысады. Барлық режимдерде тірі қалу үшін ойыншылар сауда орталығында шашырап жатқан қаруларды табуы және іздеуі керек. 250-ден астам заттарды ұрыста қолдануға болады, оларды дүкендер сияқты кез келген жерден табуға болады және екі санатқа бөлінеді: жақын және қашықтан шабуылға арналған, олардың барлығы күштіден бастап, тиімсіздерге дейін. Қарулар мен басқа да заттар – атыс қарулары, спорттық жабдықтар, балалар ойыншықтары, жиһаз, құрылыс құралдары, электрондық құрылғылар және түрлі пышақтар. Фрэнк бейсбол таяқшаларын, 2х4 тақтайларын, балғаларды, тапаншаларды, мылтықтарды және т.б. бірнеше қаруды ғана алып жүруге болады, бірақ ол бір типті бірнеше данасын алып жүруге болады. Жаңаларын табуға дейін оларды шектеулі рет қолдануға болады, өйткені жақын қарулар уақыт өте келе тозады және сынды, ал оқ-дәрісі біткенде қаруды тастау керек. Кейбір қаруларды қоршаған орта өзгерте алады, мысалы, қуыру табасын пешке қыздырып, зақымын арттыруға және арнайы қимылға қол жеткізуге болады, ал басқалары – Фрэнк инвентаризациясында сақтай алмайтын және басқа затты жинағанда немесе ауыстырғанда тастайтын үлкен заттар. Пайдасыз қарулардың көпшілігі тек көңіл көтеру үшін жасалған. Мысалы, Capcom компаниясының Mega Man ойынынан Megabuster ойыншығы теннис доптарын атып, зомбидің басына жол конустарын қойып, оны соқырлықпен сүріндіреді. Қарудан басқа да заттар бар. Фрэнк сауда орталығының киім дүкендерінен арнайы күштердің формасын, күрес аяқкиімдерін, хоккей маскасын және Mega Man X франшизасынан X-тің бронясын киіп көруге болады. Ол қарудың беріктігін арттыру сияқты бонустар беретін белгілі бір кітаптарды алып жүруге болады. Денсаулығын қалпына келтіру үшін зерттеу кезінде жиналған тамақ пен сусынды пайдалана алады немесе оларды әртүрлі «сулар» жасау үшін араластыра алады, бұл ойыншыға уақытша әсер етеді. Infinity режимінде тірі қалу үшін ойыншылар тамақ жеуі керек, өйткені Фрэнктың денсаулығы әр 100 секунд сайын төмендейді. Олар сауда орталығындағы супермаркетке кіре алмайды, ал азық-түлік тауарлары шектеулі, бірақ олар барлық кейіпкерлерден қару мен азық-түлік тауарларын ала алады; аман қалғандар осы режимде оларға жаулық жасайды. Dead Rising тәжірибе жүйесі түрінде рөлдік элементті қамтиды, онда әртүрлі әрекеттерді орындау Франкқа «Престиждік ұпайлармен» (PP) сыйлайды. Екі режимде де зомбилерді көптеп өлтіру арқылы PP алуға болады, сонымен қатар суретке түсіру арқылы да. Фрэнк түсірген кез келген сурет автоматты түрде бес «жанр» бойынша бағаланады: қорқыныш (зомбилер мен графикалық қан), көңілді көріністер (күлкілі оқиғалар немесе көріністер), эротика (әйел аман қалғандардың немесе зомбилердің фотосуреттері, әсіресе көкірек пен аяқ жағына назар аударатындар), драма (құтқарушылардың қауіпсіздік бөлмесіндегі реакциялары сияқты драмалық оқиғалар) немесе қатыгездік (зомбилер мен басқа кейіпкерлердің өлімі) – ұпайлар PP-ге айналады. Осы әрекеттерге қоса, 72 сағат режимі мен қосымша уақыт режимі Іс материалдарын аяқтағаны үшін, сауда орталығында аман қалғандарды құтқарудың және зомби шабуылдарынан ақылдан адасқан немесе індетті өз мақсаттары үшін пайдаланушы «психопаттар» бас кейіпкерлерін жеңгені үшін PP сыйлайды. Жеткілікті PP жиналғаннан кейін, Фрэнк деңгейін көтереді, нәтижесінде шабуыл күші, жүгіру жылдамдығы, лақтыру қашықтығы, денсаулығы немесе Фрэнк өзінде алып жүретін заттар саны артады, сондай-ақ жаңа қимылдар ашылады, бұл оның қолма-қол шайқастағы тиімділігін арттырады. Ойнап өткен кезде алынған тәжірибе, деңгейлер және ашылған қимылдар ойыншы қайтадан бастауды шешсе, жаңа ойынға автоматты түрде көшіріледі, бұл келесі ойынды оңайлатуы мүмкін. Ойын ішіндегі HUD (heads-up display) Фрэнктың денсаулығы, оның престиждік деңгейі және келесі деңгейге жетуге қанша PP жинағаны, қарулары мен олардың жағдайы/қалған оқ-дәрісі, ойын кезінде ойыншы өлтірген зомбилер саны және негізгі және қосымша міндеттерге арналған санауштарды көрсетеді, бұл сауда орталығындағы мақсатқа жету үшін қалған уақытты көрсететін жолақтан тұрады және оны орындамаса, сәтсіздікке ұшырайды. Ойыншылар ойын картасын пайдаланып сауда орталығында жол табуға және негізгі ойын режимінде қайда бару керектігін анықтауға болады, Фрэнк зерттеуге болатын күдікті жағдайлар туралы трансивер арқылы қоңырау ала алады (ол қоңырау шалғанда секіруге, шабуылдауға, қаруды ауыстыруға немесе затты жинауға/пайдалануға болмайды) және уақытты анықтау үшін Фрэнктың сағатын қарап білуге болады; ойын ішіндегі уақыт нақты уақыттан жылдам өтеді, ойындағы бір күн нақты уақытта екі сағатқа тең, ал күндізгі уақыт зомбилердің мінез-құлқына әсер етеді – күндіз олар баяу және әлсіз, ал түнде олар белсендірек, мықтырақ және көптеп кездеседі. Ойыншылар жасыл дивандарды немесе сауда орталығындағы түрлі әбденеттерді пайдаланып сақтауға болады, бірақ түпнұсқа Xbox 360 нұсқасы әр жад құрылғысы мен ойыншы профилі үшін бір ғана сақтауды жасауға мүмкіндік береді; сақтау жүйесі Infinity режимі үшін өшірілген. Фрэнк өлген кезде, ойыншы соңғы сақтаудан қайта жүктеуге немесе бастан бастауға болады.

72 сағат

2006 жылы фотожурналист Фрэнк Уэст Колорадо штатының Уилламет қаласында бірдеңе болып жатқанын біледі. 19 қыркүйекте тікұшақ пилоты Эд ДеЛукамен бірге қалаға келген Фрэнк, қала әскери карантинге алынғанын және қала бойынша бірнеше зорлық оқиғаларын байқағанын біледі. Эдтен үш күннен кейін оралуын сұрап, Фрэнк Вилламет Парквью сауда орталығының тікұшақ алаңына түсіріледі. Сауда орталығына келгенде, карантин зомбилердің таралуынан туындағанын біледі. Сауда орталығы бұзылып, Фрэнк қауіпсіздік бөлмесіне қашуға мәжбүр болады. Ылғалды тазалаушы Отис Вашингтонның көмегімен ол сауда орталығына кіреді. DHS агенті Брэд Гаррисонға белгісіз шабуылшыға қарсы атыс кезінде көмектескеннен кейін екеуі одақ құрады. Брэдтің қызығушылығын тудырған Рассел Барнаби кітап дүкенінде жасырынып жатыр. Барнаби қауіпсіз жерге эскорттаудан бас тартады, бұл екеуін қауіпсіздік бөлмесіне оралуға мәжбүр етеді, онда байланыс кедергісі салдарынан көмек шақыру мүмкін болмайды. Фрэнк бірнеше құтқарылғандармен кездеседі және оларды құтқарады – олар тұтқындалып, жараланған немесе психоздық құтқарылғандар (ойынның бас босс-тары, психопаттар деп аталады) тарапынан шабуылға ұшыраған. Кейін екеуі Барнабиді белгісіз шабуылшыдан босатады. Брэд жараланады, бұл Фрэнкты дәрі іздеуге мәжбүр етеді. Іздеу барысында ол Брэдты құтқару үшін қажетті дәрі супермаркетте екенін анықтайды, бірақ оны ашулы және ақылдан безген менеджер Стив ұстап отыр, ол сауда орталығы бұзылған кезде кездескен әйелді тұтқынға алған. Стивті өлтіріп, оны құтқарып алғаннан кейін әйел Санта-Кебеза туралы айтады және оны кінәлайды. Фрэнк Барнабиден Санта-Кебезаның Орталық Америкадағы есірткі саудасымен байланысты қала екенін біледі, ол зомбиге айналдыратын есірткілерді таратқан. Оны күзет мониторларында тауып, сұраққа алады. Өзін белгісіз шабуылшы Карлитоның әпкесі Изабела Киес деп таныстырып, ол екеуінің арасында сұхбат ұйымдастыруға уәде береді. Изабелла Карлитоның ашуынан атып өлтірілгеннен кейін кездесуге жалғыз келеді. Фрэнк Изабелланы күзет бөлмесіне эскорттайды, онда ол Санта-Кебезада малмен тәжірибе жасаған американдық зерттеу орталығы болғанын және Барнаби оның басшысы болғанын айтады. Ғылыми көмекші ретінде Изабелла малдың өнімділігін арттыру үшін қолданылған жергілікті былбыршақтардың бір түрінің зомбиге айналдыратын әсерін білген. Былбыршақтар қашып, адамдарды жұқтырып, қаладағы барлық тіршілік иелерін тазалау үшін АҚШ әскерін жұмылдырды, аздаған адамдар ғана қашып үлкерді. Барнаби зомбиге айналып, Брэдтің серіктесі Джесси Маккарниге шабуыл жасайды және өлтіріледі. Изабелла Карлитоның сауда орталығын жүк көліктеріндегі бомбаларды қолдана отырып, паразиттерді ел бойынша тарату үшін база ретінде пайдалануды жоспарлап отырғанын айтады. Брэд пен Фрэнк бомбаларды деактивациялайды. Брэд пен Карлито атысқа түседі, Карлито өлімге ұшырайды. Карлито Брэдті бөлмеден шығарып жібереді, онда зомбилер оны жарақаттайды (экраннан тыс). Фрэнк оны туннельдерде табады, ол Фрэнкке Джессиге айтпауды өтінеді және Фрэнкке қаруын ұсынып, оны өлтіруін қалайтынын білдіреді. Содан кейін ол толыққанды зомбиге айналады. Фрэнк Карлитоны ақылдан адасқан қасапшы Ларри ұстап тұрғанын анықтайды, ол Ларриді өлтіргеннен кейін Карлитоның өлмес бұрын медальонын алады. Медальондағы сурет Изабелға Карлитоның компьютеріне кіру паролін табуға көмектеседі, ол кедергіні жояды. Алайда, АҚШ арнайы күштері сауда орталығына келіп, тазалау тапсырмасын орындайды. Джессиге өмір сүруге рұқсат етіледі, бірақ ол зомбиге айналады. Отис Фрэнк құтқарып алған құтқарылғандармен бірге тікұшақпен қашып кетеді. Фрэнк тікұшақ алаңына жалғыз оралады, ДеЛуканың тікұшағы келеді, бірақ сауда орталығының сағат мұнарасына соқтығысады.

Қосымша жұмыс

Изабела келеді, бірақ Фрэнк есінен таяды. Изабелла Фрэнкке араның дернәсіл паразиті жұққанын түсінеді. Фрэнк паразитті уақытша басуға болатын дәрі-дәрмек жинап, ДеЛуканың апатынан пайда болған сауда орталығынан шығу жолын табады. Изабелла Карлитоның компьютерінен оның бұрын да осы дәріні жасап, елу жұқтырған жетім балаға қолданғанын, оларды елдің әртүрлі жеріне таратып жібергенін біледі. Сауда орталығынан шыққаннан кейін Фрэнк тазалау операциясының командирі Брок Мейсонмен кездеседі, ол Санта-Кабеза операциясына да жетекшілік еткен. Екеуі төбелес кешеді, Мейсон зомбилердің қалың тобына түсіп кетеді. Фрэнк пен Изабелла Уилламеттен қашып құтылады, бірақ Изабелла оқиғаның кінәлісі ретінде ұсталады (бұл тек комикстерде ғана болады. Ойында олар қалай қашып кеткені немесе Изабелламен не болғаны түсіндірілмейді). Фрэнк оқиға және Санта-Кабеза туралы хабарлай алады, бірақ Карлитоның жетім балаларының жай-күйі құпия болып қалады.

Даму

Dead Rising, "Shadow of Rome" фильмінің жалғасы ретінде даму жолына қойылды. Даму тобы Батыс нарығына бағытталған, бірақ бұл жолы өзгеше болатын ойын жасауды көздеді, сондықтан оқиғасы, оқиға орны және уақыт кезеңін "Shadow of Rome" фильмінен өзгертті. Ойынның Джордж А. Ромероның "Өлілердің таңы" фильмімен ұқсастығына қарамастан, Capcom "адамдардың сауда орталығында зомбилермен күресуі" тұжырымы қазіргі авторлық құқық заңдары бойынша "қорғауға келмейтін идея" екенін мәлімдеді. Компания ойынды Capcom-тың тағы бір зомбилер тақырыбындағы "Resident Evil" ойын сериясынан жалғастыруды ниеттенсе де, даму тобы ойынды қорқыныш жанрындағы зомбилерге көмекейлі көзқараспен жасауды жөн көрді, әсіресе ойыншылардың зомбилермен өзара әрекеттесуіне қатысты – оларға қарсы қолданылатын қарулар тұрғысынан кез келген нәрсені жасауға мүмкіндік берді. Сауда орталығы американдық сауда орталықтарының стереотиптік дизайны негізінде жасалды. Команда ойын барысында ірі жарылыс болғандай сезім тудыру үшін, экранда бір мезгілде пайда болатын зомбилердің санына ерекше мән берді. Electronic Gaming Monthly журналы шолу жасағанда, экранда бірден 800-ге дейін зомби пайда болуы мүмкін екенін хабарлады. Даму тобында Capcom-тың "Breath of Fire: Dragon Quarter" рөлдік видео ойынында жұмыс істеген мүшелер болғандықтан, ол ойыннан алынған элементтерді енгізуге үлкен көмек көрсетті. Dead Rising ойынының механикалық құрылымын дамытуға тәжірибе, деңгейлер және қабілеттер тұрғысынан жиналған кез келген нәрсені жаңа ойынға ауыстыру мүмкіндігі енгізілді, бұл ойыншылар өз шешімдері мен іс-әрекеттеріне жауапкершілік сезінуіне мүмкіндік берді. Ойынның бета нұсқасына өзгерістер енгізгеннен кейін, 2006 жылдың 4 тамызында Xbox Live Marketplace арқылы ойналатын демо-версиясы жарияланды, ал толық нұсқасы келесі екі айда шықты.

Саундтрек

Dead Rising Original Soundtrack Жапонияда 2007 жылдың 30 наурызында 2000 данамен шектелген басылымда, футболкамен бірге шығарылды. Ол Фрэнк, Изабелла және сауда орталығының контуры бейнеленген футболкамен бірге жиынтықта келді. Осы саундтректің шектеусіз нұсқасы 2007 жылдың 20 маусымында жарық көрді.

Жүктеуге болатын мазмұн

Dead Rising АҚШ-та жарық көргеннен кейін, Capcom Xbox Live Marketplace-ке жүктеп алуға болатын тоғыз "кілт" шығарды. Бұл кілттер Қауіпсіздік бөлмесіндегі әртүрлі шкафтарды ашып, ойыншыға тоғыз жаңа киім жиынтығын ұсынды. 2007 жылдың 31 мамырында ойыншылар үшін тағы үш кілт жүктеуге және пайдалануға қол жетімді болды.

Қабылдау

Dead Rising сыншылардан "жалпы алғанда жағымды пікірлер" алды, деп хабарлайды Metacritic. Дегенмен, сыншылардың басым бөлігі ойынның сақтау жүйесінің механизмін және аман қалғандардың жасанды интеллектін (AI) сынады; IGN ойынды "Xbox 360 платформасындағы ең ерекше және қызықты ойындардың бірі" деп атаса да, олардың шолуында сақтау жүйесі мен ойын ішіндегі кейіпкерлерге (NPC) жақсарту қажеттігі айтылды, сондай-ақ "оқиғаның дамуын жеңілдету және басқаруды жақсарту" ұсынылды. Ойындағы трансивердің қолданылуы көптеген ойыншыларға арналған веб-комикстер мен блогтарда осы құралды пародизациялауға себеп болды. Capcom компаниясы ойын шыққаннан кейінгі алғашқы айда шамамен 500 000 дана, ал 2006 жылдың соңына қарай бүкіл әлем бойынша 1 миллион дана сатылғанын хабарлады. Ойын-сауық және демалыс бағдарламалық қамтамасыздандырушылар қауымдастығынан (ELSPA) "Алтын" сатылым сыйлығын алды, бұл Ұлыбританияда кем дегенде 200 000 дана сатылғанын көрсетеді. Dead Rising-ке түскен маңызды шағымдардың бірі – ойынды стандартты немесе кішкентай жоғары сападағы экранда ойнаған ойыншылардың экрандағы мәтінді оқуда қиындықтарға тап болуы, бұл Capcom компаниясы ойынды жоғары сапалы теледидарлар үшін эксклюзивті түрде жасауға шешім қабылдауынан туындады, әсіресе ол Xbox 360 үшін қол жетімді алғашқы "жаңа буын" ойындарының бірі ретінде жарнамаланды. Бұл шағымдарға жауап ретінде компания өкілі Xbox.com сайтында келесі хабарламаны жариялады:

Бір аптадан кейін Capcom компаниясы мәселені түзетпейтінін мәлімдеді және оны шешу үшін қолмен жасалатын бірнеше шешімдерді ұсынды.