Кіріспе

Имкулят Консепшен кафедралық соборы – АҚШ-тың Мобил қаласындағы римдік католиктерге қызмет ететін кафедралық собор. Ол Мобил Рим-католик архиепархиясының архиепископының резиденциясы болып табылады. Собор Исаның анасы Мәриямның, оның "Таза ұғымы" атағымен құрметіне аталған. Ол Чирч-стрит шығыс тарихи ауданы және Төменгі Дофин-стрит тарихи ауданының маңызды мүлігі ретінде, сондай-ақ Мобилдегі тарихи римдік католик мүліктерінің көп мүліктік тізіміне енгізілген және тарихи орындардың ұлттық тізілімінде тіркелген.

Тарих

Мобиль кафедральді шіркеуі 1703 жылғы 20 шілдеде Квебек епископы Жан Батист де ла Крой де Шевриер де Сент-Вальье құрды. Епископ де Сент-Вальье Роулео де Ла Венте әкесін приход шіркеуінің алғашқы пасторы етіп тағайындады, ол Форт-Луи де-ла-Луизиана цитаделіндегі француз қонысы Мобильде орналасқан еді. Бұл Мексика шығанағының жағалауында құрылған алғашқы шіркеу. Мобиль елді мекені 1711 жылы қазіргі орнына көшірілгенде, жаңа шіркеу салынды және ол Нотр-Дам де ла Мобиль (Мобильдің Әзіресі) деп аталды. 1781 жылы Мобильді испандықтар басып алған кезде, приход қазіргі атын – Пәк Тұйысу – алды. Мобиль 1829 жылы диоцез деңгейіне көтерілді, ал француз Михаэль Портье оның алғашқы епископы болып тағайындалды. Епископ Портьедің алғашқы "кафедралы" қазіргі собордың орнындағы Ескі испан зираттарында орналасқан шағын ағаш құрылысы болды. Портье көп ұзамай "нағыз" собор салуға кірісті.

Құрылыс

1833 жылы бұрынғы семинарист, кейін архитектор болған Клод Беружон жобалаған собор римдік базилика стилінде салынған. Құрылыс 1835 жылы басталды, бірақ 1837 жылғы экономикалық дағдарыс қаржы тапшылығын тудырып, жұмыстың барысын баяулатты. Собор 1850 жылы епископ Портье тарапынан қалың жұртқа құлшылық ету үшін қасиеттендірілді, алайда Беружонның жобасы толыққанды іске асырылмаған еді. Портик пен мұнаралар кейіннен салынуға тиіс болды. Римдік дориялық ордердегі сегіз ірі бағанасы бар классикалық портик 1870 жылдары епископ Джон Квинланның жетекшілігімен қосылды. Екі мұнара епископ Еремия О'Салливанның қадағалауымен 1884 жылы аяқталды.

Орналасуы мен өлшемдері

Қала орталығындағы Оңтүстік Клейборн көшесінде орналасқан, солтүстігінде Дауфин көшесімен, батысында Франклин көшесімен және оңтүстігінде Конти көшесімен шектеледі. Шіркеудің ал жағы шығысқа қарай, Мобайл өзеніне қарап, собор алаңына тікелей қарап тұр. Ғимараттың бағыты шығыс-батысқа қарай, ұзындығы 50 метр (164 фут), ені 27 метр (90 фут). Шатыры ең биік жерінде 18 метр (60 фут), ал екі мұнарасы 31 метр (103 фут) биіктікке жетеді.

Боялған шыны терезелер

Собордың ең көрнекті ерекшеліктерінің бірі – әсем шыны терезелері. Терезелер Германияның Мюнхен қаласында Franz Mayer & Co. компаниясымен жасалып, 1890 жылдан бастап орнатыла бастады. Соңғы терезе 1910 жылы епископ Эдвард Патрик Алленнің кезінде орнатылды. Оңтүстік және солтүстік қабырғаларындағы алтыдан, барлығы он екі негізгі терезе шамамен 8 фут (2 метр) енімен және 23 фут (7 метр) биіктігінде. Әрбір терезеде Мәриям мен оның ұлы Исаның өмірінен алынған оқиғалар бейнеленген. Оңтүстік қабырғадағы терезелердің тақырыптары: Таза тұжырымның Анасы, ғибадатханаға Мәриямның сыйлауы, Баяндама, Қонаққа бару, Исаның тууы және Қасиетті Отбасы. Солтүстік қабырғадағы терезелер: ғибадатханада Бала Исаның табылуы, Қанадағы той, Исаның айқышқа асылуы, Пентикост (Уақ кісілер күні), Мәриямның Көкке көтерілуі және Мәриямның Мәңгілік патшайым ретінде тәж киюі. Екі үлкен терезе кіреберіс алдындағы мұнаралардың әрқайсысының астында орналасқан. Жақияның (Иоанн Баптист) қолымен Иордан өзенінде Исаның шомылуы бейнеленген терезе солтүстік мұнараның астындағы Келісім бөлмесінде орналасқан. Оңтүстік мұнараның астындағы, хорға апаратын баспалдақтағы терезеде музыканттардың қасиетті қамқоршысы – әулие Сесилия бейнеленген. Кіші терезелер собордың басты есіктерінің артында, шіркеудің кіреберісіндегі сегіз есіктің әрқайсысында орналасқан. Олар солдан оңға қарай: Гипполық әулие Августин, Кармель тауындағы Анамыз, ғибадатханаға Мәриямның сыйлауы, Франция королі Сент-Луи IX, әулие Патрик, Таза тұжырымның Анасы, Римдік әулие Агнес, құдай қызы және Исаның Ең қасиетті Жүрегі бейнеленген. Төрт орталық есіктің үстінде Киелі Рух терезесі орналасқан.

Өрт және басқа да зақымданулар

Уақыт өте келе, собор түрлі апаттарды бастан өткерді, оның ішінде жарылыс, өрт, ұшақ соқтығысуы және дауылдар. 1865 жылдың 25 мамырында Одақ армиясының оқ-дәрі қоймасы жарылып, шамамен 300 адам қаза тауып, Мобил қаласының көп бөлігі өртенді. Жарылыстан собордың солтүстік жағындағы терезелер мен жақтаулары қирады. Осы кезде соборда қызмет өтетілмеген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, жаттығудан ұшып келе жатқан ұшқыш төмендеп, мұнаралардың бірін қиып, зақым келтірді. 1954 жылдың 19 наурызында баспана іздеген үйсіз адам шіркеуде өрт шығарып, ғибадатхананы қиратты. Шіркеу тұрды, бірақ ішкі бөлігі өрттен, түтіннен және өрт сөндірушілердің өртті сөндіру әрекеттерінен түскен судан зақым көрді.

Жөндеу, жаңарту және қалпына келтіру

1954 жылы өрт шыққаннан кейін епископ Томас Жозеф Тулен зақымдалған әйнектерді жөндеу үшін Мюнхендегі Франц Мейер шеберханасына жіберді. Шеберлер қалпына келтіру жұмыстарында бастапқы суреттерді нұсқау ретінде пайдаланды. Ол өрттен зақымдалған кафедра мен мінберді махогон ағашынан жасалған жаңаларымен ауыстырды. Wicks Organ Company компаниясы жасаған жаңа орган орнатылып, бүгінге дейін қолданылуда. Осы кезде Тулен төрт мәрмәр бағанаға тіреліп тұратын, құрбандық тақтасының үстіндегі қоладан жасалған үлкен балдахин орнатты. 1970 жылдары епископ Джон Л. Мэй 1970 жылғы Рим Миссалының Жалпы нұсқаулығына сәйкес киелі орынға өзгерістер енгізді. Құрбандық тақтасы алға жылжытылып, қоршаулары алынып тасталды. Кафедра қазіргі орнына, киелі орынның оңтүстік жағына, қауымға қарап орналастырылды. Осы кезде епископ Мэй балдахин үстіне қайта тірілген Исаның қоладан жасалған бейнесін және кітапхананың үстіне үлкен крест орнатты. Архиепископ Оскар Хью Липскомб 2000 жылдары соңғы қалпына келтіру жұмыстарын жетекшілік етті. Оның басшылығымен құйма темір қоршау қалпына келтіріліп, жөнделді, собордың сыртқы қабырғасы тазартылып, жөнделді. Конрад Шмит студиясы жүргізген ішкі жөндеу жұмыстарына басты дәлізден жоғары сандық төбе кірді. Сандықтар алтын жапырақталған лилия гүлдерімен және үш жапырақты қызыл гүлмен кезектесіп безендірілген, бұл үш бірлікті және француз бен ирланд дін қызметкерлерінің архиепархия өміріне қосқан үлесін көрсетеді. Жаңа жарықтандыру және жаңа түс схемасы интерьерді жарықтандырды. Дәліздерде ақ мәрмәр еден төселді, ал орындықтардың астындағы қызыл ағаш едендер қайта жаңартылды. Басты дәліздің мәрмәр еденіне Мобил епископтары мен архиепископтарының гербтері орнатылды. Құбырлы органның үстіне Иессе ағашының суреті ілінді. Қалпына келтіру жұмысы аяқталғаннан кейін архиепископ Липскомб Луисвилл, Мобил және Жаңа Орлеан шіркеулік провинцияларымен бірге Америка Құрама Штаттарының епископтарының Ad Liminia конференциясына Римге сапарлады. 2004 жылдың 3 желтоқсанында өткен кездесуде ол Папа Иоанн Павел II-ге Конрад Шмит студиясының аяқталған жұмысының суретін сыйға берді.

Базиликаның атауы

1962 жылы Иоанн XXIII папа соборды кіші базилика дәрежесіне көтерді, бұл атақ тек папаның өкімімен, тарихи және рухани маңызы бар шіркеулерге ғана беріледі. Базиликаның өз гербіне ие болу құқығы бар. Базиликаның басқа да айырма белгілеріне собордың кіреберісінің үстіне орнатылған Иоанн XXIII папаның жеке гербі, киелі орындағы сары және қызыл түсті umbracullum (шатыр) және tintinnabulum (қоңырау) жатады.

Галерея

1936 жылғы 23 қазанда «Америка тарихи ғимараттары туралы шолу» үшін түсірілген фотосуреттер галереясы. 1954 жылғы өртке дейін интерьердің қандай болғанына назар салыңыз.