Кіріспе

Босниялық кәсіби баскетболшы және жаттықтырушы

Мирза Делибашич (9 қаңтар 1954 – 8 желтоқсан 2001) – босниялық кәсіби баскетболшы және жаттықтырушы. 1991 жылы ФИБА-ның 50 ең ұлы ойыншысының бірі деп танылды. 2007 жылы ФИБА Даңқ залына енгізілді. 2008 жылы ол 50 ең ұлы Еуролигаға үлес қосқан ойыншылардың бірі атанды. Ол еуропалық баскетбол тарихындағы ең шебер атушылардың бірі деп кеңінен мойындалады.

Ерте өмір

Делибашич Тузла қаласында, Босния және Герцеговинада, Какань қаласынан шыққан Изет Делибашич пен Любуски қаласынан шыққан Зайкана Мехичевичтің отбасында дүниеге келді. Жастай Мирза тенниспен айналысып, ода жоғары нәтижелерге қол жеткізді. Он төрт жасқа келгенде ол баскетболға көшті.

Клубтық мансап

Киндже деген лақап атымен танымал Мирза Делибашич 1979 жылы «Босна» клубын Еуролига чемпионы атандырды. Ол өзінің алғашқы ойындарын 15 жасында Тузланың баскетбол клубы «КК Слобода Дита» үшін ойнады. Үш жылдан кейін, 1971 жылы, ол «КК Босна» клубымен келісімшартқа отырды. «Боснадан» кеткен соң Делибашич испандық Примера дивизионына барды, онда ол Хуан Корбалан, Уэйн Брабендер, Фернандо Мартин Эспина, Фернандо Ромай, Дражен Петрович және Арвидас Сабонис сияқты «Реал Мадрид» сапында ойнаған ең үздік ойыншылардың бірі саналды. Клубтық мансабында ол Еуропалық клубтық жарыстарда көптеген жүлделер жеңіп алды. Югославия құрамасында бірге ойнағаннан бөлек, Мирза Делибашич пен Дражен Далипагич «Реал Мадрид» командасында да доп қуды. 1983 жылғы Еуропа чемпиондар кубогында Загребте «Цибонаға» қарсы өткізген ойындары олардың мансабындағы жарқын сәттердің бірі болды. Сол ойында Делибашич 26 ұпай, ал Далипагич 33 ұпай жинады. Ойын қарсыластардың қақпасына соңғы секундта жасалған шабуылмен аяқталды, онда Делибашич Далипагичке арқасымен пас берді, қорғаушыны асып өтіп, ойын соңында екі қолмен допты себетке енгізді. «Цибона» жанкүйерлері өз командасының жеңілісін еске алмай, босниялық жұлдыздардың тамаша ойынына ризашылық білдіріп, тұрғызып шапалақтады.

Карьерасының аяқталуы

1983 жылдың шілде айында 29 жастағы Делибашич «Реал Мадридтен» кетіп, бұрынғы «Босна» командасының жаттықтырушысы Богдан Таневичтің басшылығындағы итальяндық «Юве Касерта» клубымен келісім жасады. 1983 жылдың тамызында команда маусымға дайындық жаттығуларын өткізу үшін Италия Альпісіндегі Бормио қаласына барды. Ауыр биіктіктегі жаттығулардан кейін, Казертаға оралған соң Делибашич өміріне қауіпті ми қан құйылуды басынан өткерді, бұл оның мансабының аяқталуына себеп болды. Делибашичтің жағдайы қиын болғандықтан, оны дереу Белградтағы Әскери медициналық академияға (ӘМА) жеткізу үшін жеке ұшақ ұйымдастырылды, ол онда бірнеше ай бойы емделді. Ол аман қалды және жазылып шықты, бірақ кәсіби баскетболға оралуға жеткіліксіз болды, сондықтан 29 жасында баскетболдан зейнетке шығуға мәжбүр болды.

Ұлттық құрама мансабы

Еуропаның ең үздік ойыншыларының қатарына жол аша отырып, Мирза Делибашич Югославияның ұлттық баскетбол құрамасымен FIBA-ның барлық маңызды турнирлерінде жеңіске жетті, оның ішінде: 1980 жылғы Жазғы Олимпиадада алтын медаль, екі рет Еуробаскетте алтын (1975 және 1977 жылдары), және 1978 жылғы FIBA Әлем чемпионатында FIBA Әлем кубогының алтын медалі.

Жаттықтырушылық мансап

Делибашич 1992-1996 жылдар аралығында Сараево қаласының қоршауында өмір сүрді. Сонымен қатар, ол 1993 жылы Германияда өткен Еуробаскетте жаңадан құрылған Босния және Герцеговина ұлттық баскетбол құрамасын жаттықтырды, онда команда 8-орынды иеленді.

Жеке өмір және өлім

1970 жылдардың соңында Делибашич өзінің сүйіктісі Бранкаға үйленді. 1979 жылдың желтоқсан айында олардың ұлы Дарио дүниеге келді. 1980 жылы, Делибашич «Реал Мадрид» командасымен ойнау үшін шетелге кеткеннен кейін, олар ажырасты. 1986 жылы Делибашич баскетболдан зейнеткерлікке шығып, «КК Босна» клубында әкімшілік қызмет атқарды. Сол жылдың қазан айында олардың Данко есімді ұлы туды. Делибашичтің көп ішімдік ішуі мен темекі шегуі салдарынан, соңғы жылдары денсаулығы нашарлап, 2001 жылы Сараевода 47 жасында қайтыс болды. Мыңдаған адам қатысқан жерлеу рәсімінде ол сол жылдың басында қайтыс болған жақын досы – әнші Даворин Поповичтің қасына, Баре зиратының Ұлылар аллеясына жерленді. Делибашичтің қайтысынан кейін «КК Босна» клубы өзінің аренасын оның құрметіне қайта атады.