Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд судьясы (1713–1787)
Scottish judge (1713–1787)
Роберт Дундас Арнистон, кіші, FRSE (18 шілде 1713 – 13 желтоқсан 1787) – шотланд судьясы. Ол 1742 жылдан 1746 жылға дейін Шотландияның бас солиситоры, 1754 жылдан 1760 жылға дейін лорд-адвокаты, ал 1754 жылдан 1761 жылға дейін Мидлотиан округінің парламент мүшесі болды. 1760 жылдан 1787 жылға дейін Сессия сотының президенті қызметін атқарды, әйгілі Дуглас ісінде Арчибальд Дугласқа қарсы шешуші дауыс бергені үшін халықтың құрметінен айырылды.
Robert Dundas of Arniston, the younger, FRSE (18 July 1713 – 13 December 1787) was a Scottish judge. He served as Solicitor General for Scotland from 1742 to 1746, as Lord Advocate from 1754 to 1760, and as Member of Parliament for Midlothian from 1754 to 1761. He was Lord President of the Court of Session from 1760 to 1787, losing his popularity for giving his casting vote against Archibald Douglas in the famous Douglas Cause.
Өмір және мансап
Роберт Дундас – Арнистондық Роберт Дундастың (1685–1753) үлкен ұлы, Сессия сотының Лорд-президенті, оның бірінші әйелі Элизабет Уотсон. Ол бастапқыда үйде, мектепте, содан кейін Эдинбург университетінде білім алды. 1733 жылы ол Утрехт университетіне түсті, ол Рим құқығын оқытуымен атақты болған, сондай-ақ Парижді де аралады. 1737 жылы Шотландияға оралғаннан кейін, 1738 жылы Дундас адвокат болып қабылданды. Ол шапшаң, тапқыр, сөзді шешен және жақсы есте сақтау қабілетіне ие болды. Әкесі сияқты, ол да көңілді және ауыр жұмыстан жалтарды. Ол жақсы білімді болса да, колледжді бітіргеннен кейін ешбір кітапты толығымен оқымаған деседі. Тек сотқа өтуге ұмтылғандықтан, көптеген істерден бас тартты, әсіресе қағаздар жазуды қажет ететін істерден, және тек жоғарылауға көмектесетін жұмыстарды қабылдады. Алғашқы бес жылында оның табысы жылына шамамен 280 фунт стерлингті құрады. Картерет әкімшілігінің қолдауымен ол 1742 жылдың 11 тамызында Шотландияның солиситор-генералы болып тағайындалды. Лорд Уилмингтонның қайтысынан кейін шотландтық бөлімде ешқандай өзгеріс болмағандықтан, ол Якобиттердің қастандықтары мен 1745 жылғы көтерілістің қиын және жауапты кезеңдерінде бұл лауазымды сақтап қалды. Алайда, Лорд Мильтонмен, лорд-состық кеңсесінің басшысымен, оңай қарым-қатынас құра алмағандықтан, ол 1746 жылы министрлік ауысқанда отставкаға кетті, бірақ бірден факультет деканы болып сайланды. 1754 жылдың 16 тамызында Дундас лорд-адвокат болып тағайындалды, ол 25 сәуірдегі жалпы сайлауда Мидлотиан округінен қарсылықсыз сайланды. Парламентте жүргенде ол Шотландияда милиция құруға қарсы болды, ал лорд-адвокат ретінде таулы аймақтың жаңа жағдайларын реттеумен және отбасылық ықпалды арттыру үшін өзінің кең өкілеттерін пайдаланумен айналысты. Бірақ оның парламенттегі бір ғана сөзі жазылған.
Robert Dundas was the eldest son of Robert Dundas of Arniston (1685–1753), Lord President of the Court of Session, by Elizabeth Watson, his first wife. He was educated first at home and at school, and then at the University of Edinburgh. In 1733, he proceeded to Utrecht University, then celebrated for the teaching of Roman law, and also visited Paris. Returning to Scotland in 1737, Dundas was admitted an advocate in 1738. He was quick, ingenious and eloquent, and had a retentive memory. Like his father, he was convivial and shirked drudgery. He is said, though a good scholar, never to have read through a book after leaving college. Being solely ambitious of attaining to the bench, he refused many cases, especially those which involved writing papers, and took only such work as seemed to lead to advancement. For his first five years, his fees only averaged £280 per annum. Through the favour of the Carteret administration, he was appointed Solicitor General for Scotland on 11 August 1742, and, no change occurring in the Scotch department on Lord Wilmington's death, held that post through the arduous and responsible times of the Jacobite plots and the rising of 1745. Being, however, unable to act easily with Lord Milton, the lord justice clerk, he resigned in 1746 upon the change of ministry, but was at once elected dean of the faculty. On 16 August 1754, Dundas was appointed Lord Advocate, having been returned for Midlothian unopposed on 25 April at the general election. While in parliament, he opposed the establishment of a militia in Scotland, and, as lord advocate, was largely occupied in settling the new conditions of the highlands, and in disposing of his great patronage so as to enhance the family influence. But one speech of his in parliament is recorded,
Дундас 1755 жылдың 17 маусымында балық шаруашылығы комиссары болып тағайындалды, ал Роберт Крейгинің қайтысынан кейін 1760 жылдың 14 маусымында сессия сотының лорд-президенті болды. Ол екі жылдан астам уақыт бойы шешілмеген көптеген істердің жиналғанын анықтады және үлкен күш-жігер жұмсап, оларды шешіп, енді іс тізіміне артта қалуға жол бермеді. Ол кеңседе болған ең жақсы лорд-президент болды, оның үкімдері қысқа, бірақ салмақты, істерді түсінуі терең, алаяқтыққа наразы, соттың қадір-қасиетін қорғайтын және әріптестерінің барлық қабілеттерін дамытатын басшы болды. 1767 жылдың 7 шілдесінде Дуглас пэрлік ісі бойынша талапкер Арчибальд Стюартқа қарсы шешім бергендіктен, ол өте танымал болмады, ал 1769 жылдың 2 наурызында Лордтар палатасы бұл шешімді жойғаннан кейін Эдинбургтегі дүрлікті қуаныш кезінде көпшілік оны қорлап, үйіне шабуыл жасады. Соңғы жылдары көзі нашарлап, қысқа сырқаттан кейін ол 1787 жылдың 13 желтоқсанында Адам алаңындағы үйінде қайтыс болды және 18 желтоқсанда Бортвикте зор салтанатты түрде жерленді. Оның қабірі Арнистон Айлындағы Бортвик шіркеуінде орналасқан және оны Лондондық Джон Бэкон мүсіндеп шығарды.
Dundas was appointed a commissioner of fisheries on 17 June 1755, and on the death of Robert Craigie, he became lord president of the court of session, 14 June 1760. He found upwards of two years' arrears of cases undecided, and having by great efforts disposed of them, he never allowed his case list to fall into arrears again. He was the best lord president who had filled the office, short but weighty in his judgements, thorough in his grasp of the cases, indignant at chicane, a punctilious guardian of the dignity of the court, a chief who called forth all the faculties of his colleagues. Having, on 7 July 1767, given the casting vote against the claimant, Archibald Stewart, in the Douglas peerage case, he became very unpopular, and during the tumultuous rejoicings at Edinburgh, after the House of Lords had reversed that decision on 2 March 1769, the mob insulted him and attacked his house. In his latter years his eyesight failed, and after a short illness he died at his house in Adam's Square on 13 December 1787, and was buried with great pomp at Borthwick on 18 December His tomb lis within Borthwick Church in the Arniston Aisle and was sculpted by John Bacon of London.
Отбасы
Шотландияның көрнекті заң және саяси династиясының бір бөлігі болған оның арғы атасы Джеймс Дундас, Арнистон лорды (1679 жылы қайтыс болды) және атасы Роберт Дундас, Арнистон лорды (1726 жылы қайтыс болды), оның әкесі Арнистонның Роберт Дундасы сияқты, депутаттар мен судьялар болған. Дундас алғаш рет 1741 жылдың 17 қазанында Лэмингтон мен Боннитуннан сэр Джеймс Кармайкл Бэйлидің қызы Генриетта Бэйлиге үйленді, ол 1755 жылдың 3 мамырында қайтыс болды; екінші рет 1756 жылдың қыркүйегінде Уильям Грант, Престонграйндж лордының қызы Жанға үйленді. Бірінші әйелінен оның төрт қызы болды, олардың үлкені Елизавета, 6-шы баронет сэр Джон Локхарт Россқа үйленді; екінші әйелінен төрт ұлы болды, олардың үлкені Роберт лорд-адвокат болды және екі қызы болды. Үш кіші ұлының барлығы да көзге түсетін мансапқа ие болды: Фрэнсис 1798 және 1803 жылдар аралығында Кап колониясының генералы және губернаторы болды, Уильям заңгер және парламент мүшесі болды, ал Филип Бомбейдің басқарушысы, парламент мүшесі және Принц Уэльс аралының губернаторы болды.
Part of a remarkable Scottish legal and political dynasty, his great grandfather James Dundas, Lord Arniston (died 1679) and grandfather Robert Dundas, Lord Arniston (died 1726) had been MPs and judges, as was his father, Robert Dundas of Arniston, the Elder. Dundas married, firstly, on 17 October 1741, Henrietta Baillie, daughter of Sir James Carmichael Baillie of Lamington and Bonnytoun, who died on 3 May 1755; and, secondly, in September 1756, Jean, daughter of William Grant, Lord Prestongrange. By his first wife, he had four daughters, of whom Elizabeth, the eldest, married Sir John Lockhart Ross, 6th Baronet; and by his second four sons, of whom Robert, the eldest, became lord advocate, and two daughters. The three younger sons all had notable careers: Francis became a general and acting governor of the Cape Colony between 1798 and 1803, William became a lawyer and Member of Parliament, and Philip became superintendent of Bombay, a Member of Parliament, and governor of Prince of Wales Island.