Кіріспе

Бактерия түрі Aquifex pyrophilus – грам-теріс, спора түзбайтын, таяқша тәрізді бактерия. Ол су астындағы жанартаулар мен ыстық бұлақтардың жанында табылған термофильді бактериялар тобы – Аквификоталар типіндегі сирек кездесетін түрлердің бірі.

Этимология

Aquifex pyrophilus аты оның тыныс алуы мен мекендеу ортасына сілтеме жасайды. "Aquifex" атауы латын тілінде "су жасайтын" дегенді білдіреді. Бұл атау A. pyrophilus-ке оның әдетте тыныс алу үшін оттегіні пайдаланатыны және суды қосалқы өнім ретінде бөліп шығаратыны үшін берілген. "Pyrophilus" атауын "Pyro" және "Philus" деп екіге бөлуге болады. "Pyro" латын тілінде от, жылу немесе жоғары температураны білдіреді, ал "Philus" латын тілінде "сүйетін" деген мағынаны береді. Сондықтан "pyrophilus" терминін "жылуды сүйетін" деп түсіндіруге болады, бұл A. pyrophilus-тің әдетте табалатын мекендеу ортасына қатысты.

Тіршілік ету ортасы

Аквифес туысы барлық белгілі бактериялардың ішіндегі ең жылуға төзімді бактерияларды қамтиды. A. pyrophilus – су асты жанартауларының, теңіз гидротермальдық бұлақтарының және/немесе температурасы өте жоғары және қысымы зор ыстық су бұлақтарында кездесетін су микробы. A. pyrophilus ультракүлгін сәуле мен иондаушы радиацияға төзімділік көрсетеді. Гидротермальдық шұңқырлар мен су асты жанартауларының жанында оттегінің мөлшері шектеулі, себебі температура өте жоғары және H2S сияқты жанартау газдарының тотығу қуаты төмен. A. pyrophilus оксидтік және аноксидтік аймақтардың кездесетін жерлерде сутек пен тиосульфаттың көп болуына байланысты жақсы өседі. Aquifex pyrophilus 1992 жылы Исландияның солтүстігіндегі Колбейнси жотасында Роберт Губер және Карл Стеттермен ашылған.

Метаболизм

А. pyrophilus қатаң түрде хемолитоавтотрофты. Кішкентай геномдық өлшемі, ең жоғары температурада тірі қалу қабілеті, ультракүлгін сәуле мен иондаушы радиацияға төзімділігі және кішкентай 16S рРНК генінің филогенетикалық талдауы нәтижесінде А. pyrophilus бактериялар доменіндегі ең көне түрлердің бірі саналады. Аквификалдардың филогенетикалық орнын зерттеу үшін Аквификалдар тәртібіндегі және А. pyrophilus-та ортақ конкатенцияланған белоктар қолданылды. Сонымен қатар, филогенетикалық ағаштарда Aquificales ε-протеобактериялармен белгілі бір дәрежеде жақын байланыста екені анықталды. Аквификалдардың филогенетикалық ағаштағы орналасуындағы бұл шағын беймаздық осы саладағы қосымша зерттеулерге мүмкіндік береді. Бұған қарамастан, А. pyrophilus-ты қоса алғанда, Аквификалдар археядан бөлініп шыққан ең ерте бактериялардың бірі екенін көрсететін мол дәлелдер бар. Бұл Жер әлі де ыстық және атмосферасы жұқа болған кезде осы бактериялардың пайда болғаны туралы гипотезаға алып келді.