1340 жылғы Испания шайқасы: Португалия мен Кастилия корольдықтары Маринидтер мен Гранада сұлтандықтарына қарсы күресті. Тарихи шайқас туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1340 жылғы Испаниядағы шайқас
1340 battle in Spain
Рио-Саладо шайқасы, сондай-ақ Тариф шайқасы (30 қазан 1340 ж.) – Португалия королі Афонсу IV және Кастилия королі Альфонсо XI әскерлерінің, Маринид әулетінің сұлтаны Әбу әл Хасан Әли мен Гранаданың Юсуф I-ге қарсы болған шайқасы.
The Battle of Río Salado also known as the Battle of Tarifa (30 October 1340) was a battle of the armies of King Afonso IV of Portugal and King Alfonso XI of Castile against those of Sultan Abu al Hasan 'Ali of the Marinid dynasty and Yusuf I of Granada.
Науқан
1330 жылғы Теба жорығында Кастилияның Альфонсо XI жеңіске жеткеннен кейін Гранада сұлтаны Мухаммед IV өмірін сақтап қалу үшін Әбу әл-Хасанға көмек сұрады. 1331 жылы Хасан билікке келгеннен кейін Фез патшалығының Пиреней түбегіне қатысты саясаты өзгерді. Оның билігі тұсында Маринидтер Африкадағы ең ірі аумақтық кеңеюге қол жеткізді. Хасан 1333 жылдың басында 5 мың әскермен бірге теңіз флотын жіберіп, Альгесирасқа қондырды. Олар Гранада патшасына екі айдан кем уақыттың ішінде бағындырған Гибралтардағы Кастилия бекінісін алуға көмектесуге кірісті. Содан кейін олар осы аймақтарды Гранада мемлекетіне қайтару үшін шектеулі науқан жүргізді. Магребке қайтқан Әбу әл-Хасан Кастилияға жорық жасау үшін өзінің ең ірі армиясын жинады, мақсаты – өткен ғасырдағы христиандық табыстарды жою болды. Бұл жорық Маринидтердің Пиреней түбегінде өкімет орнатуға жасаған соңғы әрекеті еді. Маринидтер зор армия жинап, Гибралтар бұғазын кешіп, Гибралтарда христиан флотын жеңгеннен кейін Тарифқа жақын Саладо өзеніне қарай ішкері еніп, христиандармен кездесті.
After Alfonso XI of Castile's victory in the Teba campaign of 1330, Muhammed IV, Sultan of Granada sent to Abu al Hasan 'Ali for help in maintaining his survival. The policies of the Kingdom of Fez vis à avis the Iberian Peninsula had changed upon the ascension to power of Hasan in 1331. During his rule the Marinids achieved their largest territorial expansion in Africa. Hasan sent a naval fleet and 5,000 troops that landed at Algeciras in early 1333. These set about helping the Granadan King to capture the Castilian outpost of Gibraltar, which he did after less than two months. They then conducted a limited campaign to reunite these territories to the realm of Granada. Back in Magreb, Abu Hasan amassed his biggest army to undertake an invasion of Castile with the intention of undoing the previous century's Christian advances. This invasion was a final attempt by the Marinids to set up a power base in the Iberian Peninsula. The Marinids had mobilised a vast army and, after crossing the Strait of Gibraltar and defeating a Christian fleet at Gibraltar, proceeded inland to the Salado River near Tarifa, where they met the Christians.
Алдын ала әрекеттер
1340 жылдың қысында Әбу Хасан флотын жинады: 60 әскери галерея және 250 басқа кеме Сеутада Мұхаммед ибн Әли әл-Азафи басшылығымен шоғырланды. Олар Гибралтарға әскерін түсірді, ал 1340 жылдың 8 сәуірінде 44 мұсылман галереясы мен 35 леньосы кастилиялық 44 галерея мен 7 наостан тұратын флотпен кездесті, оған адмирал Альфонсо Жофре де Тенорио басшылық етті. Әл-Азафи кастилиялық флотты қоршап, жойды; Тенорионың өзі қаза тапты, 28 галерея мен жеті нао тұтқындалды, ал оның 11 галереясы ғана Картахенаға жетті. Бес кеме Тарифқа жетті. Әбу Хасан 1340 жылдың 14 тамызында Гибралтар бұғазынан өтіп, жаз бойы әскерлер мен жабдықтар түбекке тасымалданды. 22 қыркүйекте Юсуф I көмегімен Тарифені қоршау ресми түрде басталды. Дегенмен, сұлтан қателік жасады: кастилиялықтардың флотты қайта құруға бірнеше ай кетеді деп сенді және өзінің флотын ұстаудың жоғары құнын азайту үмітімен Әбу Хасан көптеген галереяларын ертерек тоқтатып, одақтастарының кемелерін қайтарды, Алгесираста тек 12 кемені қалдырды. Осы уақытта Альфонсо XI Арагон королінен және оның күйеуінен, Португалия королі Альфонсо IV-тен көмек сұрады. Соңғысы Португалия адмиралы Мануэль Пессанья басқаратын португалдық теңіз флотын жіберді, сондай-ақ командир Мисер Гил Боканегра басқаратын 15 генуэз галереясының қызметіне ақы төледі. Севильяда асыққан түрде салынған 27 кемені қосып есептегенде, христиандық флоттар қазан айында бұғазда күшпен пайда болды, Марокко мен түбек арасындағы жабдықтау жолдарын кесіп тастады. Әбу Хасанның жағдайы қиын болды, себебі Тарифені қоршаған әскерлер Мароккодан жабдықтауға тәуелді болды, сонымен қатар Гранада корольдығы да оларға мұқтаж болды, олардың күштері кастилиялықтарды тоқтату үшін шекара бойымен бірнеше шабуылдар жасады. 10 қазанда қатты дауыл 12 кастилиялық галереяны қиратты, сондай-ақ сол күні сұлтан Тарифқа шабуыл жасады, ол екі тараптан да ауыр шығынға әкелді. Альфонсо XI 1340 жылдың 15 қазанында Севильядан көмекші әскермен кетіп, келесі күні Португалия королімен қосылды. Олар Гуадалете өзеніне дейін жылжыды және онда Кастилия мен Португалиядан қосымша күштерді күтті. Соңында 26 қазанда 20 мыңнан астам саяхатшыдан тұратын біріккен әскер жау территориясына кірді. Олардың алға жылжуы туралы хабардар болған Әбу Хасан қоршауды көтеруге бұйрық берді және оның әскері Тариф пен теңіз арасындағы төбеде орналасты. Юсуф I оның әскерін жақын төбеге орналастырды. 29 күні христиан әскері Теңіз жағалауынан 250 метрдей қашықтықтағы Елік төбесіне (Хайяр әл-Айял) жетті. Олар мен қарсыластары арасында Ла-Хара және Эль-Саладо ағындарымен кесілген 4500 метрлік аңғар болды. Жабдықтау азайғандықтан Альфонсо XI келесі күні шабуыл жасауға шешім қабылдады. Түнде Альфонсо XI Тарифа гарнизонын күшейту үшін 1000 атты және 4000 жаяу әскер жіберді, олар шайқас кезінде жаудың артқы қатарларын таң қалдыруды үміттенеді; олар Саладоны қорғаған 3000 жеңіл атты әскердің аз қарсылығына тап болды және қиындықсыз Тарифқа жетті. Алайда, жеңіл атты әскерге басшылық еткен офицер Әбу Хасанға бірде-бір христианның түнде Тарифқа кірмегенін хабарлады; ол адал ниетпен хабарлаған ба, әлде сәтсіздікті мойындаудан қорқып па, белгілі емес, бірақ бұл қате ақпарат келесі күні ауыр салдарға әкелді.
During the winter of 1340, Abu Hasan gathered his fleet: 60 war galleys and 250 other ships concentrated at Ceuta under command of Muhammad ibn Ali al Azafi. They landed an army at Gibraltar, and on 8 April 1340 44 Muslim galleys and 35 leños met the Castilian fleet of 44 galleys and 7 naos, under Admiral Alfonso Jofre de Tenorio, in the straits. Al Azafi surrounded and destroyed the Castilian fleet; Tenorio himself lost his life, 28 galleys and seven naos were captured and only 11 of his galleys managed to reach Cartagena. Five reached Tarifa. Abu Hasan crossed the Gibraltar straits on 14 August 1340, and all through the summer troops and supplies were ferried across to the Peninsula. On 22 September the siege of Tarifa was formally established, with the help of Yusuf I. However the Sultan made a serious mistake: believing it would take many months for the Castilians to rebuild a fleet, and in the hope of cutting down the enormous cost of maintaining his own fleet, Abu Hasan prematurely laid up most of his galleys and returned those of his allies, leaving only 12 at Algeciras. Meanwhile, Alfonso XI had sought the aid of the King of Aragón and of his father in law, King Afonso IV of Portugal. The latter sent a Portuguese naval fleet led by Manuel Pessanha, Admiral of Portugal, and additionally paid for the services of 15 Genoese galleys led by commander Micer Gil Bocanegra. With the addition of 27 ships hastily completed at Seville, the Christian fleets appeared in force in the Straits in October, cutting off the supply routes between Morocco and the Peninsula. Abu Hasan's position was now a difficult one, not only because the troops besieging Tarifa depended on supplies from Morocco, but also the Kingdom of Granada needed them, their forces having launched a series of limited attacks all along the frontier to hold the Castilians at bay. On 10 October, a severe storm wrecked 12 Castilian galleys, and the same day the Sultan launched an all out assault against Tarifa, which was barely repulsed with heavy losses on both sides. Alfonso XI left Seville on 15 October 1340 with a relief army, joining the King of Portugal the next day. They advanced to the line of the Guadalete River and there awaited further Castilian and Portuguese contingents. At last on 26 October the combined army, now 20,000 strong, crossed into enemy territory. When informed of their advance, Abu Hasan ordered the siege raised and his army took position on a hill between Tarifa and the sea. Yusuf I placed his army on an adjacent hill. On the 29th the Christian army reached the Deer Hill (Hayar al Ayyal), from Tarifa and barely 250 metres from the beach. Between them and their adversaries was a 4,500m long valley crossed by the streams of La Jara and El Salado. With supplies running low, Alfonso XI decided to attack the next day. During the night, Alfonso XI had sent 1,000 horse and 4,000 foot troops to reinforce the Tarifa garrison, hoping to surprise the enemy rearguard during the battle; they had met only slight resistance by the 3,000 light cavalry covering the Salado and reached Tarifa without difficulty. However, the officer commanding the light cavalry informed Abu Hasan that not a single Christian had managed to enter Tarifa during the night; whether he made his report in good faith, or in fear of admitting failure will never be known, but this misinformation had serious consequences the next day.
Қарсылас күштер
Испанияның сол кездегі бір хроникасында Әбу Хасанның әскері 40 000 атты және 400 000 жаяу әскерден тұрған деп есептелген; бұл сандарды тарихшы Джозеф О'Каллахан тым жоғары деп санайды. Тағы бір мәліметте морилер 53 000 атты және 600 000 жаяу әскерді жинағаны айтылады. Үшінші хроникашы маринидтер үшін 70 000 атты және 400 000 жаяу әскер, ал Гранада үшін 7 000 атты және 700 000 жаяу әскер болғанын болжаған. Архиепископ Гил де Альборноз біріктірілген мұсылман күштерінің құрамында 40 000 атты және 400 000 жаяу әскер болғанын мәлімдеді. Ең төменгі санды Родриго Янездің есебі көрсетеді, ол Әбу Хасанның 60 000 адамды жұмылдырғанын және Гибралтар бұғазы арқылы оларды тасымалдауға төрт ай уақыт кеткенін хабарлайды. О'Каллахан Янездің бағасын қабылдамайды. 17 ғасыр тарихшысы Ахмет Мохаммед әл-Маккари, бұрынғы мәтінге сүйене отырып, Әбу Хасанның күшін 60 000 адам деп бағалаған. Гранадада 7 000 атты болды, ал маринидтер 60 000 адамға дейін әскер жинауы мүмкін. Гранада әмірінің атынан христиан жасағы соғысқан болуы мүмкін. Бір маринид ханзадасы кастилиялықтар тарапында шайқасқан. Кастилиялықтар 8 000 атты және 12 000 жаяу әскер жинады. Португалдар 1 000 атты әскер келтірді, ал Тарифада шайқасқа қатысқан 1 000 сарбаздан тұратын гарнизон орналасқан. Альфонсо 1 000 португалдық атты әскерге көмектесу үшін 3 000 кастилиялық атты әскерді жіберді, олар Юсуфтың 7 000 гранадтық атты әскеріне қарсы сол жақтан шабуыл жасады. Кастилиялық жаяу әскер орталықта орналасқан қалалық жасақтардан және Астурия мен Баск елдерінен келген сарбаздардан құралды, олар найза, арбалет, дулыға мен қалқандармен қаруланған және жабдықталған, сондай-ақ Афонсу IV-тің атты әскерінің қасында орналасқан.
A Spanish contemporary chronicle estimated Abu Hasan's army at 40,000 knights and 400,000 infantry; figures regarded as grossly inflated by the historian Joseph O'Callaghan. Another account put forth 53,000 knights and 600,000 infantry for the Moors. A third chronicler postulated 70,000 knights and 400,000 infantry for the Marinids and 7,000 knights and 700,000 infantry for Granada. Archbishop Gil de Albornoz asserted a strength of 40,000 knights and 400,000 infantry for the combined Muslim force. The lowest figure is provided by Rodrigo Yánez's account, claiming that Abu Hasan deployed 60,000 men and that transporting the force across the Straits of Gibraltar took four months. Yánez's estimate is dismissed by O'Callaghan. The 17th century historian Ahmed Mohammed al Maqqari, relying on an earlier text, also estimated 60,000 men as Abu Hasan's force. Granada had 7,000 knights and the Marinids may have mobilized up to 60,000 men. A Christian militia probably fought for the Emir of Granada at the battle. One Marinid prince fought on the Castilian side. The Castilians mustered 8,000 knights and 12,000 infantry. The Portuguese brought 1,000 knights and Tarifa kept a garrison of 1,000 men, who took part in the battle. Alfonso sent 3,000 Castilian knights to help the 1,000 Portuguese knights attack Yusuf's 7,000 Granadan knights on the left. The Castilian infantry consisted of municipal militias, stationed in the middle, and soldiers from Asturias and the Basque territories, who were armed and equipped with lances, crossbows, helmets, and shields and were located next to Afonso IV's knights.
Салдары
Маринидтер шешуші жеңіліске ұшырап, Африкаға қайта шегінді. Мұсылман әскері енді ешқашан Пиреней түбегіне шабуыл жасай алмады. Гибралтар бұғазының бақылауы христиандардың, атап айтқанда кастилиялықтар мен генуэздердің қолына көшті. Гранадамен соғыс тағы он жылға созылды, осы кезеңде Альфонсо XI Гранаданың батыс бөлігінен бірнеше шағын аумақтарды басып алды. Ең маңыздысы, Маринидтердің маңызды бекінісі болған Алхесирас қаласы екі жылдық қоршаудан кейін 1344 жылы қайтадан жаулап алынды. Бұл қоршауға Еуропаның түкпір-түкпірінен еріктілер келді, себебі осы оқиға кеңінен жарияланды. Гранада королінен Гибралтарды қайтарып алуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ 1350 жылы Альфонсо XI-нің Ұлы оба кезінде лагерінде қайтыс болуынан кейін бейбіт келісімге қол жеткізілді, сол кезде Кастилия цитадельді мұсылман территориясының қалған бөлігінен оқшаулауға мәжбүр болды. Гибралтар 1492 жылға дейін басып алынбады.
The Marinids had suffered a decisive defeat and moved back to Africa. Never again was a Muslim army able to invade the Iberian Peninsula. Control of the Straits of Gibraltar was now held by the Christians, specifically the Castilians and the Genoese. The war with Granada continued for ten more years during which Alfonso XI made a few small territorial gains from the western part of Granada. Most importantly, the town of Algeciras, a valuable bridgehead held by the Marinids was finally retaken after a two year siege in 1344. This siege attracted volunteers from all over Europe due to extensive publicity. An attempt to recapture Gibraltar from the King of Granada was frustrated, however Castile had to settle for isolation of the citadel from the rest of Muslim territory when peace was agreed in 1350, after the death of Alfonso XI in his camp during the Great Plague. Gibraltar was not captured until 1492.