Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пенсильвания штатындағы (АҚШ) ғылыми-зерттеу мекемесі.
Research institution in Pennsylvania, US
Аллегени обсерваториясы – Питтсбург университетінің Физика және астрономия кафедрасының құрамына кіретін американдық астрономиялық ғылыми-зерттеу мекемесі. Бұл нысан Ұлттық тарихи орындар тізіліміне (ref. # 79002157, 1979 жылдың 22 маусымында енгізілген) және Пенсильвания штаты мен Питтсбург тарихы және ескерткіштері қорының тарихи ескерткіші деп белгіленген.
The Allegheny Observatory is an American astronomical research institution, a part of the Department of Physics and Astronomy at the University of Pittsburgh. The facility is listed on the National Register of Historic Places (ref. # 79002157, added June 22, 1979) and is designated as a Pennsylvania state and Pittsburgh History and Landmarks Foundation historic landmark.
Тарих
Обсерватория 1859 жылдың 15 ақпанында Пенсильвания штатының Аллегейни қаласында (1907 жылы Питтсбург қаласына қосылды) өздерін Аллегейни телескопы қауымдастығы деп атаған бай өнеркәсіпшілер тобы тарапынан негізделді. Обсерваторияның бастапқы мақсаты зерттеулерге қарағанда жалпы білім беру болды, бірақ 1867 жылға қарай одан түсетін кірістер азайды. Содан кейін бұл ғимарат Пенсильванияның Батыс университетіне, қазіргі Питтсбург университетіне сыйға берілді. Университет Сэмюэл Пирпонт Лэнглиді алғашқы директор етіп тағайындады. Оның басшылығымен басталган зерттеу бағдарламаларының бірі күн дақтарына қатысты болды. Ол күн дақтарының өте егжей-тегжейлі суреттерін салды, олар әлі күнге дейін астрономиялық оқулықтарда қолданылады. Ол ғимаратты қараңғы бөлмелер, сыныптар, жатақханалар және лекция залымен кеңейтті. 1869 жылы Лэнгли астрономиялық өлшеулер арқылы дәл анықталатын және телеграф арқылы клиенттерге жіберілетін уақытты абоненттік қызметпен сату арқылы обсерваторияға кіріс әкелді. Пенсильвания темір жолы "Алегейни уақыты" жүйесінің ең ықпалды абоненты болды. Аллегейни обсерваториясының қызметі темір жолдар мен қалаларға уақытты таратудың алғашқы тұрақты және жүйелі жүйесі, сондай-ақ қазіргі заманғы стандартты уақыт жүйесінің бастауы деп саналады. 1870 жылы "Алегейни уақыты" қызметі 300 телеграф кеңсесімен 2500 мильден астам қашықтыққа уақыт сигналын жеткізді. 1883 жылдың 18 қарашасында Солтүстік Америкадағы темір жолдың стандартты уақытының алғашқы күні Аллегейни обсерваториясы Канада мен АҚШ темір жолдарымен жұмыс істейтін телеграф желілері арқылы сигнал жіберді. Бұл сигнал шығыс стандартты уақыты бойынша сағат 12-де болды, және континенттегі темір жолдар осы сигналға сәйкес кестелерін синхронизациялады. Осы күні басталған стандартты уақыт Солтүстік Америкада осы күнге дейін қолданылуда. Уақыт сигналын сатудан түскен кірістер Лэнглидің жалақысын және шоттарды төлеуге жұмсалды. Аллегейни обсерваториясы 1920 жылы АҚШ Әскери-теңіз обсерваториясы оны тегін ұсына бастағанға дейін уақыт сигналын беруді жалғастырды. Жақында Джордж Гейтвуд 1972 жылдан бастап Аллегейни обсерваториясын экзопланеталарды іздеу және экзопланеталардың бар екендігі туралы мәлімдемелерді тексеру үшін пайдалана бастады. Бұл астрометрия арқылы жасалады, яғни жұлдыздардың орнын өлшеу әдісі. Жұлдыздардың орнын зерттеумен қатар, Джордж Гейтвуд 6 ай аралығында түсірілген суреттердегі мақсатты жұлдыздың және оның жақын көршілерінің орнын өлшеу үшін көп арналы астрометриялық фотометрді (MAP) да жасады. Бұл техника параллакстың артықшылықтарын пайдаланады. Егер мақсатты жұлдыздың серігі болса, ол көрінбейтін серігінің гравитациялық тартылысының салдарынан шайқалады. Серіктің мөлшері шайқалудың мөлшерімен өлшенеді. MAP қазір қолданылмайды, ал Thaw телескопы қайта жабдықталып, жаңартылуда. Бастапқы обсерваторияның моделін Питтсбургтегі Карнеги ғылым орталығындағы Миниатюралық теміржол және ауыл көрмесінде табуға болады, ал 2012 жылы обсерваторияның тарихын қамтитын деректі фильм шықты.
The observatory was founded on February 15, 1859, in the city of Allegheny, Pennsylvania (incorporated into the City of Pittsburgh in 1907) by a group of wealthy industrialists calling themselves the Allegheny Telescope Association. The observatory's initial purpose was for general public education as opposed to research, but by 1867 the revenues derived from this had receded. The facility was then donated to the Western University of Pennsylvania, today known as the University of Pittsburgh. The University hired Samuel Pierpont Langley to be the first director. One of the research programs initiated under his leadership was of sunspots. He drew very detailed drawings of sunspots which are still used in astronomical textbooks to this day. He also had the building expanded to include dark rooms, class rooms, dormitories, and a lecture hall. In 1869, Langley created income for observatory by selling subscription service to time that was accurately determined by astronomical measurements and transmitted over telegraphs to customers. The Pennsylvania Railroad was the most influential subscriber to the "Allegheny Time" system. The Allegheny Observatory's service is believed to have been the first regular and systematic system of time distribution to railroads and cities as well as the origin of the modern standard time system. By 1870, the Allegheny Time service extended over 2,500 miles with 300 telegraph offices receiving time signals. On November 18, 1883, the first day of railroad standard time in North America, the Allegheny Observatory transmitted a signal on telegraph lines operated by railroads in Canada and the United States. The signal marked noon, Eastern Standard Time, and railroads across the continent synchronized their schedules based on this signal. The standard time that began on this day continues in North American use to this day. The revenues from the sale of time signals covered Langley's salary and the bills. Allegheny Observatory continued to supply time signals until the US Naval Observatory started offering it for free in 1920. More recently George Gatewood began using the Allegheny Observatory to search for extrasolar planets as well as to follow up on claims of extrasolar planets, starting in 1972. This is done using astrometry, which is the practice of measuring the position of stars. In addition to studying the positions of stars on the thousands of photographic plates in the vaults of the observatory, George Gatewood also designed the Multichannel Astrometric Photometer (MAP) for use with the Thaw telescope to measure the position of a target star and its close neighbors on images taken 6 months apart. This technique takes advantage of parallax. If the target star has a companion then it will wobble due to the gravitational pull of the unseen companion. The size of the companion can be measured by the size of the wobble. MAP is no longer in use and the Thaw telescope is in the process of rewiring and upgrading. A model of the original observatory can be found in the Miniature Railroad & Village exhibit at Carnegie Science Center in Pittsburgh and in 2012 a documentary film was released covering the observatory's history.
Линзаның бұзылуы
Лэнгли 1872 жылғы 8 шілдеде конференциядан кейін Аллегей қаласына оралғанда директор болды. Обсерватория қызметкерлері оған 13 дюймдік Фиц телескопының линзасы үшін талап етілген сыйақыны төлеуден бас тартқанын хабарлады; белгісіз линза ұрлығы жасағанмен пікір таласы шешілмей қалды. Лэнгли линза ұрлығын жасаған адамды білген болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ оның кім екені әлі де құпия. Линза ұрлығын жасаған адам оқиғаны тергеп жатқан газеттердің араласуынан оның кім екені анықталуы мүмкін деп ойлап, Лэнглиге линзаны қайтарып алуға болатынын айтты. Оның қайда екені туралы ешқандай ақпарат берілмеді, бірақ ол ақырында Пенсильвания штатындағы Бивер-Фолс қаласындағы қонақүйдің қоқыс жәшігінен табылды. Линза сызылып, қолдануға жарамсыз болғандықтан, линза жасаушы Альван Кларк оны қайта өңдеді. Оны қайта орнатқанда, суреттің сапасы жақсарды, сондықтан линза ұрлығы обсерваторияға тиімді болды. Алғыс ретінде Лэнгли телескопқа Кларк есімін қосты.
Langley was the director when he returned home in Allegheny City on July 8, 1872, following a conference. Observatory staff advised him that the lens of the 13 inch Fitz Telescope had been taken for ransom which Langley refused to pay; an argument with the unknown lens napper ensued without resolve. It has been speculated that Langley knew the identity of the lens napper, his or her identity is still a mystery. The lens napper thought that with the involvement of the newspapers investigating the incidents his identity may be discovered so told Langley he could have back the lens. No clue was given as to its location but it was eventually found in a Beaver Falls, Pennsylvania, hotel wastepaper basket. It being scratched made it useless so it was re ground by lens maker Alvan Clark. When it was reinstalled the clarity was improved so the lens napping benefited the observatory. In gratitude, Langley added Clark's name to the telescope.
Ауадан ауыр ұшуды зерттеу
Лэнгли обсерваторияның артында әуеден ауыр ұшуды да зерттеді. Әртүрлі пішіндегі денелердің жоғары жылдамдықпен қозғалғандағы аэродинамикалық қасиеттерін зерттеу үшін ол үлкен серіппелі "айналмалы қолды" құрылғы жасады, оған ол жасаған құстар мен қанаттар бекітілді. 1888 жылы Аллегени обсерваториясынан Смитсоний институтының хатшысы болып кеткеннен кейін, ол ұшу зерттеулерін жалғастырып, Потомак өзеніндегі жүзгіш үйден тұрақты түрде қуатпен ұша алатын алғашқы, пилотсыз ұшақты жобалады және сынақтан өткізді. Оның толық өлшемді, адаммен басқарылатын Әуеайлағын АҚШ армиясы қаржыландырды. 1903 жылы Әуеайлақтың екі рет құлауы оның ұшу зерттеулеріне нүкте қойды.
Langley also researched heavier than air flight behind the observatory. To study the aerodynamic behavior of different forms traveling at high speeds he built a large spring "whirling arm" to which stuffed birds and wings he made were attached. After leaving Allegheny Observatory to become secretary of the Smithsonian in 1888, he continued his flight research, designing and flying the first, unmanned, aircraft capable of stable continuously powered flight from a houseboat on the Potomac River. His full size manned Aerodrome was funded by the U. S. Army. Two well publicized crashes of the Aerodrome in 1903 ended his flight research.
Жаңа Аллегени обсерваториясы
Бастапқы обсерватория ғимараты қазіргі құрылыспен алмастырылды, суретке түсірілгені осы. Оны Торстен Э. Биллквист классикалық жаңғыру стилінде жобалаған. Іргетасы 1900 жылы қаланды, ал жаңа ғимарат 1912 жылы аяқталды. Ол Пенсильвания штатының Питтсбург қаласының ортасынан солтүстікке қарай төрт миль қашықтықта, Ривервью паркінде орналасқан. Ғимарат – құм түсті кірпіш пен ақ терракотадан салынған, төбесіндегі храм сияқты құрылыс. Оның классикалық формалары мен әшекейлері өнер мен ғылымның бірлігін көрсетеді. L-тәрізді ғимарат кітапханадан, лекция залынан, сыныптардан, зертханалардан, кеңселерден және үш жарты шар пішіндес күмбезді телескоптан тұрады. Екеуі зерттеу жұмыстарына, ал біреуі мектептер мен жалпы жұртшылыққа арналған. Ғимараттың орталық бөлігі – кішкентай ротонда, онда грек астрономиясының музасы Урания бейнеленген, суретші Мэри Элизабет Тиллингхаст салған опалдан жасалған әйнек терезесі орналасқан. Обсерваторияның жертөлесіндегі криптада екі көрнекті астрономның және Аллегени обсерваториясының бұрынғы директорларының – Джеймс Эдвард Килер мен Джон Брэширдің күлі сақталған. Сонымен қатар, криптада Брэширдің әйелі Фиби, Килердің әйелі Кора Мэтьюс Килер және ұлы Генри Боуман Килердің қалдықтары да бар. Бастапқы обсерватория ғимараты 1907 жылы спорттық жаттығуларға арналған оқу орталығына айналдырылып, университет футбол командасы пайдаланды. Бастапқы обсерватория ғимараты, университетке жақын орналасқан басқа ғимараттармен бірге, 1909 жылы университеттың академиялық бөлігі Питтсбургтің Окленд аймағына көшірілгенге дейін протестанттық жетімдер үйіне сатылды. Бастапқы обсерватория ғимараты 1950 жылдары бұзылып, қазір оның орнында Triangle Tech орналасқан.
The original observatory building was replaced by the current structure, shown in the photograph above. It was designed in the Classic Revival style by Thorsten E. Billquist. The cornerstone was laid in 1900, and the new structure was completed in 1912. It is located four miles north of downtown Pittsburgh, Pennsylvania, at Riverview Park. The building is a tan brick and white terra cotta hilltop temple whose Classical forms and decoration symbolize the unity of art and science. The L shaped building consists of a library, lecture hall, classrooms, laboratories, offices, and three hemispherical domed telescope enclosures. Two were reserved for research; one for use by schools and the general public. The core of the building is a small rotunda, housing an opalescent glass window depicting the Greek muse of astronomy, Urania, designed by artist Mary Elizabeth Tillinghast. A crypt in the basement of the observatory holds the ashes of two eminent astronomers and former directors of the Allegheny Observatory, James Edward Keeler and John Brashear. In addition, the crypt holds the remains of Brashear's wife Phoebe and Keeler's wife Cora Matthews Keeler and son Henry Bowman Keeler. The original observatory building was converted into an athletics training facility in 1907 and used by the university's football team. The original observatory building was sold, along with the rest of the adjacent university buildings, to the Protestant Orphan Asylum prior to the move of the main academic portion of the university to the Oakland section of Pittsburgh in 1909. The original observatory building was torn down in the 1950s and the site is now occupied by Triangle Tech.
Қазіргі жұмыс
Аллегени обсерваториясының негізгі белсенді зерттеулері – экзопланеталарды анықтау. Бұл фотометрия арқылы жүзеге асырылады, яғни жұлдыздардың шағылысуын өлшеу практикасы. Мақсатты жұлдыздың және оның жақын маңайдағы жұлдыздардың шағылысуы әр 30–60 секунд сайын түсірілген цифрлық суреттерде өлшенеді. Егер планета өз жұлдызының дискісінің алдынан өтетін болса (транзит жасаса), жұлдыздың көрінетін шағылысуы сәл төмендейді. Жұлдыздың қаншалықты көмескіленгені жұлдыз бен планетаның салыстырмалы өлшемдеріне байланысты. Зерттеу тобы Питтсбург университетінің студенттерінен құралған, олардың бақылаулары жақында HD 80606 b планетасының транзитін бақылау бойынша бірлескен жұмысқа үлес қосты. Сондай-ақ, топ Аллегени обсерваториясын жаңартуға да белсенді түрде қатысуда. 2009 жылы университеттің Геология және планеталық ғылымдар кафедрасы Батыс Пенсильваниядағы жалғыз сейсмикалық станцияны орнатты, ол IRIS консорциумының желілеріне қосылған.
The main active research pursuit at the Allegheny Observatory involves detections of extrasolar planets. This is done using photometry, which is the practice of measuring the brightness of stars. The brightness of a target star and its close neighbors are measured on digital images taken every 30–60 seconds, and if a planet crosses (transits) in front of its parent star's disk, then the observed visual brightness of the star drops a small amount. The amount the star dims depends on the relative sizes of the star and the planet. The research team consists of students at the University of Pittsburgh whose observations have recently contributed to a collaborative effort to observe a transit of the planet HD 80606 b. The group is also actively contributing to upgrading the Allegheny Observatory. In 2009, the university's Department of Geology and Planetary Science installed Western Pennsylvania's only seismic station, which is connected to IRIS Consortium networks, in the observatory.
Саяхаттау
Жаңа Аллегени обсерваториясы жобаланған кезде ол көпшілік ойда ұсталып жасалды; еден жоспарына лекциялық зал енгізілді. Жаңа ғимарат алғашқы рет жұмыс істеген кезде, әр ашық кеште 13 дюймдік телескоптан қарау үшін көпшілікке ашылып тұратын, ал бұлтты болса, «астрономия бойынша суреттермен көрнекі дәріс оқылатын» еді. Джон Брэшир бір кезде «Альлегени обсерваториясы халыққа мәңгілікке ашық болады» деген, және осы күнге дейін солай болып келеді, бірақ қазіргі заманда тегін экскурсиялар аптасына бірнеше күн ғана ұйымдастырылады.
When the new Allegheny Observatory was designed it was done with the public in mind; the floor plan included a lecture hall. When the new facility first went into operation, on every clear evening it was opened for the public to look through the 13" telescope but if it were a cloudy night "they would be given an illustrated lecture on astronomy." John Brashear once said "the Allegheny observatory would remain forever free to the people" and to this day it has although in modern times the free public tours are only offered a couple nights each week.