Кіріспе

Қоңырбас шыбықтар тұқымдасы

Conopidae, сондай-ақ қоңырбас шыбықтар деп белгілі, Diptera отрядының Brachycera подрядына жататын шыбықтар тұқымдасы және Conopoidea суперсемействосының жалғыз өкілі. Conopidae тұқымдасына жататын шыбықтар полюстер мен Тынық мұхитының көптеген аралдарынан басқа барлық биогеографиялық аймақтарда таралған. Дүние жүзінде 47 туысқа жататын шамамен 800 түрі сипатталған, оның 70-ке жуығы Солтүстік Америкада кездеседі. Көптеген қоңырбас шыбықтар қара және сары, немесе қара және ақ түсті болады және көбінесе Syrphidae тұқымдасына жататын құйрықтылар, аралар немесе шыбықтарға ұқсайды, олардың өзі араларды еліктеуге беделді. Қоңырбас шыбықтарды көбінесе гүлдерде, ұзын сорғысымен нектарды жұтып қоректенген кезде кездестіруге болады.

Сипаттама

Терминдер үшін Диптералардың морфологиясын қараңыз. 3–20 мм (әдетте 5–15 мм) өлшемді, шағын немесе ірі, жұқа пілленген немесе дерлік жалаңаш, сопақ немесе денелі ұшқыштар. Олар көбінесе жылтыр, қара және сары түсті немесе қызғылт қоңыр белгілермен болады. Басы кең, ал маңдайсы екі жыныста да кең. Көзшелер болуы немесе болмауы мүмкін (Conopinae). Көзше қылшықтары кішкентай немесе жоқ. Маңдай аралық қылшықтар мен вибриссалар жоқ. Антенналары үш буыннан тұрады, үшінші буыны арқалық жалаңаш ариста немесе ұшқыш стиліне ие. Антенналардың үстінде қабынуға қабілетті птилинум орналасқан. Ауыз тесігі үлкен, ал сомы ұзын, жіңішке және көбінесе бүгілген. Құрсақтың негізі көбінесе тарылады, екі жыныстың да жыныс мүшелері айқын байқалады. Ұрғашыларда жыныс мүшелері көбінесе үлкен немесе тым ұзын болады. Қанаты әдетте мөлдір, кейде қанатының шетінде қараңғы белгілер кездеседі. Қанатының шеті үздіксіз, ал қанат асты тамыры толық. Анальдық жасуша жабық, ал бірінші негізгі жасуша әрқашан өте ұзын, екіншісі орташа ұзын. Апикальдық жасуша жабық немесе күрт тарылады. Тізелерде (Myopinae) немесе арқалық преапикальдық қылшықтары бар немесе жоқ. Мысал тұқымдары: Conops, Dalmannia, Physocephala, Stylogaster, Myopa және Physoconops.

Биология

Барлық конопидтердің личинкалары ішкі паразиттер, көбінесе шаншып жаратын гименоптералар. Ересек аналықтары ұшып бара жатқанда қонақтарын агрессивті түрде тоқтата, жұмыртқа салады. Сәйкесінше, Bombus terrestris түрінде азық іздеу кезіндегі осал аралар конопидтердің паразиттік әрекетіне ең бейім екені көрсетілген. Аналықтың қарын бөлігі жұмыртқа енгізілген кезде қонақтың қарын сегменттерін ашуға арналған "консерві ашқыш" сияқты өзгертілген. Stylogastrinae кіші тұқымдасы, оның ішінде Stylogaster туысы, сәл өзгеше, себебі жұмыртқаның өзі гарпун тәрізді, тікенекті қатты ұшы бар, және жұмыртқа күшпен қонаққа сіңіріледі. Кейбір Stylogaster түрлері әскерлік құмырсқалардың міндетті серіктестері болып табылады, құмырсқалардың шабуылдау колонналарын пайдаланып, жемтіктерін іздейді. Physocephala туысының кейбір өкілдері бал араларының паразиттері ретінде шағын экономикалық маңызға ие. Бұл туыстың кейбір өкілдері, мысалы Physocephala tibialis, кейбір шұңғыл араларды өлімге жеткенше жерге көмуге итермелейді, бұл ересек шыбындарға жер астынан шығуға мүмкіндік береді. Көптеген конопидтердің тіршілік тарихын анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.

Сәйкестендіру

Кробер. 1925 жыл. Құс тұқымдас жануарлар. С: Линднер, Э. (ред.). Die Fliegen der Paläarktischen Region, 4, 4: 1–41. Палеарктикалық түрлерге арналған анықтамалық, бірақ қазір қайта қарау қажет (неміс тілінде). Сегуй, Э. (1934) Диптерлер: Брахицерлер. II. Muscidae acalypterae, Scatophagidae тұқымдастары. Париж: "Фаун де Франс" баспасы 28. Зиржна, Л. В. Bei Bienko, G. Ya, 1988 жыл. Conopidae тұқымдасы КСРО-ның Еуропалық бөлігінің жәндіктеріне арналған анықтамалық, 5 том (Diptera), 2-бөлім. Ағылшын тіліндегі басылым. Палеарктикалық түрлерге арналған анықтамалық, бірақ қазір қайта қарау қажет.