Кіріспе

Нидерланд психиатры және эпидемиологы Джим ван Ос (1960 жылы туған) – нидерландтық ғалым және психиатр. Ол Нидерландыдағы Утрехт университетінің медициналық орталығындағы Ми орталығының психиатрия профессоры және медициналық басқарушысы.

Мансап

Ван Ос Амстердамда медицинаны, Джакартада, Касабланкада, Бордода және Лондонда психиатрияны оқыды, содан кейін Лондон гигиена және тропикалық медицина мектебінде эпидемиологияны зерттеді. Бұрын ол психиатрия профессоры, психиатрия және психология кафедрасының меңгерушісі және Маастрихт университетінің медициналық орталығында психиатриялық қызметтер директоры болған. Қазіргі уақытта ол психиатриялық эпидемиология және қоғамдық психикалық денсаулыққа бағытталған психиатрия профессоры, сондай-ақ Утрехт университетінің медициналық орталығындағы Ми орталығының медициналық менеджері, және Лондон Корольдік колледжінің Психиатрия институтында қонақ профессор және ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді. 2011 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының, ал 2023 жылы Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen-тің мүшесі болып сайланды. 2014 жылдан бері ол «Томсон Ройтерс Веб оф Сайнс» тізімінде «қазіргі заманның ең ықпалды ғылыми ойшылдары» қатарында есімдері тіркелген. Ол бірнеше маңызды психиатриялық журналдардың редакциялық алқасының мүшесі, оның ішінде Acta Psychiatrica Scandinavica, European Psychiatry, Психологиялық медицина, Шизофрения зерттеулері және Шизофрения бюллетені, сондай-ақ PLOS One журналының академиялық редакторы болып қызмет етеді. Ол DSM 5 жұмыс тобының психоз тобында да жұмыс істеген. Әріптестері оны бірнеше рет «Нидерландының үздік психиатры» деп таныды. 2023 жылы ван Ос Шизофренияны зерттеу жөніндегі халықаралық қоғамнан өмірлік жетістіктері үшін марапат алды.

"Шизофрения" деген терминнің жоқ екендігіне дәлел және психикалық денсаулық сақтау қызметін трансформациялау жобасы

2009 жылы ван Ос шизофрения диагнозын оның жарамсыздығын және осы белгіге байланысты негізгі қателіктердің қаупін келтіре отырып, қолданудан шығаруды ұсынды. «Шизофрения» деген белгі клиникалық дәрігердің диагноз қойылған адаммен байланыс орнатуына кедерілсіздік тудыруы мүмкін, себебі осы белгімен байланысты дұрыс емес түсініктер бар. Оның орнына ван Ос жеке диагностикаға көбірек сәйкес келетін, кең және жалпы синдромдық анықтаманы ұсынды, бұл қателіктерді азайтуға көмектеседі. Ол психозды бұрмаланған маңыздылықты реттеу ретінде түсіндіретін басқа зерттеушілердің бұрынғы жұмыстарына сілтеме жасады. 2014 жылы ол TED сөз сөйлеу арқылы өз пікірін түсіндірді. 2015 жылы ол ұлттық газетте мақаланың авторы болды, онда «шизо-белгілерді» қолданудан алып тастап, ғылыми және науқасқа жақын терминологиямен алмастыру ұсынылды. Келесі аптада оның әріптестері Рене Кан, Айрис Соммер және Дамиан Денис Ван Ос пен оның әріптестерін «антипсихиатрлар» деп атаған қарсы мақала жариялады. 2016 жылы ол BMJ журналында ауруларды жіктеуде шизофрения тұжырымдамасын жою қажеттігін дәлелдеген редакциялық мақала жариялады, өйткені бұл симптомдарды сипаттаудың тиімсіз тәсілі. 2018 жылы «Психологиялық медицина» журналында шизофрения тұжырымдамасының баяу өлімі және психоз спектрінің қиын тууы туралы мақала, ал 2021 жылы «Психиатрия шекараларында» «Шизофренияның» жерлеуін күту және психоз спектрінің қуанышты шашуы туралы мақала жарияланды. 2021 жылы ол «Шизофрения зерттеулері» журналындағы мақаласында «Шизофрения» терминінің психиатрияның медицинаның моральдық кезеңіне енуге құлшынбауының белгісі ретінде қарастырылатынын айтты. 2020 жылдан бері ван Ос әріптесі, профессор Филипп Делеспаульмен бірге психикалық денсаулық сақтау жүйесін трансформациялау аясында, психикалық денсаулық экожүйесінің қағидаларына сәйкес әлеуметтік сынақтарды жүргізу бойынша жұмыс істеп келеді. Бұл туралы ол Мюрре ван Спронсенмен бірге жазған «Біз Құдай емеспіз» және Стийн Ванхейлемен бірге жазған «Копзорген: Психозды 33 сұрақпен түсіну» кітаптарында баяндалған.

Кітап тізімінің ішінара сипаттамасы

Таминга, С., Сироватка, П., Режиер, Д. А. & Van Os, J. (2010) Психозды түсіндіру: DSM V үшін зерттеулер күндерін жаңарту (Арлингтон, Вирджиния, Американдық психиатриялық қауымдастық). Грот, П. С. & ван Ос, Дж. (2021) "Дәрі-дәрмектерді азайту (азайту жолақтары) дәрігердің кабинетінде мағыналы әңгіме үшін қажетті құрал ретінде" (б. 259–285). P. Lehmann & C. Newnes (ред.), Тағайындалған психотроптық дәрілерді тоқтату. , , Берлин / Ланкастер: Питер Леманн баспасы. van Os J, Guloksuz S, Vijn TW, Hafkenscheid A, Delespaul P. Дәлелді негізделген топтық деңгейдегі симптомдарды азайту моделі психикалық денсаулық сақтауды ұйымдастырушы принцип ретінде: өзгеріске уақыт келді ме? Әлемдік психиатрия. 2019;18:88–96.