Кіріспе

Британдық психолог Ричард Бенталл (30 қыркүйек 1956 жылы туған) - Ұлыбританиядағы Шеффилд университетіндегі клиникалық психология профессоры.

Ерте өмір

Ричард Пендрилл Бенталл Ұлыбританияның Шеффилд қаласында дүниеге келген. Ратлендтегі Уппингэм мектебінде және туған қаласындағы Хай Сторрс мектебінде оқығаннан кейін, ол Бангордағы Солтүстік Уэльс университетінің колледжінде бакалавр дәрежесін алды, сосын сол мекемеде эксперименталды психология саласы бойынша докторлық диссертация үшін тіркелді.

Мансап

Докторлық дәрежесін алғаннан кейін ол Ливерпуль университетінде клиникалық психолог ретінде кәсіби біліктілігін арттырды. Кейіннен ол Ливерпульдегі альма-матеріне оралып, Ұлттық денсаулық сақтау қызметінде сот-медициналық клиникалық психолог ретінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін оқытушы болып жұмыс істеді. Содан кейін Уэльс университетінің Суонси қаласында денсаулық сақтау саласында қолданылатын философия бойынша магистр дәрежесін алды. Ақырында Ливерпуль университетінің клиникалық психология профессоры атанды. 1999 жылы Манчестер университетіне қызметке қабылданып, ондағы зерттеушілермен бірлесіп психоздық құбылыстарды емдеуді зерттеумен айналысты. 2007 жылы Бангор университетінде профессорлық лауазымға оралғаннан кейін, ол 2011 жылы Ливерпуль университетіне, ал 2017 жылы Шеффилд университетіне көшті, онда әлі де құрметті профессорлық қызметін атқарады. Оның зерттеулері ауыр психикалық аурулардың психологиялық механизмдері мен осы механизмдерге әсер ететін әлеуметтік факторларға бағытталған, бұл оның жақында қоғамдық психикалық денсаулыққа қызығушылығын арттырды. 1989 жылы ол Британдық психологиялық қоғамның Клиникалық психология бөлімінің «Мэй Дэвидсон сыйлығын» алды, бұл сыйлық біліктілік алғаннан кейінгі алғашқы он жылда клиникалық психология саласына еңбегі сіңгендерге жыл сайын беріледі. 2014 жылы ол Ұлыбританияның гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар академиясы – Британ академиясының мүшесі болып сайланды.

Зерттеу

Ол бұрын адам мен жануарлардың оперативті шарттану арасындағы айырмашылықтар және созылмалы шаршау синдромын емдеу туралы зерттеулер жариялаған. Дегенмен, ол психоз, әсіресе, қате пікірлер мен галлюцинацияларға жауапты психологиялық процестер жөніндегі еңбектерімен танымал және осы салаларда кеңінен жарияланған. Оның қуғыншылық (параноидты) қате пікірлерге қатысты зерттеулері олардың өзіне деген құрметті реттеудің бұзылған әрекеттерінен туындайтынын көрсетеді, сондықтан параноидты науқас жағымсыз оқиғаларды басқа адамдардың қасақана іс-әрекеттеріне байланыстырады. Оның галлюцинацияларға қатысты зерттеуі дерек көзін анықтаудағы сәтсіздікті (оқиғалар өзіне немесе сыртқы көздерге жатқызылатын процесс) анықтады, бұл галлюцинация көретін науқастардың ішкі сөйлеулерінің (вербалды ойлаудың) өзіне тиесілі екенін мойындамауына себепті. Көптеген британдық зерттеушілермен бірге ол осы жаңалықтарды когнитивті-мінездік терапияға (КМТ) негізделген психозға арналған жаңа психологиялық араласуларды әзірлеу үшін пайдаланды. Бұл жұмысқа алғашқы эпизодтағы пациенттерде және психоз қаупі бар психикалық күйдегі пациенттерде КМТ-ның рандомизацияланған бақыланатын сынақтары кірді. 1992 жылы Бентал бақытты психикалық ауру ретінде жіктеуге болатынын ұсынды. Мақсаты құндылықтарға сілтеме жасамай психикалық ауруды анықтаудың мүмкін еместігін көрсету болды. Бұл жұмыс сатирикалық телешоуда ("Мен сізге жаңалықтарды айтайын") айтылды және Филип Рот романында ("Саббат театры") келтірілді. Ол бірнеше кітапты редакциялады және жазды, ең бастысы 2004 жылы Британдық психологиялық қоғамның кітап сыйлығын жеңіп алған "Ақылдың түсіндірмесі". Бұл кітапта ол психоздарға психологиялық көзқарас ұсынады, шизофрения тұжырымын қабылдамайды және Краепелин синдромдарынан айырмашылығын зерттеуге болатын симптомдарды қарастырады. (Краепелиннің ауыр психикалық ауруларды жеке типтерге бөлуге болатын үлкен идеясын жоққа шығару кітаптың бастапқы тарауы болып табылады.) The Sunday Times газетінде Пол Брокс жазған шолу оның ұстанымын былай түйіндейді: "Сзас сияқты, Бенталл биомедициналық модельге қатаң қарсы, бірақ ол ақылдың шынайылығын жоққа шығаратын экстремалды әлеуметтік релятивистермен де келіспейді". Кітапта Бенталл психикалық ауруларға диагноз қойылғандар мен "сау" адамдар арасында нақты айырмашылық жоқ деп мәлімдейді. Бұл түсінік алаңдаушылық пен депрессияға қатысты психиатрияда кеңінен қабылданып бақса да, Бенталл шизотипиялық тәжірибелердің де жиі кездесетінін айтады. 2009 жылы ол "Ақылды емдеу: психикалық ауруларға қазіргі емдеудің қаншалықты пайдалы екені?" атты кітабын жариялады. Нейроғалым Рой Шугарманның осы кітапқа жасаған шолуында оның биологиялық психиатрияны сынауда антипсихиатриялық қозғалыспен одақтасқандығы айтылды. PsycCRITIQUES журналындағы шолу көбірек нюанстарды қамтыды, Бенталл психофармакологияны жоққа шығармағанын, бірақ оның шамадан тыс қолданылуына алаңдағанын атап өтті. 2010 жылы Бенталл мен Джон Рид "Электроконвульсивті терапияның тиімділігі" (ЭКТ) туралы әдебиеттерді шолуды бірлесіп жазды. Олар плацебомен бақыланатын зерттеулерді қарап шығып, ЭКТ депрессиямен және шизофрениямен ауыратын адамдарға минималды пайда әкелетінін қорытындылады. Авторлар "мидың тұрақты және кейбір жағдайларда қайтымсыз дисфункциясының, негізінен ретроградты және антероградты амнезия түрінде дәлелденгені және өлім қаупінің аздаған, бірақ маңызды деңгейде жоғарылағаны ескеріле отырып, ЭКТ-нің пайдасы мен шығындарының арақатынасы соншалықты нашар, оның қолданылуы ғылыми тұрғыдан негізделмейді" деді. Дегенмен, психиатрлар бұл мақаланы "электротерапияға қарсы көзқарасы бар, дәлелдері аз мақала" деп сынады. 2012 жылы Бенталл және Маастрихттегі әріптестері балалық шақтағы жарақаттар мен психоз туралы ғылыми әдебиеттің мета-талдауын жариялады, эпидемиологиялық, жағдайды бақылау және болашаққа бағытталған зерттеулерді ескере отырып. Бұл зерттеу балалық шақтағы жарақаттар ересектердегі психоз қаупін арттыратындығына дәлелдердің өте сәйкес екенін көрсетті, балалық шақта жарақат алған балалар (сексуалдық зұлымдық, физикалық зұлымдық, ата-анасын жоғалту немесе қорлау) жарақат алмаған балаларға қарағанда шамамен үш есе психозға шалдығу ықтималдығы жоғары; дозаға байланысты әсері болды (ең ауыр жарақат алған балалар психозға шалдығу ықтималдығы одан да жоғары), бұл әсердің себептік екенін көрсетеді. Бұл және ауыр психикалық аурулардың көптеген әлеуметтік қауіп факторлары бар екенін көрсететін басқа да зерттеулер Бенталды қоғамдық психикалық денсаулыққа қызығушылыққа әкелді.