Р.Д. Лэйинг: Шотландиялық дәрігер және психиатрияға қарамастан тұрушы

Кіріспе

Дәстүрлі емес шотланд психиатры

Рональд Дэвид Лэйнг (7 қазан 1927 – 23 тамыз 1989), көбінесе Р. Д. Лэйнг деп аталады, психикалық аурулар, әсіресе психоз және шизофрения туралы көп жазған шотланд психиатры. Лэйнгтің психопатологиялық құбылыстардың себептері мен емдеуі туралы көзқарастары, экзистенциалды философияны зерттеуінің нәтижесінде қалыптасты және психиатриялық қағидаға айналған химиялық және электрошоктық әдістерге қарсы болды. Лэйнг жеке пациенттің немесе клиенттің білдірген сезімдерін психикалық аурудың белгілері ретінде қарастырмай, жеке тәжірибелердің дұрыс сипаттамасы деп қабылдады. Ол көпшілік назарында психиатрияға қарсы қозғалыспен байланысты болғанымен, бұл атаудан бас тартты. Лэйнг шизофренияны бұзылған әлеуметтік ортаға қалыпты психологиялық бейімделу деп есептеді, бірақ өмірінің кейінгі кезеңдерінде өз көзқарасын қайта қарады. 2017 жылы түсірілген "Mad to Be Normal" фильмінде Лэйнгті Дэвид Теннант сомдады.

Алғашқы жылдар

Лэйнг 1927 жылғы 7 қазанда Глазго қаласының Гованхилл ауданында азаматтық инженер Дэвид Парк МакНейр Лэйнг пен Амелия Глен Лэйнгтің (қызметтес аты – Кёрквуд) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Лэйнг ата-анасын, әсіресе анасын, біршама қоғамдық өмірден шеткейген, одан ең жоғары нәтижелерді талап ететін деп сипаттады. Оның биографы, ұлы, Лэйнгтің балалық шағы туралы айтқандарын көбінесе жоққа шығарды, бірақ Лэйнгпен танысқан адамның некрологы ата-анасы туралы «ол толық шындықты тек бірнеше жақын достарына ғана айтты» деп мәлімдеді. Ол бастапқыда сэр Джон Нилсон Катбертсон атындағы мемлекеттік мектепте оқыды, содан кейін төрт жыл өткен соң Хатчесон грамматикалық мектебіне ауысты. Оны әртүрлі сипаттады – ақылды, бәсекеге қабілетті немесе бойжеткен, ол классикалық пәндерді, әсіресе философияны, жергілікті кітапханадан оқыған кітаптар арқылы зерттеді. Кішкентай және жұқа денелі Лэйнг ұзақ қашықтыққа жүгірумен айналысты; ол сонымен қатар музыкант болды және Корольдік музыка колледжінің мүшесі атанды. Ол Глазго университетінде медицина оқыды. Медициналық білімін алған кезінде ол «Сократ клубын» құрды, ал философ Бертран Рассел президенттік қызметке келісті. Лэйнг соңғы емтиханда сүрінді. «Даналық, ақымақтық және еңбекқорлық» атты жартылай автобиографиясында Лэйнг университеттің шарасында алкогольдің әсерінен айтқан сөздері қызметкерлерді ренжіткенін және оның барлық пәндерінен, тіпті өткеніне сенімді болғандарынан да сүрінгенін айтты. Психиатриялық бөлімде алты ай жұмыс істегеннен кейін, Лэйнг 1951 жылы медициналық дәрігер дипломын алу үшін қайта емтиханды тапсырды.

Мансап

Лэйнг Нетлидегі Британдық армияның психиатриялық бөлімінде бірнеше жыл психиатр болып жұмыс істеді, ол кейін еске түсіргендей, өмір бойы мүгедектік зейнетақысын алу үшін шизофренияны құбыландыруға тырысқандар инсулиндік шок терапиясы қолданылған кезде күткенінен көп нәрсеге тап болатын. 1953 жылы Лэйнг Глазгоға оралды, экзистенциализм бағытындағы талқылау тобына қатысып, Глазго Корольдік психикалық ауруханасында жұмыс істеді. Аурухана Дэвид Хендерсонның ойлау мектебінің ықпалында болды, бұл Лэйнгке жасырын әсер еткен болуы мүмкін; ол елдегі ең жас кеңесші болды. 1965 жылы Лэйнг және әріптестерінің тобы Филадельфия қауымдастығын құрды және пациенттер мен терапевтер бірге тұратын Кингсли Холлда психиатриялық қоғамдық жобаны бастады. Норвегиялық автор Аксель Дженсен Ноэл Кобб берген «Бөлінген жан» кітабын оқығаннан кейін Кингсли Холлда Лэйнгке хабарласты. Дженсенді Лэйнг емдеді, содан кейін олар жақын дос болды. Лэйнг Стокгольмдегі үйі болған «Шанти Деви» кемесімен Дженсенді жиі барып көретін. 1967 жылы Лэйнг Людовик Кеннеди төрағалық еткен BBC-нің «Your Witness» бағдарламасында пайда болды, онда Джонатан Эйткен және Г. П. Ян Данбармен бірге ол марихуананы заңдастыруды қолдады, бұл тақырып бойынша алғашқы тікелей теледидарлық пікірсайыс болды. Сол жылдары оның көзқарастары Дэвид Мерсер жазған «In Two Minds» атты телеспектакльде зерттелді. 1972 жылдың қазан айында Лэйнг танымал «Түпкілік айқай» кітабының авторы Артур Яновпен кездесті. Лэйнг Яновты қарапайым және тартымды деп тапса да, оны «трикстер» (аздау білімді көп білгендей көретін адам) деп ойлады. Лэйнг Яновқа көңіл жағды, бірақ оның алғашқы терапиясын табысты бизнес ретінде қарастырды, ол қолайлы орын табуды және адамдарға «барлығын ашық айтуға» мүмкіндік беруді қажет етеді. Американдық психотерапевт Элизабет Фердің жұмысынан шабыттанған Лэйнг «қайта туу семинарларын» ұсынатын команданы құруға кірісті, онда белгілі бір адам топтың қалған мүшелерімен көрсетілген туу каналынан шығуға тырысудың күресін қайта басынан кешіруге таңдайды. Көптеген бұрынғы әріптестері оны қате жолға түскен дарынды адам деп есептеді, бірақ кейбіреулері Лэйнгтің психотикалық екенін ойлады. Ол «психикалық аурудың медициналық моделіне» қарсы болды; Лэйнгтің пікірінше, психикалық аурудың диагностикасы дәстүрлі медициналық модельге сәйкес келмейді; және бұл оны психиатрияның антипсихотика сияқты дәрілерді қолдануына күдік тудырды. Оның ойын-сауық есірткілеріне деген көзқарасы мүлдем басқаша болды; жеке өмірінде ол тәжірибелік анархияны жақтады.

Laing spent a couple of years as a psychiatrist in the British Army Psychiatric Unit at Netley, where, as he later recalled, those trying to fake schizophrenia to get a lifelong disability pension were likely to get more than they had bargained for as insulin shock therapy was being used. In 1953 Laing returned to Glasgow, participated in an existentialism oriented discussion group, and worked at the Glasgow Royal Mental Hospital. The hospital was influenced by David Henderson's school of thought, which may have exerted an unacknowledged influence on Laing; he became the youngest consultant in the country. In 1965 Laing and a group of colleagues created the Philadelphia Association and started a psychiatric community project at Kingsley Hall, where patients and therapists lived together. The Norwegian author Axel Jensen contacted Laing at Kingsley Hall after reading his book The Divided Self, which had been given to him by Noel Cobb. Jensen was treated by Laing and subsequently they became close friends. Laing often visited Jensen on board his ship Shanti Devi, which was his home in Stockholm. In 1967 Laing appeared on the BBC programme Your Witness, chaired by Ludovic Kennedy on which, alongside Jonathan Aitken and G. P. Ian Dunbar, he argued for the legalisation of cannabis, in the first live television debate on the subject. In the same years, his views were explored in the television play In Two Minds, written by David Mercer. In October 1972, Laing met Arthur Janov, author of the popular book The Primal Scream. Though Laing found Janov modest and unassuming, he thought of him as a "jig man" (someone who knows a lot about a little). Laing sympathized with Janov, but regarded his primal therapy as a lucrative business, one which required no more than obtaining a suitable space and letting people "hang it all out". Inspired by the work of American psychotherapist Elizabeth Fehr, Laing began to develop a team offering "rebirthing workshops" in which one designated person chooses to re experience the struggle of trying to break out of the birth canal represented by the remaining members of the group who surround him or her. Many former colleagues regarded him as a brilliant mind gone wrong but there were some who thought Laing was somewhat psychotic. He rejected the "medical model of mental illness”; according to Laing diagnosis of mental illness did not follow a traditional medical model; and this led him to question the use of medication such as antipsychotics by psychiatry. His attitude to recreational drugs was quite different; privately, he advocated an anarchy of experience.

Жеке өмір

Оның өмірінің басында Лэйнгтің әкесі Дэвид, Корольдік әуе күшінде қызмет еткен электр инженері, өзінің ағасымен жиі ұрысқан сияқты көрінеді, ал Лэйнг жасөспірім шағында үш ай бойы күйзеліске түскен. Оның анасы Амелия, кейбір болжамдар мен оның мінез-құлқы туралы әңгімелерге сәйкес, "психологиялық ерекшеліктерімен" ерекшеленген. Дегенмен, ол қайтыс болғанға дейінгі жылдары осы екі проблемадан да құтылған. Бұл жайттар Лэйнг үшін ауыр салдарға әкелді, себебі олар Бас медициналық кеңестің оған қарсы ісінің бір бөлігі болды, нәтижесінде ол медициналық практиканы тоқтатуға мәжбүр болды. Лэйнг төрт әйелден алты ұл және төрт қыз өсірді. Белгілі бір деңгейге жеткеннен кейін, Лэйнг өзінің бірінші әйелі Энн Хирнді, бұрынғы медбикелік студентін (1952–1966) және олардың бес баласын тастап кетті. Кейіннен ол неміс графикалық дизайнері Ютта Вернерге (1974–1986) үйленді, олармен үш баласы болды. Оның тоғызыншы баласы, неміс психотерапевті Сью Сюнкельден 1984 жылы дүниеге келді. 1988 жылы Лэйнгтің өмірінің соңына дейін серігі болған Маргарита оның оныншы баласы Чарльзды дүниеге әкелді. Лэйнг 19 айдан кейін 61 жасында теннис ойнап жүргенде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның ұлы Адриан 2008 жылы: "Әкемнің отбасылық психиатр ретінде танымал болуы өте күлкілі, өйткені ол өзінің отбасымен мүлдем байланыс жасамады" деді. Оның қызы Сьюзан 1976 жылы 21 жасында лейкемиядан қайтыс болды. Оның екінші некесінен туған үлкен ұлы Адам 2008 жылдың мамыр айында Форментера аралындағы шатырда өлі күйде табылған. Ол 41 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Шизофренияның көрінетін белгілері осы қиындықтардың көрінісі болғандықтан, оларды катарсистік және трансформациялық тәжірибе ретінде бағалау қажет. Лэйнг психоздарға да ұқсас тұжырым жасады: психоздық эпизодтан өткен адамдардың ерекше мінез-құлқы мен шатасқан сөйлеуі, ақырында, уайымдар мен алаңдаушылықты жеткізу әрекеті ретінде түсіндірілуі керек, әсіресе мұндай жағдайларда бұл мүмкін болмаған немесе рұқсат етілмеген кезде. Лэйнг "ақылсыздық" (оның термині) дамуында қоғамның, әсіресе отбасының рөлін атап өтті. Лэйнг психопатологияны биологиялық немесе психикалық органдарда емес, қоршаған ортаның аурудың басталуына себеп болатын жағдайда қарастырды ("стресс-диатез моделі" психопатологияның табиғаты мен себептері), бірақ әлеуметтік ортада, қалалық үйде, өзін қалыптастыратын ыстық ошақта. Ауру процесінің орнын қайта бағалау және емдеу формаларының өзгеруі психиатриялық ортодоксияға (біздің өзімізге психологиялық субъектілер және патологиялық тұлғалар ретінде кең мағынада) қарама-қайшы болды. Лэйнг психоздық мінез-құлық пен сөйлеудің мазмұнын қиындықтың дұрыс көрінісі ретінде бағалауда революциялық болды, бірақ жеке символизмнің жұмбақ тілімен оралған, олардың жағдайынан ғана түсінікті. Лэйнг Бейтсон және оның командасы ұсынған "қос түйін" гипотезасын кеңейтіп, "оңайсыз түйін" процесінде ашылатын өте күрделі жағдайды сипаттау үшін жаңа тұжырымдама жасады. Лэйнг психикалық аурудың бар екенін ешқашан жоққа шығармады, бірақ оны замандастарынан түбегейлі өзгеше қарастырды. Лэйнг үшін психикалық ауру – психикалық қиындықты бастан өткеру процесін шамандық сапармен салыстыратын трансформациялық эпизод болуы мүмкін. Саяхатшы сапардан маңызды түсініктермен оралуы мүмкін, және нәтижесінде (Лэйнг және оның ізбасарларының пікірінше) дана және негізді адам болуы мүмкін (Луис, Б., 2006, Прозактан тыс, DSM және Жаңа психиатрия). "Бөлінген өзі" (1960) еңбегінде Лэйнг "онтологиялық қауіпсіз" адамның тәжірибесін "өзінің және басқалардың шынайылығын, тіршілігін, дербестігін және жеке басын қабылдамайтын" және "өзін жоғалтпау" үшін стратегияларды ойлап тапқан адамның тәжірибесімен салыстырады. Бұл тұжырым психоз бен шизофренияны түсіндіру үшін ақыл-ойының психодинамикалық моделін әзірлеу үшін қолданылады. "Өзі және басқалар" (1961) еңбегінде Лэйнгтің нормальділік туралы анықтамасы біршама өзгерді. Лаинг сондай-ақ өлеңдер жазды және оның поэзия басылымдарының арасында "Түйіндер" (1970, Penguin баспасында басылып шыққан) және "Сонеттер" (1979, Майкл Джозеф баспасында басылып шыққан) кіретін еді. Лэйнг ұлы Адаммен бірге 1980 жылы шыққан "Miniatures" альбомында пайда болады. Бұл Морган Фишер редакциялаған елу бір кішкентай шедеврлер жинағы, онда "Типперри" әні орындалды.

In his early life, Laing's father, David, an electrical engineer who had served in the Royal Air Force, seems often to have come to blows with his own brother, and himself had a breakdown for three months when Laing was a teenager. His mother Amelia, according to some speculation and rumour about her behaviour, has been described as "psychologically peculiar". although he reportedly was free of both in the years before his death. These admissions were to have serious consequences for Laing as they formed part of the case against him by the General Medical Council which led to him ceasing to practise medicine. Laing fathered six sons and four daughters by four women. After his rise as a celebrity, Laing left his first wife Anne Hearne, a former nursing student (m. 1952–1966), and their five children. Subsequently, he married German graphic designer Jutta Werner (m. 1974–1986) with whom he fathered three children. His ninth child, with German therapist Sue Sünkel, was born in 1984. In 1988 Laing's partner until his death, Marguerite, gave birth to his tenth child, Charles. Laing died 19 months later of a heart attack at the age of 61 while playing tennis. His son Adrian, speaking in 2008, said, "It was ironic that my father became well known as a family psychiatrist, when, in the meantime, he had nothing to do with his own family". His daughter Susan died in 1976, aged 21, of leukaemia. Adam, his oldest son by his second marriage, who had been in an increasingly melancholic and fragile state of mind, was found dead in May 2008 in a tent on the island of Formentera. He had died of a heart attack, aged 41. The perceived symptoms of schizophrenia were therefore an expression of this distress, and should be valued as a cathartic and trans formative experience. Laing argued a similar account for psychoses: that the strange behavior and seemingly confused speech of people undergoing a psychotic episode were ultimately understandable as an attempt to communicate worries and concerns, often in situations where this was not possible or not permitted. Laing stressed the role of society, and particularly the family, in the development of "madness" (his term). Laing saw psychopathology as being seated not in biological or psychic organs whereby environment is relegated to playing at most only an accidental role as immediate trigger of disease (the "stress diathesis model" of the nature and causes of psychopathology) but rather in the social cradle, the urban home, which cultivates it, the very crucible in which selves are forged. This re evaluation of the locus of the disease process and consequent shift in forms of treatment was in stark contrast to psychiatric orthodoxy (in the broadest sense we have of ourselves as psychological subjects and pathological selves). Laing was revolutionary in valuing the content of psychotic behaviour and speech as a valid expression of distress, albeit wrapped in an enigmatic language of personal symbolism which is meaningful only from within their situation. Laing expanded the view of the "double bind" hypothesis put forth by Bateson and his team, and came up with a new concept to describe the highly complex situation that unfolds in the process of "going mad" an "incompatible knot". Laing never denied the existence of mental illness, but viewed it in a radically different light from his contemporaries. For Laing, mental illness could be a transformative episode whereby the process of undergoing mental distress was compared to a shamanic journey. The traveler could return from the journey with important insights, and may have become (in the views of Laing and his followers) a wiser and more grounded person as a result (Louis, B., 2006, Moving Beyond Prozac, DSM, and the New Psychiatry). In The Divided Self (1960), Laing contrasts the experience of the "ontologically secure" person with that of a person who "cannot take the realness, aliveness, autonomy and identity of himself and others for granted" and who consequently contrives strategies to avoid "losing his self". This concept is used to develop a psychodynamic model of the mind to explain psychosis and schizophrenia. In Self and Others (1961), Laing's definition of normality shifted somewhat. Unreliable source: date=June 2011

Laing also wrote poetry and his poetry publications include Knots (1970, published by Penguin) and Sonnets (1979, published by Michael Joseph). Laing appears, alongside his son Adam, on the 1980 album Miniatures – a sequence of fifty one tiny masterpieces edited by Morgan Fisher, performing the song "Tipperary".

Ықпал

1965 жылы Лэйнг Филадельфия қауымдастығын бірлесіп құрды, ол психикалық азапты түсіну және жеңілдетумен айналысты, сонымен қатар оның төрағасы болды. Оның еңбегі терапиялық қауымдастықтардың кең қозғалысына ықпал етті, олар Лайнгиандық көзқарас бойынша, кем "қақтығысқа" ұшырайтын психиатриялық ортада жұмыс істеді. Лайнгиандық дәстүрде құрылған басқа ұйымдар – Арбурс қауымдастығы, Лондондағы психотерапия және кеңес берудің жаңа мектебі, сондай-ақ Лэйнг жиі оқыған Эсален институтында жыл сайын өткізілетін XXI ғасырдағы Р. Д. Лэйнинг симпозиумы.

Лэйн туралы фильмдер мен пьесалар

"Күнбағыс" (1967). Роберт Клинкерт пен Иэн Синклер түсірген қысқа фильм, "Азаттық диалектикасы" конференциясы аясында түсірілген, Лэйн, Аллен Гинзберг, Стокли Кармайкл және басқалар қатысқан. "Кейінгі фильм" (1969). Джейми Уадхаванның Александр Троки туралы қысқаша фильмі, сол кездегі Лондонның басқа да қарсы мәдениет өкілдері, соның ішінде Лэйн, Уильям Берроуз және Дэви Грэм қатысқан. "Отбасылық өмір" (1971). "Шизофрения мәселесін және радикалды психиатр Р.Д.Лейннің идеяларын зерттеген" "Сәрсенбілік ойын: екі санада" (1967) фильмінің қайта өңделуі. Екеуін де Дэвид Мерсердің сценарийлері бойынша Кен Лоуч режиссерлік етті. "Паналау" (1972). Питер Робинсонның деректі фильмінде Лэйнгтің психиатриялық қоғамдастық жобасы көрсетіледі, онда науқастар мен терапевтер бірге өмір сүрді. Лэйнг де фильмде көрінеді. "Тораптар" (1975). Лэйннің 1970 жылғы кітабынан және Эдвард Петэрбридждің пьесасынан бейімделген фильм. "Бұл қандай сезім?" (1976). Физикалық сезімдер мен шығармашылық туралы деректі фильм, Лэйнг, Джозеф Бойс, Дэвид Хокни, Элки Брукс, Майкл Типпет және Ричард Грегори қатысқан. "Р. Д. Лэйнгпен бірге туған" (1978). "Батыс қоғамында бала тудырудың институционалдық тәжірибесі" туралы деректі фильм. "Р. Д. Лэйнгс Глазго" (1979). Канадалық "Cities" телесериалының эпизоды. Дэвид Эдгардың "Мэри Барнс" пьесасы (1979) дәстүрлі психиатрияны сынап, шизофрения диагнозы қойылған, орта жастағы бұрынғы медбике Барнстың алты жылдық ауру жолын баяндайды. Ол төсенішпен жабылған палаталарда ұсталған, есірткі мен шокпен есінен айырылған. 1960 жылдары Лондонда өтетін пьеса Барнс пен терапевт Джозеф Берктің жеке жазбаларына негізделген, ол Кингсли-холлдегі тұру жылдарын көрсетеді, онда инновациялық емдеу оның сауығу жолын бастайды. Patti Love басты рөлде ойнаған, бұл фильм BBC Radio 7-де 2009 жылдың 7 қарашасында және 2011 жылдың желтоқсан айында Radio 4 Extra арнасында көрсетілді. "Сіз Р. Д. Лэйн болып жүрсіз бе?" (1989). Кирк Тугас пен Том Шенделдің Лэйнг туралы деректі портреті. 2000 жылы Майк Маран сахнаға бейімдеді. "Эрос, махаббат және өтірік" (1990). Лэйн туралы деректі фильм. "Көргенің - өзіңнің тұрған жерің" (2001). Льюк Фаулердің Кингсли Холлдегі Лэйнгтің баламалы терапиядағы эксперименті туралы табылған кадрлардың коллажы. "Тарап 1" (Телесериал) (2007) – Адам Кертис. Лэйннің ойын теориясын қолдана отырып, отбасылық өзара әрекеттесуді модельдеуі туралы. "Барлық бөлінген жандар" (2011). Люк Фаулердің мұрағаттық материалдары мен жаңа бейнелерінен жасалған тағы бір коллаж. "El amor" (2016). Сиддхарта Гарсия Санчестің Лэйнгтің "Тораптар" кітабына арналған қысқа фильм. "Ақылдан безгендей болу" (2017). Дэвид Теннанттың Лэйн рөлін ойнаған және Роберт Муллан режиссерлік еткен Кингсли Холл жобасының көркемделген есебі.

Ah, Sunflower (1967). Short film by Robert Klinkert and Iain Sinclair, filmed around the Dialectics of Liberation conference and featuring Laing, Allen Ginsberg, Stokely Carmichael and others. Cain’s Film (1969). Short film by Jamie Wadhawan on Alexander Trocchi, featuring other counter cultural figures in London at the time including Laing, William Burroughs and Davy Graham. Family Life (1971). Reworking of The Wednesday Play: In Two Minds (1967) that "explored the issue of schizophrenia and the ideas of the radical psychiatrist R. D. Laing". Both were directed by Ken Loach from scripts by David Mercer. Asylum (1972). Documentary directed by Peter Robinson showing Laing's psychiatric community project where patients and therapists lived together. Laing also appears in the film. Knots (1975). Film adapted from Laing's 1970 book and Edward Petherbridge's play. How Does It Feel? (1976). Documentary on physical senses and creativity featuring Laing, Joseph Beuys, David Hockney, Elkie Brooks, Michael Tippett and Richard Gregory. Birth with R. D. Laing (1978). Documentary on the "institutionalization of childbirth practices in Western society". R. D. Laing’s Glasgow (1979). An episode of the Canadian TV series Cities. The play Mary Barnes by David Edgar (1979) was a theatrical indictment of traditional psychiatry, chronicling the six year journey through the illness of Barnes, a middle aged former nurse diagnosed as schizophrenic, kept in padded cells and drugged and shocked into numbness. Set in 1960s London and based on the personal accounts of Barnes and therapist Joseph Berke, the play follows her years as a resident of Kingsley Hall, where the innovative treatment approach begins her path to recovery. Starring Patti Love, it was broadcast on BBC Radio 7 on 7 November 2009, and also in December 2011 on Radio 4 Extra. Did You Used to be R. D. Laing? (1989). Documentary portrait of Laing by Kirk Tougas and Tom Shandel. Adapted for the stage in 2000 by Mike Maran. Eros, Love & Lies (1990). Documentary on Laing. What You See Is Where You’re At (2001). A collage of found footage by Luke Fowler on Laing's experiment in alternative therapy at Kingsley Hall. The Trap 1 (TV series)(2007) – F**k you Buddy! – Adam Curtis. Covering Laings' modeling of familial interactions using game theory. All Divided Selves (2011). Another collage of archive material and new footage by Luke Fowler. El amor (2016). Short film by Siddhartha García Sánchez, filmed around the book Knots by Laing. Mad to Be Normal (2017). A fictionalised account of the Kingsley Hall project, starring David Tennant as Laing and directed by Robert Mullan.

Таңдалған библиография

Лэйн, Р. Д. (1960) Бөлінген өзілік: сана мен ақымақтықтағы экзистенциалдық зерттеу. Хармондсворт: Пингвин. Лэйн, Р. Д. (1961) Өзі және басқалар. Лондон: Тависток басылымдары. Лэйн, Р. Д. және Эстерсон, А. (1964) Сана, ақымақтық және отбасы. Лондон: Пингвин кітаптары. Лэйн, Р. Д. және Купер, Д. Г. (1964) Ақыл мен зорлық: Сартр философиясының он жылдығы. (2-ші басылым) Лондон: Tavistock Publications Ltd. Лэйн, Р. Д., Филлипсон, Х. және Ли, А. Р. (1966) Адамдар арасындағы қабылдау: теория және зерттеу әдісі. Лондон: Тависток басылымдары. Лэйн, Р. Д. (1967) Тәжірибе саясаты және жұмақ құсы. Хармондсворт: Пингвин. Лэйн, Р. Д. (1970) Түйіндер. Лондон: Пингвин. үзінді, фильм (IMDB) Лэйн, Р. Д. (1971) Отбасы саясаты және басқа да эсселер. Лондон: Тависток басылымдары. Лэйн, Р. Д. (1972) Түйіндер. Нью-Йорк: Vintage Press. Лэйн, Р. Д. (1976) Сен мені сүйесің бе? Әңгіме және өлеңдегі ойын-сауық. Нью-Йорк: Pantheon Books. Лэйн, Р. Д. (1976) Сонеттер. Лондон: Michael Joseph. Лэйн, Р. Д. (1976) Өмір шындықтары. Лондон: Пингвин. Лэйн, Р. Д. (1977) Адам және Наташамен әңгімелер. Нью-Йорк: Pantheon. Лэйн, Р. Д. (1982) Тәжірибе дауысы: Тәжірибе, ғылым және психиатрия. Хармондсворт: Пингвин. Лэйн, Р. Д. (1985) Даналық, ақымақтық және ессіздік: Психиатрдың қалыптасуы 1927–1957. Лондон: Macmillan. Муллан, Б. (1995) Нормаль болуға ақымақтық: Р. Д. Лэйнмен әңгімелер. Лондон: Free Association Books. Рассел, Р. және Р. Д. Лэйн (1992) Р. Д. Лэйн және мен: Махаббат сабақтары. Нью-Йорк: Hillgarth Press. (http://rdlaing.org сайтынан тегін жүктеуге болады) Мотт, Ф. Дж. және Р. Д. Лэйн (2014) Пренатальдік өмір мифологиясы. Лондон: Starwalker Press. (Р. Д. Лэйннің [c.1977] жылғы қолжазба түсіндірмелері мәтінде қамтылған, бұл кітапты зерттеген кезде Лэйннің туылғанға дейінгі психология туралы ойлары мен ассоциативтік материалдарын ашады.)