Кіріспе

Серов (Серо́в) – Ресейдің Свердловск облысындағы кен өндіру және сауда қаласы, Орал тауларының шығыс баурайларында, Каква өзенінің сол жағасында, Екатеринбургтен шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Халық саны:

Тарих

Археологиялық деректерге сүйенсек, мансилер немесе олардың ата-бабалары Серов аймағын б.з.д. 1000 жылға дейін мекендеген. Ресейдің Сібірді отарлауының алғашқы кезеңдерінде ауданда нешебір шағын ауылдар ғана болды. 1893 жылы Богословск тау-кен ауданының басқарушысы Александр Ауербах Каква өзенінде, бар болған теміржолдың соңына жақын жерде темір және рельс зауытын салуды ұсынғанда жағдай өзгерді. Осы жылы жұмысшылар поселкесінің құрылысы басталды. Ол Богословск тау-кен ауданының иесі Надежда Половцованың құрметіне Надеждинск деп аталды. Надеждинскіде алғашқы болат пен рельстер 1896 жылы өндірілді. Надеждинск Транссибір теміржолының маңызды рельс жеткізушісіне айналды. Надеждинскіге келген Дмитрий Менделеев зауытта қолданылатын прогрессивті технологияға қатты таң қалды. Надеждинскідегі алғашқы мектеп 1895 жылдың желтоқсанында, ал алғашқы электр станциясы (415 кВт) 1907 жылы ашылды. 1905 жылғы революция Надеждинскіге әсер етті, алалақан 1908 жылға дейін сақталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Надеждинск өнеркәсібі әскери қажеттіліктерге қарай қайта құрылды. 1917 жылы Клайн ағай-інілерінің машина жасау зауыты Ригадан Надеждинскіге көшірілді. Жұмыс күшінің артуына байланысты Қытай мен Кореядан жұмысшылар, сондай-ақ соғыс тұтқындары жұмысқа алынды. 1917 жылы Надеждинскіде 1266 қытай және корей, 3329 әскери тұтқын болды. 1917 жылдың 27 қазанында, Петроградтағы Қазан революциясынан екі күн өткен соң, қаладағы билік қан төгілмей жұмысшы кеңесіне өтті. 1917 жылдың 18 желтоқсанында Богословск тау-кен ауданы, оның ішінде Надеждинск зауыттары ұлттандырылды. 1918 жылдың қазан айында Ресей Азамат соғысында кеңес үкіметіне қарсы шыққан Сібірдің Уақытша үкіметінің әскері Надеждинскіні басып алды. 1918 жылдың 20 қарашасында адмирал Колчак Сібірдің Ақ үкіметінің басшысы болғаннан кейін екі күн өткен соң, Надеждинскідегі "ақтар" өздерінің "қызыл" қарсыластарының жиырма үш адамын атып тастады. 1919 жылдың 19 шілдесінде кеңес үкіметін қолдаған қызыл партизандар поселкені қайта басып алды. Азамат соғысынан кейін ол қирады. Зауыттардың ешқайсысы жұмыс істемеді және көптеген инженерлер аймақты тастап кетті. 1919 жылдың 15 қыркүйегінде Надеждинск қала мәртебесін алды. 1926 жылдың 5 сәуіріндегі Орталық Атқару Комитетінің қаулысымен Надеждинск қаласы Орал облысының қалаларының құрамына бекітілді. Кеңес үкіметі қалыпты өмір мен экономиканы қалпына келтіру үшін көп күш жұмсады. 1925 жылдың соңына қарай Надеждинск зауыты толық қуатымен жұмыс істеді. Көшелер мен үй нөмірлері өзгертілді. Аурухана, цирк және кабаре ашылды. 1930 жылдары Надеждинскіде темір металл өндірісі кеңейіп, әртараптандырылды. 1934 жылы қала Свердловск облысындағы большевиктер партиясының жетекшісі Иван Дмитриевич Кабаковтың құрметіне Кабаковск деп аталды. 1937 жылы Кабаков Сталиннің тазарту шараларында қызметтен босатылып, атылып, қаланың атауы қайтадан Надеждинскіге өзгертілді. 1939 жылдың 7 маусымында қалаға ұшқыш Анатолий Серовтың құрметіне Серов деп атау берілді, ол бұрынғы Надеждинск зауытының жұмысшысы және испан Азамат соғысының батыры болған, ол 1939 жылдың 11 мамырында қаза тапқан. Серов екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болат өндірісінің маңызды орталығы болды. Әскерге шақырылған ер адамдардың жетіспеушілігіне байланысты болат жұмыстарының көп бөлігін әйелдер атқарды. Немістер басып алған кеңестік аумақтардан көптеген ұйымдар Серовке эвакуацияланды: Полоцк пен Смоленск ауруханалары, Ленинградтан Ленком театры. Соғыстан кейін қайта құру кезінде болатқа сұраныс одан да артты. Серов ірі электрлендірілген теміржол орталығы болды және жаңа электр станциясы салынды. 1958 жылы Серов алғашқы ферросиликонын өндірді. 1970 жылдары ағаш фабрикасы мен газ құбыры салынды. 1990 жылдардың басында Михаил Горбачевтің сәтсіз реформалары қала экономикасын рекордтық төмен деңгейге жеткізді. Қалада жұмыссыздық пен кедейлік күрт өсті, Ресейдегі көптеген басқа да шағын қалалардағыдай. Сонымен қатар көптеген кәсіпорындар жекешелендірілді немесе муниципалдық меншікке айналды. 1993 жылдың 14 шілдесінде Киселевское су қоймасындағы бөгет жарылып, 1373 отбасы үйсіз қалды. 2000 жылдан бері қала экономикасы жақсарды, тұрмыс деңгейі көтерілді және қаланың сыртқы келбеті жақсара берді. 2004 жылдың қарашасында Серов қаласында Ресей бодибилдинг және фитнес чемпионаты өтті.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-территориялық бөлініс шеңберінде Серов Серов ауданының әкімшілік орталығы болып табылады, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік бөлініс ретінде ол, отыз алты ауылдық елді мекенмен бірге, Серов қаласы ретінде жеке құрылған. Муниципалдық бөлініс ретінде Серов қаласы Серов қалалық округі ретінде біріктірілген.

Экономика

Серов – темір металлургиясының ірі орталығы, ол қала экономикасының 80% құрайды. Екі ең ірі кәсіпорын – А.К. Серов металлургия зауыты және Серов ферроқорытпалары зауыты. Соңғысы әлемдік феррохром өндірісінің шамамен 5% көлемін құрайды. Басқа салалар – машина жасау, ағаш өңдеу, тамақ өнеркәсібі. Серов электр станциясы (Серов ГРЭС) аймақты электр қуатымен қамтамасыз етеді. Қала – тау-кен аймағының орталығы, онда тас көмір, темір, боксит және алтын кен орындары бар. Аймақ шегінде, Серовтен солтүстікке қарай 10 шақырым жерде Серов никель кен орны орналасқан.

Климат

Климаты континенттік, жазда ыстық, қыста суық және қарлы болады.