Кіріспе

Демсіз, дем шығармайтын және көмекші дыбыссыз кедергі. Тіл білімінде, тенуистік дауыссыз ("/t/ɛ/n/.j/u://ɪ/s/ немесе "/t/ɛ/n/u://ɪ/s/") – демсіз, дем шығармайтын және көмекші дыбыссыз кедергі. Басқаша айтқанда, оның дауысының басталу уақыты нөлге жақын ("таза" фонемация, нөлдік VOT) болады, мысалы, испан тіліндегі p, t, ch, k немесе ағылшын тіліндегі p, t, k әріптері s әрпінен кейін (spy, sty, sky). Көптеген тілдерде бұл айырмашылық тек тоқталымдар мен аффикаттар үшін ғана маңызды. Дегенмен, кейбір тілдерде фрикативтер үшін де ұқсас қатарлар кездеседі. Мысалы, Мазауа тілінде тенуистікпен қатар эжективті, аспирациялық және дауысты фрикативтер бар, тоқталымдар да тенуистікпен салыстырылады. Көптеген клик тілдерінде дауысты, аспирациялық және көмекші дыбысты қатарларымен қатар тенуистік клик дауыссыздығы бар.

Жазба көшірмесі

Транскрипцияда жұмсақ дауыссыз дыбыстар әдетте нақты белгіленбейді, ал дауыссыз IPA әріптерімен жазылған дыбыстар, мысалы , басқаша көрсетілмесе, әдетте демсіз және көмекейлік емес деп есептеледі. Дегенмен, егер ағылшын тілі сияқты қарама-қайшылық туындамаса, аспирация көбінесе жазылмайды, сондықтан IPA кеңейтулерінде аспирацияның болмауын көрсететін арнайы диакритикалық белгі бар – үстіне жазылатын тең белгі (=). Ол кейде тілдердің фонетикалық сипаттамаларында кездеседі. Сонымен қатар, Солтүстік Рюкюан тілдері сияқты, дыбыстың фонологиялық жай белгісі аспирацияланған, ал жұмсақ дауыссыз дыбыстар нақты белгіленеді және транскрипцияланады. Unicode жүйесінде бұл символ келесі кодпен енгізіледі: . Алғашқы IPA конвенциясы бойынша жұмсақ тоқылдақ дыбыстар және т.б. жазылатын, егер қарапайым әріптер аспирацияланған дыбыстарды белгілеу үшін қолданылса (мысалы, ағылшын тілінде): «pie» және «spy».

Этимология

Тенуис термині ежелгі грек грамматикасының латын тіліне аудармаларынан шыққан, онда үш қатар дауысты дыбыстар ажыратылды: дыбысты β δ γ , тынысты φ θ χ және тенуис π τ κ. Осындай қатарлар көптеген басқа тілдерде де кездеседі. Бұл термин 19 ғасырдағы филологияда кеңінен қолданылған, бірақ 20 ғасырда сирек қолданылатын болды.