Кіріспе

Сөйлеу дыбысының түрі. Апроксиманттар – артикуляция мүшелері бір-біріне жақындасатын, бірақ турбулентті ауа ағынын тудыру үшін жеткілікті тар болмайтын немесе артикуляциялық дәлдікке ие болмайтын дыбыстар. Сондықтан апроксиманттар фрикативтер мен дауыстылардың арасында орналасады. Фрикативтер турбулентті ауа ағынын тудырады, ал дауыстылар турбуленттілік тудырмайды. Бұл топқа [ɹ] (rest сөзіндегідей) сияқты дыбыстар, сондай-ақ [j] және [w] (сәйкесінше yes және west сөздеріндегідей) сияқты жартылай дауыстылар, және [l] (less сөзіндегідей) сияқты бүйірлік апроксиманттар кіреді.

Терминология

Питер Ладефогед 1960 жылдары «апроксимант» терминін енгізгенге дейін, жақтық емес апроксиманттарды белгілеу үшін «фрикциясыз континуант» және «жартылай дауысты» терминдері қолданылатын. Фонологияда апроксимант – мұрын дауыстарын қоспағанда, барлық соноранттарды, соның ішінде дауыстыларды, қақпалы дауыстарды және дірілдемелі дауыстарды қамтитын ерекше белгі.

Апроксимациялар мен фрикациялар

Турбуленттілік аз болуымен қатар, жуықтау дыбыстарды жасау үшін қажетті дәлдік жағынан да үйкеліс дыбыстардан өзгешеленеді. Күшейтілген кезде, жуықтау дыбыстар сәл үйкеліске ұшырауы мүмкін (яғни, ауа ағыны сәл турбулентті болуы мүмкін), бұл үйкеліс дыбыстарды еске түсіреді. Мысалы, испан тіліндегі "ауда" ("көмек") сөзіндегі жіңішке таңдай жуықтау дыбысы, баса айтқанда үйкеліс дыбысы ретінде айтылады. Испан тілінде үйкеліс, жуықтау және аралық дыбыстар арасында мағыналық айырмашылық бар деп қарастыруға болады. Дегенмен, мұндай үйкеліс әдетте аз және үзілісті болып келеді, үйкеліс дыбыстардың күшті турбуленттілігінен ерекшеленеді. Ауыздың артқы бөлігінде орналасқан артикуляциялық нүктелер үшін, тілдер дауысты үйкеліс дыбыстары мен жуықтау дыбыстарын ажыратпайды. Сондықтан, Халықаралық фонетикалық алфавит (ХФА) дауысты үйкеліс дыбыстарының белгілерін төмендету белгісімен немесе онсыз жуықтау дыбыстар үшін де қолдануға мүмкіндік береді. Кейде көмекші "үйкеліс" дыбыстары жуықтау дыбыстар деп аталады, себебі оларда көбінесе дауыссыз жуықтау дыбыстардан артық үйкеліс болмайды, бірақ олар көбінесе көмекшінің фонециялық түрлері болып табылады, оларға ешқандай артикуляциялық тәсіл немесе орын сүйенбейді.

Батыс американдық ағылшын тілінде пайда болады

Дауыссыз бүйірлік жақындату дыбыстары дауыссыз тоқталымдардан кейін оның дауысты әріптесінің аллофоны ретінде кездесуі мүмкін, әсіресе батыс америкалық ағылшын тіліндегі үнсіз арт жақтан жасалатын жарықша тоқталымнан кейін.