Кіріспе

Солтүстік Америкада 1900 жылдардың басында құрылған тұрғын үйлер парктері болды. Көбінесе олар Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салынды, ал өз лоттарының көп бөлігін сата алмағандары соғыс кезінде жылжымайтын мүліктің сатылуының күрт төмендеуінен үлкен қаржылық шығынға ұшырады. Осы төмендеу соғыстан кейін мұндай жобаларды жаңадан құруға бөгет болған болуы мүмкін.

Сипаттамалары

Тұрғын үй парктері көршіліктің сәулет өнерінің белгілі бір стильдерін және даму стандарттарын қамтамасыз ету үшін шарттар, келісімдер мен шектеулерді ("CC&R") пайдаланумен ерекшеленді. Бұл шектеулер жиі сол кезең мен аймақ үшін тән болғандай, белгілі бір этникалық азшылықтарды қабылдамауға дейін жеткен. Оларға әдетте кіреберіс "қақпа" сияқты құрылымдардан бастап, көгалдандырылған бульварлар, саябақтар мен клуб үйлері сияқты кеңейтілген қоғамдық кеңістіктер кірді. Саябаққа барып-қайтудың қажеті болмай, тікелей саябақта өмір сүру мүмкіндігі – осы тұрғын үйлердің тартымдылығының бір бөлігі болды. Сондықтан көшелердің жоспарлауына, еніне, саябақ жолдарына, тротуарларға, жарықтандыруға және беделді ландшафт архитекторлары жобалаған жалпы ландшафт жоспарына ерекше назар аударылды. Мұндай жарақтанулар мен даму стандарттарының құны жоғары болғандықтан, тұрғын үй парктері негізінен әулетті сатып алушыларға ұсынылды.

Әсері

Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Солтүстік Америкадағы қалалар көбінесе жерді дамыту үшін аймақтарға бөліп жатқан жоқ, сондай-ақ қайда және қандай нысанда салуға болатынын анықтайтын жоспарлау ережелері де болмады. Тұрғын үй парктерінің алғашқы шарттары, міндеттемелері мен шектеулері қазіргі қалаларда аймақтарға бөлу және жоспарлау ережелерін стандартты түрде қолданудың алға күшін берген болуы мүмкін. "Резиденс Парк" тұрғын үйлерінің әсері жылдар бойы жылжымайтын мүлік дамуында сезілді. Тұрғын үй құрылысы атауының соңына "Парк" сөзін қосу кең таралды, бұл оның бастапқы мағынасын бұрмалады. Құрылыс салушылар мен жылжымайтын мүлік агенттері "Резиденс Парк" терминін жаңа салынатын кез келген дамуға бедел беру үшін қолдана бастады. Бұл кейінгі дамулардың көбі бастапқы Резиденс Парктерінің ешқандай элементтерін қамтымады. Олар тек үйлестірілген учаскелік дамулар болды, көбінесе саябақтарға ағаштар отырғызылған. Соңғы онжылдықтарда (1980-1990 жж.) кейбір жоспарланған тұрғын үй дамулары бастапқы Резиденс Парктерінің кейбір идеяларын қабылдады. Оларда ресми кіреберістер, құрылыстар мен көгалдандырулар болып, сіз учаскеге кіріп бара жатыр екеніңізді көрсетеді. Көбінесе көшелерді ойластырып жоспарлауда бұрылыстарға бейімділік сақталады. Кейбіреулерінде клуб үйлері және/немесе орталық саябақтар бар. Бірақ мұндай мүмкіндіктердің көпшілігі жергілікті қалалар жобаны бекіткен кезде қойылатын талаптарға байланысты болады, сондықтан олар жалпы қалалық саябақ сияқты көрінеді. Мұндай дамулар көбінесе инвестицияларынан максималды пайда табуға тырысатын ірі компаниялармен жасалады, сондықтан олар үйлерді де өздері салады. Нәтижесінде, үйлердің қатарында шамалы айырмашылықтармен көптеген үйлер кездеседі. Бастапқы Резиденс Парктерінен ерекшелігі – құрылыс салушы көбінесе көшелерді, коммуникацияларды және қоғамдық кеңістіктерді орнатқан. Содан кейін учаскелер жеке-жеке сатылып, көбінесе учаске иелерінен құрылыс басталғанға дейін архитектуралық жоспарларды қарау талап етілетін. Субъективті қарау даму үшін белгілі бір эстетикалық стандартты және/немесе стильді сақтау мақсатында жүргізілетін. Сондай-ақ, жаңа үй салудың ең төменгі құны, ең жоғары биіктігі, учаскеге орналастырылатын құрылыстардың саны, мүліктің мақсаты және т.б. сияқты талаптар да болды. Бұл сәулет өнерінің әртүрлілігіне және көз тартатын көше көрінісіне әкелді. Кейбір Резиденс Парктері бүгінге дейін сақталған, және CC&R-дің көпшілігінің мерзімі біткенімен, көшелер мен сәулет көбінесе парктік атмосфераны сақтауға мүмкіндік берді.