Кіріспе
Жеткізу тізбегін басқару компаниясы
Li & Fung Limited – Гонконгта орналасқан жеткізу тізбегін басқару компаниясы. 1906 жылы құрылған компания 1973 жылы акциялары биржада саудаланыла бастады және одан бері Солтүстік Америка мен Еуропаның ірі сауда желілері үшін киім, ойыншықтар және түрлі тұтыну тауарларын өндіруде маңызды рөл атқарып келеді. Компания акциялары биржаға шыққаннан кейін айтарлықтай өсім көрсетті, 2011 жылы нарықтық капитализациясы ең жоғары деңгейге жетті. Алайда, Alibaba және Amazon сияқты өндірушілерді тікелей тұтынушылармен байланыстыратын платформалардың пайда болуы компания үшін күрделі жағдай туғызды. АҚШ-Қытай сауда қарым-қатынасындағы шиеленістер мен COVID-19 пандемиясына жауап ретінде Li & Fung 2020 жылдың наурыз айында жекешелендіру жоспарларын жариялады және одан кейін Гонконг қор биржасынан шығарылды. Бұл қадам нарықтың өзгеруіне бейімделу үшін қажетті қайта құру және технологиялық инвестицияларды жеделдету мақсатында жасалды. Компания тарихы әртүрлі салалардағы қызметтер спектрін кеңейту және әртараптандырумен сипатталады. Fung Pak liu және Li To ming құрған компания бастапқыда фарфор экспорттаумен айналысты, кейіннен басқа өнімдерге көшті және 1970-ші жылдары Гонконгтың ірі экспорттаушысы ретінде танылды. Компания дәстүрлі делдалдық қызметтен дизайннен логистикаға дейінгі толыққанды қызметтер ұсынатын, Батыс сауда желілерімен байланысын нығайтатын жеткізу тізбегін басқару бойынша кешенді шешімдер берушіге айналды. 1990 және 2000-жылдары Li & Fung белсенді түрде компанияларды сатып алу стратегиясын ұстанды, осы арқылы әлемдік нарықтағы өкілдігін және қызметтер спектрін кеңейтті. Бұл қарқынды өсім кезеңінен кейін 2010-жылдары компания сауда-саттық, логистика және өндіріс салаларындағы негізгі құзыреттерін дамытуға стратегиялық бағыт берді. Бұл бөлшек сауда нарығының өзгеруіне және электрондық коммерцияның тудырған қиындықтарына жауап ретінде жасалды. 2021 жылы LFX құрылуы Li & Fung компаниясының цифрлық дәуірге бейімделуін жалғастырды. Тарихы бойында Li & Fung түрлі сын-ескертпелер мен дау-дамайларға тап болды, оның ішінде еңбек құқығы мәселелері және өсу стратегиясымен байланысты қиындықтар болды. Атап айтқанда, компания өндіріс орындарындағы қауіпсіздік стандарттарын және жұмыс жағдайларын жақсарту бойынша шаралар қабылдады, әсіресе Бангладештің кейбір аймақтарындағы оқиғалардан кейін. Стратегиялық дамуы барысында компания жеткізушілерге төлем жасалмағаны туралы айыптауларға да ұшырады. Осы қиындықтарға қарамастан, Li & Fung әлемдік сауда мен бөлшек сауданың үздіксіз өзгеретін жағдайына бейімделе отырып, әлемдік жеткізу тізбегін басқару секторындағы маңызды ойыншы болып қала береді.
19061970 Құрылтай және алғашқы жылдары
Li & Fung компаниясы 1906 жылы Гуанчжоу қаласында ағылшын тілінің мұғалімі Фун Пак Лиу және отбасында порцелин дүкені болған жергілікті саудагер Ли То Мин құрды. Компанияның атауы негіздеушілердің тегінен шыққан, ол «пайда» (Li) және «молдық» (Fung) дегенді білдіреді, бұл негіздеушілердің ниеттерін көрсетеді. 1900 жылдардың басында Li & Fung экспорт саласында толығымен қытайлық мүдделі тараптарға тиесілі алғашқы компания болды. Бастапқыда порцелинге назар аударған компания отшашу, нефрит, асыл сүйек бұйымдары және жібекке көшті, АҚШ нарығын Ignaz Strauss & Company компаниясымен серіктестік арқылы бағытталды. 1937 жылы компания британдық Гонконгқа кеңейіп, материктік Қытайдан тыс алғашқы филиалын ашты. 1946 жылы Ли үлесін сатқанмен, компания аймақтық корпоративтік нормаларға қарамастан, бастапқы атын сақтап қалды. Одан кейін Гуанчжоу филиалы жабылды, ал қызметкерлер Гонконгтағы компанияның бас кеңсесіне көшірілді. 1940 жылдардың соңында Li & Fung Гонконгтың 30% ротанг жиһазын экспорттады. 1950 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының Қытайға қатысты сауда эмбаргосы Гонконгтың тоқыма, пластик, электроника, сағаттар және ойыншықтар өндірісіне өтуіне ықпал етті. Бұл өтуге материктік Қытайдан келген өнеркәсіпшілердің технология мен капитал әкелуі, сондай-ақ Қытайдан келген адамдардың көптеуі, төмен салық салу, экономикалық тұрақтылық, ең аз шектеулер және порттық инфрақұрылым экспорттық сектордың дамуына қатысты. 1973 жылдың сәуір айында Li & Fung Гонконг қор биржасында тіркелді. Алайда, 1973 жылғы Араб мұнай экспорттаушы елдер ұйымының (OAPEC) АҚШ-қа қатысты мұнай эмбаргосы 1975 жылға дейін созылған әлемдік рецессияны тудырды, бұл 1976 жылы жақсарғанға дейін Li & Fung-тың қаржылық көрсеткіштеріне кері әсер етті. 1970 жылдары батыс саудагерлері Азия өндірушілерінен тікелей импорттауды бастады. Осыған жауап ретінде Li & Fung дәстүрлі делдал рөлінен өндіріс серіктесіне ауысты. Стратегиялық өзгеріске дизайн, маталар мен өндіріс үшін жеткізушілерді анықтау, инспекция, қаптама және логистика сияқты қызметтерді ұсыну кірді, бұл компанияның батыс бөлшек саудагерлері мен Қытайдағы жеткізушілер арасындағы беделін арттырды. 1980 жылдардың басында Li & Fung клиенттеріне The Gap және The Limited кірді, ал компания Корея, Таиланд және Тайваньдан сөмкелер, белбеулер, аяқ киімдер, шарфтар және басқа да сәндік аксессуарлардың дистрибьюторы ретінде де жұмыс істеді. 1980 жылдардың соңында Li & Fung ойыншықтар индустриясына және бөлшек саудаға кірді, жеткізу тізбегі моделін Toys R’ Us компаниясымен бірлесіп қабылдады. Li & Fung жылжымайтын мүлік, қойма, кеме қатынасы, қаржы және сақтандыру сияқты басқа салаларға стратегиялық бірлескен кәсіпорындар, сатып алулар және инвестициялар арқылы көшті. Осы қиындықтарға қарамастан, Li & Fung компанияны жекешелендіруге кірісті, басқаруды сатып алу 1989 жылдың қаңтарында аяқталды. 1989 жылы Фунг ағайындылары компанияны жекешелендіру үшін басқаруды сатып алуды бастады, бұл бақылауды нығайту және талантты тартуға және ұстап қалуға мүмкіндік беретін корпоративтік ортаны құруға бағытталған. Сол жылы Үш жылдық жоспар енгізілді, онда басшылар күтілетін бизнес ортаны көрсететін үш жылдық мақсаттарды белгіледі. Бұл стратегиялық жоспарлау жүйесі тактика уақыт өте келе өзгеретін болса да, мақсаттарды тұрақты ұстау үшін жасалды. 2014 жылғы Гарвард бизнес мектебінің зерттеуі бұл стратегия нашар өнім көрсеткен компанияларды сатып алуға әкелген болуы мүмкін екенін көрсетті, атап айтқанда, Li & Fung 2008 және 2013 жылдар аралығында шамамен 50 компанияны сатып алды. 1992 жылы Гонконг қор биржасына қайта тіркелгеннен кейін Фунг ағайындыларының басшылығымен Li & Fung өзінің жаһандық аяқ басуын және қызмет көрсетулерін кеңейтуге бағытталған бірқатар стратегиялық сатып алуларға кірісті. Бұл 1995 жылы Ұлыбританияда орналасқан Inchcape Buying Services (бұрын Dodwell & Co.) сатып алуды қамтыды, бұл Li & Fung-тың сатып алу желісін Үнді субконтинентіне, Жерорта теңізі мен Кариб теңізіне дейін кеңейтті. 1999 жылы Li & Fung өзінің екі ірі бәсекелесін сатып алды: Swire & Maclaine, Ұлыбританияда орналасқан логистикалық компания және Camberley Enterprises. 2000 жылдардың басында сатып алулар арқылы одан әрі кеңейту жалғасты, мысалы Colby Group сатып алу және директорлар кеңесінде Брюс Роковицтің тағайындалуы, кейіннен Li & Fung (Trading) Limited компаниясының президенті, Топтың негізгі сауда еншілес компаниясы болды. Компания өзінің портфелін сәндік киімдер, логистика және бөлшек сауданы қамтитын әртүрлі секторларда кеңейтті, атап айтқанда 2007 жылы Tommy Hilfiger-дің жаһандық сатып алу операцияларын сатып алды. Li & Fung-тың белсенді сатып алу стратегиясы акцияларды орналастыру және Temasek Holdings сияқты маңызды акционерлердің инвестициялары арқылы қолдау көрсетілді, ол Li & Fung-тың 4,62% үлесін 3,88 миллиард гонконг долларына сатып алып, компанияға одан әрі сатып алуларға қаржы жұмсауға мүмкіндік берді.
2014-2019: Өту, цифрландыру және нарық проблемалары
2010 жылы басталған жаһандық сауда ландшафтындағы революция онжылдықтың екінші жартысында күшейді. Электрондық коммерцияның қарқынды өсуі және тұтынушылар мінез-құлқының өзгеруі орасан зор өзгерістерге алып келді. Кейбір сарапшылар "сауданың күйреуі" деп атаған осы кезеңде дәстүрлі сауда бұрын-соңды көрмеген қиындықтарға тап болды. Жауап ретінде Li & Fung бірқатар стратегиялық қадамдар жасады және технологияларға инвестициялады. Дегенмен, бұл шараларға қарамастан, 2011 жыл мен 2020 жыл аралығында Li & Fung компаниясының нарықтық құны 95%-ға төмендеді. 2014 жылы Спенсер Фунг Виктор Фунгтің орнына Топтың бас директоры болып тағайындалды, ал Марк Компаньон Топ президенті міндетін атқарды. Сол жылы Li & Fung өзінің операцияларын стратегиялық тұрғыдан бөліп, акцияларды бөлу арқылы жаһандық брендтері мен лицензиялық бизнесін жекелендірді. Брюс Роковиц жаңадан тәуелсіз Global Brands Group компаниясының бас директоры болды, ол 2014 жылдың шілдесінде Гонконг қор биржасында тіркелді. Бұл қадам компанияның өсу стратегиясын бірігулер мен сатып алулардан ауыстырып, негізгі құзыреттеріне – көздерге, саудаға және логистикаға назар аударуға бағытталды. Логистикалық операцияларын кеңейту мақсатында 2014 жылы компания China Container Line жүк тасымалдау компаниясын сатып алды. 2015 жылы Li & Fung Қытайдағы бөлшек сауда желісін кеңейту үшін Beijing Wangfujing Department Store Group Co. Ltd. және Shanghai Bailian Group Co. Ltd. компанияларымен бірлескен кәсіпорын құрды, 300 дүкен ашу жоспарланды. 2016 жылы Li & Fung LF Asia Distribution компаниясын, тұтынушылар мен денсаулық сақтау тауарын тарату бизнесін Dah Chong Hong компаниясына 350 миллион АҚШ долларына сатты. Компанияның 2014-2016 жылдарға арналған стратегиялық жоспары аяқталғанда, кіріс пен пайда үш жыл қатарынан төмендеді, 2016 жылы пайда 47%-ға азайды. 2017 жылы Hang Seng индексінен шығарылғаннан кейін Li & Fung үш бизнес-бөлімшесін – Whalen, Cobalt Fashion және MEIYUME – Hony Capital компаниясына 1,1 миллиард долларға сатты, бұл операция нәтижесінде компанияның активтерінің құны айтарлықтай төмендеді және 610 миллион АҚШ долларына тең есептік шығынға ұшырады. 2018 және 2019 жылдары Li & Fung компаниясының негізгі операциялық табысы төмендеді, 2018 жылы 20%-ға, ал 2019 жылы дүкендердің жабылуы, клиенттердің банкроттығы және маржаның төмендеуі салдарынан 22%-ға азайды. Осы қиындықтарға қарамастан, 2019 жылы Сингапурдегі Temasek Holdings компаниясы LF Logistics компаниясының 21,7%-ына 300 миллион АҚШ доллары инвестициялады, бұл компанияның құнын шамамен 1,38 миллиард АҚШ долларына бағалады. Сонымен қатар, Li & Fung компаниясының нарықтық капитализациясы шамамен 1,25 миллиард АҚШ долларын құрады.
2020 жылдан бүгінгі күнге дейін: қиындықтар мен стратегиялық өзгерістерді жеңу
2020 жылы Фунг отбасы Ли & Фунг компаниясын жекешелендіруді аяқтады, оны тарихи ең жоғары шаңынан едәуір төмен бағаға сатып алды. Бұл оқиғадан кейін компания толыққанды қайта құрылымдаудан өтті, нәтижесінде оның әлемдік жұмыс күші күрт қысқартылды. Бұл жұмыстан босатулар көпшілік наразылығына және бірнеше дереккөздерде заңсыз босатулар туралы айыптауларға әкелді. Соңынан Li & Fung компаниясы JD.com электрондық коммерция алып компаниясынан 100 миллион АҚШ доллары көлемінде инвестиция алды, бұл стратегиялық серіктестік пен қаржылық нығайтудың белгісі болды. 2021 жылдың сәуір айында LFX деп аталатын жаңа, тәуелсіз компания құрылғаны жарияланды, оның басшысы Li & Fung компаниясының қаржы директоры болды. Жаңа компания тұтыну тауарларын жеткізу тізбегі бойынша цифрлық шешімдер мен қызметтер ұсынуға баса назар аударады. 2021 жылдың желтоқсан айында Li & Fung компаниясының еншілес компаниясы LF Logistics компаниясы Maersk глобальды контейнерлік тасымалдау компаниясымен 3,6 миллиард АҚШ долларына ақшалай төлем арқылы сатылды. Бұл мәміле Li & Fung компаниясының бұрынғы шағын акционерлерінің арасында сұрақтар тудырды, олар Бағалы қағаздар және фьючерстер комиссиясынан сату бағасын тексеруді сұрады, себебі ол Li & Fung жекешелендірілген кездегі бағадан едәуір жоғары болды. 2022 жылдың қыркүйегінде Moody's Investors Service Li & Fung Limited компаниясының кредиттік рейтингін төмендету мүмкіндігін қарастыратынын хабарлады. Бұл хабарлама компанияның қайта құрылымдау жұмыстарына және LF Logistics компаниясын Maersk-ке сатуға қатысты алаңдаушылықты білдірді. Қаржылық жағдайдың жақсаруы күтілгенімен, Moody's Li & Fung компаниясының алдағы жылдары жоғары деңгейде өнімділікті сақтап қалу қабілетіне қатысты "айтарлықтай белгісіздік" бар екенін атап өтті.
Виктор және Уильям Фунг қоры
Виктор және Уильям Фунг қоры – жеке қайырымдастық ұйымы, стипендиялар мен гранттар арқылы лидерлік қабілеттерді дамытуға көмектеседі. Fung Scholars бағдарламасы бүкіл әлемдегі 31 университетте 6000-нан астам шәкірттер мен стипендиаттарды қолдайды.
COVID-19-ға қарсы іс-қимыл
2020 жылдың ақпан айында кеңінен тараған тапшылыққа жауап ретінде Circle K дүкендері 65 жастан асқан Гонконг тұрғындарына 100 000 хирургиялық масканы тегін берді. Circle K сол кезде Li & Fung компаниясының еншілес компаниясы CRA Convenience Retail Asia Limited компаниясымен басқарылды. Компания 2020 жылдың қараша айында 340 Circle K дүкенін сатты. 2020 жылдың маусым айында Sourcing Journal журналы Li & Fung компаниясы сатып алу бөлімінің 70 пайызын қысқартып жіберді деген ақпарат таратты. Бір күннен кейін сол басылым Li & Fung компаниясы COVID-19 пандемиясының жаһандық бөлшек саудаға тигізген әсері компанияны штаттық санын бейімдеуге мәжбүр еткенін, бірақ барлық елдердегі барлық бөлімшелердегі жалпы көрсеткіш 70%-ға жуық емес екенін растады.
Серіктестік және бастамалар
Li & Fung – Тұрақты киімдер коалициясының (SAC) құрылтайшы мүшесі және Higg индексін дамытуға қатысты. Индекс – ұйымдар үшін бренд, өнім және нысан деңгейінде киім өнімдерінің қоршаған ортаға тигізетін әсерін өлшеу және бағалауды стандарттау құралы. Li & Fung жеткізушілерге кеңес беру арқылы зауыттарын жаңартуға, сондай-ақ жеткізу тізбегінің күрделілігі мен талаптарға сай болуына көмектеседі. 2012 жылы Fung Group арқылы Li & Fung Бангладеш фабрикаларындағы әйелдерге денсаулық, тамақтану және қаржылық жоспарлау бойынша оқыту үшін Business for Social Responsibility (BSR) ұйымымен ынтымақтастыққа кірісті. Бұл бастама кейіннен Камбоджа, Үндістан және Вьетнамға дейін кеңейтіліп, HERProject аясында киім өнеркәсібіндегі әйелдерге тигізетін әсерін арттырды. Бұл бастама Камбоджа, Үндістан және Вьетнамға да таралды. 2011-2014 жылдар аралығында Li & Fung CARE International ұйымының Hemaya жобасын қолдады. Жобаның мақсаты – Ирбид, Аль-Мафрак және Аз-Зарка қалаларының маңындағы білікті өнеркәсіп аймақтарында (QIZ) орналасқан киім фабрикаларында жұмыс істейтін әйелдерді күштендіру болды, мұнда көптеген тоқыма фабрикалары бар. Hemaya бастамасы – CARE Jordan ұйымының жергілікті жұмыспен қамту мүмкіндіктері мен жергілікті әйелдер арасындағы байланысты дамыту стратегиясының бір бөлігі, бұл Иорданиядағы әйелдердің еңбекке қатысу деңгейінің төмендігіне (әлемдегі ең төмен деңгейлердің бірі) жауап ретінде жасалды. 2019 жылдың ақпан айында Li & Fung Everlane, G Star Raw және Selfridges Group сияқты компаниялармен бірге Global Fashion Agenda (GFA) серіктесі атанды. Бұл серіктестік – сән индустриясындағы қоршаған ортаны қорғау және тұрақтылықты арттыруға бағытталған. 2021 жылдың шілдесінде Li & Fung Canopy экологиялық ұйымымен серіктестік құрды. Бұл серіктестік айналмалы және жаңа буынның баламалы материалдарын қаптама шешімдерінде пайдалануға және брендтерімен, бөлшек сауда клиенттерімен тұрақтылық практикалары бойынша жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бұл серіктестік Li & Fung компаниясының жеткізу тізбегінде қоршаған ортаны қорғауға бағытталған күш-жігерінің бір бөлігі. 2023 жылдың наурызында Li & Fung Happy Returns компаниясымен серіктестік құрып, 1100-ден астам Hibbett Sports және City Gear дүкендерінде Return Bars ашты. Бұл онлайн сатып алулар бойынша жеке қайтаруды жеңілдетеді және картоп қалдықтарын және парниктік газдар шығарындыларын азайтуға көмектеседі. Сонымен қатар, Li & Fung компаниясының еншілес компаниясы Unifi3d BeProduct компаниясымен әртүрлі брендтер, бөлшек сауда және өндірушілер үшін цифрлық өнімдерді жасау және басқаруды жақсарту үшін жұмыс істеді. 2024 жылдың наурыз айында Li & Fung CDP Климаттың өзгеруі бойынша 2023 жылғы жарияланымдары үшін "B" бағасын алды. Бұл баға CDP компаниясының жыл сайынғы бағалауының бір бөлігі болып табылады, ол компаниялардың қоршаған ортаны қорғаудағы ашықтығы мен нәтижелерін өлшейді.
Еңбек
2012 жылдың қарашасында Бангладештегі Tazreen Fashions фабрикасында өрт шығып, 112 жұмысшы қаза тапты. Фабриканың клиенттерінің арасында Walmart, C&A және Li & Fung компаниялары болды. Оқиғадан кейін Li & Fung компаниясы Tarzeen-мен 175 000 АҚШ долларына шарт жасасқанын мойындады және құрбандардың отбасыларына 1200 АҚШ доллары көлемінде өтеу төлеуге уәде берді. Бұдан өзге, компания зардап шеккен отбасыларға көбірек көмек көрсету мақсатында, құрбандардың балалары үшін білім беру қорын құру сияқты бастамаларды жариялады. 2014 жылдың қаңтар айында компания фабрикаларға қауіпсіздік стандарттарын сақтауға көмектесу үшін кеңес беру қызметтерін, қаржыландыру мен сақтандыру ұсынатынын хабарлады. 2013 жылы бес киім фабрикасы орналасқан Rana Plaza ғимаратының құлауы да адам өміріне қатер келтірді. Li & Fung компаниясы құлау кезінде Rana Plaza-да орналасқан кез келген фабрикамен операциялар жүргізбегенін және тапсырыстар да болмағанын мәлімдеді. Li & Fung және осы сияқты компаниялардың келіссөздер жүргізу тәсілдеріне сын айтылды, кейбір сарапшылар бұл фабрикалардың қауіпсіздік пен еңбек жағдайларын нашарлатуға алып келетін шығындарды қысқарту шараларына ықпал етеді деп санайды. Сонымен қатар, белсенділер компанияны дамып келе жатқан елдердегі төмен жалақыны жалғастырудағы рөлі үшін және фабрика жағдайларын жан-жақты тексерудегі кемшіліктері үшін сынады.
Қаржылық
Li & Fung компаниясы сатып алу стратегиясы арқылы өсуіне байланысты сынға ұшырады. 2014 жылы Financial Times газетінде жарияланған мақалада 2006 жылдан 2014 жылға дейін компанияның сатып алуға байланысты жұмсалған қаражаты шамамен 7 миллиард АҚШ долларына жеткені айтылды. Осы кезеңде кіріс 4 миллиард доллардан 16 миллиард долларға дейін өскенімен, кірістің өсуі инвестициялармен салыстырғанда жеткіліксіз деп бағаланды, жалпы кіріс тек 30%-ға артты. South China Morning Post басылымынан Питер Гай компанияның стратегиясын одан әрі сынап, сатып алулардан күтілген синергиялық эффектілер іске аспағанын және Li & Fung компаниясының негізгі өндірістік қуатына қайта оралуды ұсынды. 2019 жылы SimplyWallSt компаниясы Li & Fung компаниясының бас директорының еңбекақысы туралы алаңдаушылық білдірді, оның ұқсас нарықтық капитализациясы бар басқа компаниялардың басшыларымен салыстырғанда артық екенін мәлімдеді. 2020 жылы Гонконгтың Ішкі кірістер департаменті Li & Fung Trading (LFT) компаниясын екі маңызды мәселе бойынша тексерді: біріншісі – Гонконг, Қытайдың материктік бөлігі және Макаодан тыс жерлерден әкелінген тауарлардан түскен пайдадан табыс салығы алынуы керек пе деген сұрақ болды. Екінші мәселе – Ұлыбританияның Виргин аралдарындағы бас компанияға төленген маркетингтік комиссияны құрлықтағы пайдадан шегеру, Ішкі кірістер заңнамасының (IRO) 61 және 61A баптарында белгіленген салықтан қашуға қарсы ережелерді бұзу болып табылатындығы туралы мәселе болды. Қарау кеңесі бірінші мәселе бойынша Li & Fung компаниясының пайдасына, ал екінші мәселе бойынша – Комиссия мүшесінің жағына шешім шығарды; мәселе келісіммен шешілді. 2020 жылдың 12 мамырында компанияның жекешелендіру жоспарына азшылық акционерлерінің 97,1% қолдау көрсетті. Li & Fung компаниясының келісімге қарсы болған акционерлері Гонконгтың Бағалы қағаздар және фьючерстер комиссиясына (SFC) шағымданып, Li & Fung компаниясының 12 мамырдағы акционерлер жиналысы заңнамаға сәйкес өткізілгенін тексеруді сұрады.