Кіріспе
Франциск Лея (27 қаңтар 1885 жылы Лежаск маңындағы Гродзиско-Горне қаласында туған – 11 қазан 1979 жылы Краковта, Польша) – поляк математигі. Ол Польшаның оңтүстік-шығысындағы кедей шаруа отбасында дүниеге келген. Львов университетін бітіргеннен кейін 1910 жылдан 1923 жылға дейін жоғары мектептерде математика және физика пәнін оқытқан, соның ішінде Краковта. 1924 жылдан 1936 жылға дейін Варшава политехникалық және Варшава университетінде профессор, 1936 жылдан 1960 жылға дейін Ягеллон университетінде профессор болды. «Краков операциясы» кезінде неміс нацистерімен тұтқындалып, Ягеллон университеті мен Технологиялық университетінің 183 поляк профессорымен бірге Заксенхаузен концлагеріне жіберілді. Бенито Муссолини және Ватикан сияқты көрнекті итальяндықтардың халықаралық наразылығынан кейін 1940 жылдың 8 ақпанында 40 жастан асқан 101 профессор Сахсенхаузеннен босатылды. Алайда, 40 жастан асқан Лея босатылған тұтқындардың тізімінде болған жоқ. Ол 1940 жылдың мамырына дейін концлагерде қалды, содан кейін Краковқа оралды. Краковта оны жаман жаңалық күтіп тұрды: университет жабылды, Леяның пәтері нацистер басып алды. Жұмысы мен үйінен айырылған жұбайлар Гродзиско-Горнеге көшіп баруды шешті, онда олардың шағын үйі мен бақшасы болды. Олар Гестаподан рұқсат алып, Краковтан кетіп қалды. Гродзискода Лея «Рачунек różniczkowy i całkowy ze wstępem do równań różniczkowych» (Дифференциалдық және интегралдық есептеулер, дифференциалдық теңдеулерге кіріспемен) атты еңбегін жазды. 1948 жылдан бастап Польша Ғылым академиясының Математика институтында жұмыс істеді. 1919 жылы Польша математикалық қоғамын құрушылардың бірі болды және 1963 жылдан 1965 жылға дейін оның президенті қызметін атқарды. 1931 жылдан бастап Варшава ғылым қоғамының (TNW) мүшесі болды. Оның ғылыми қызығушылығының басты бағыттары аналитикалық функциялар, әсіресе экстремалды нүктелер әдісі және трансфинитті диаметрлер болды. Сондай-ақ, ол топологиямен де айналысты, топологиялық топтың анықтамасын енгізді.
Franciszek Leja (27 January 1885 in Grodzisko Górne near Leżajsk – 11 October 1979 in Kraków, Poland) was a Polish mathematician. He was born to a poor peasant family in the southeastern Poland. After graduating from the University of Lwów he was a teacher of mathematics and physics in high schools from 1910 until 1923, among others in Kraków. From 1924 until 1936 he was a professor at the Warsaw University of Technology and Warsaw University, from 1936 until 1960 in the Jagiellonian University. He was captured by German Nazi during Sonderaktion Krakau and sent with 183 Polish professors of the Jagiellonian University and University of Technology to Sachsenhausen concentration camp. After international protest by prominent Italians including Benito Mussolini and the Vatican, 101 professors who were older than 40 were released from Sachsenhausen on February 8, 1940. Unfortunately Leja, older than 40, was not in the group of released prisoners. He stayed in a concentration camp until May 1940 when he returned to Kraków. In Kraków bad news were waiting for him: the university was closed, Leja's apartment was taken over by Nazi. The homeless couple with no income decided to move to Grodzisko Górne where they have a small house and garden. They got a permission from Gestapo and left Kraków. In Grodzisko Leja wrote the book on the calculus Rachunek różniczkowy i całkowy ze wstępem do równań różniczkowych. Since 1948 he worked for the Institute of Mathematics of the Polish Academy of Sciences. He was a co founder of the Polish Mathematics Society in 1919 and from 1963 until 1965 the President. Since 1931, he was a member of the Warsaw Science Society (TNW). His main scientific interests concentrated on analytic functions, in particular the method of extremal points and transfinite diameters. He was also interested in topology; he introduced the definition of topological group
Шығармалары
Дифференциалдық және интегралдық есептеулер, дифференциалдық теңдеулерге кіріспемен, 1947 жылы бірінші басылым, Польша математикалық қоғамы, 2008 жылы 17-ші басылым PWN. Кешенді функциялар (1967 ж. жарияланды, 5-басылым 1979 ж.). Аналитикалық функциялар теориясы, PWN, Варшава 1957.