Кіріспе

Білім беру бағдарламасы

Халықаралық бакалавриат дипломы бағдарламасы (IBDP) – әлемнің 140 еліндегі 16-19 жастағы жастарға арналған екі жылдық білім беру бағдарламасы. Бағдарлама жоғары білімге түсу үшін халықаралық деңгейде мойындалатын біліктілікті ұсынады және көптеген әлемдік университеттерде танылады. Ол 1960 жылдардың басында Швейцарияның Женева қаласында халықаралық білім берушілер тобымен әзірленген. 1975 жылы аяқталған алты жылдық сынақ жобасынан кейін екі тілді диплом орнатылды. Халықаралық бакалавриат (IB) басқаратын IBDP 140-тан астам елдегі мектептерде бес тілдің бірінде: қытай, ағылшын, француз, неміс немесе испан тілдерінде оқытылады. IB дипломын ұсыну үшін мектеп IB мектебі ретінде аккредиттелуі керек. IBDP студенттері алты пән бойынша бағалауды аяқтайды, әдетте 6 пән тобының әрқайсысынан біреу (бірақ студенттер өнер немесе музыка сияқты 6-шы топтағы пәннен бас тарта алады, оның орнына басқа топтардың бірінен қосымша пән таңдайды). Сонымен қатар, олар CAS, TOK және кеңейтілген эссе сияқты үш негізгі талапты орындауы керек. Студенттер ішкі және сыртқы бағалаулар арқылы бағаланады, ал курстар әдетте екі немесе үш уақыт белгіленген жазбаша емтихандар сериясымен аяқталады. Ішкі бағалау пәнге қарай өзгереді: ауызша таныстырылымдар, тәжірибелік жұмыс немесе жазбаша жұмыс болуы мүмкін. Көп жағдайда, оларды сынып мұғалімі бағалайды, содан кейін мұғалімнің бағасы сыртқы модератормен тексеріліп, қажет болған жағдайда түзетіледі. Жалпы алғанда, IBDP жақсы қабылданып, студенттерге пәнаралық ойлауды енгізгені үшін мақталады. Ұлыбританияда «Гардиан» газеті IBDP-ны «үш немесе төрт А деңгейінен де академиялық тұрғыдан қиын әрі кең ауқымды» деп мәлімдейді.

Тарих және негіз

1945 жылы «Халықаралық мектептер конференциясы» Женева халықаралық мектебінен (Эколинт) халықаралық мектептер бағдарламасын жасауды сұрады. Ол Ecolint-тің ағылшын тілі бөлімінің директоры болғанда, Десмонд Коул Бейкер бұл идеяны дамыта бастады, ал 1962 жылы оның әріптесі Роберт Лич Женевада конференция ұйымдастырды, онда «Халықаралық бакалавриат» термині алғаш рет айтылды. Америкалық әлеуметтік-гуманитарлық пәндер мұғалімі Лич конференцияны ұйымдастырды, оған ЮНЕСКО-ның 2500 долларлық грантымен Еуропалық мектептер мен ЮНЕСКО өкілдері қатысты. «Шекаралар арқылы мектептердегі Халықаралық бакалавриаттың пайда болуы» туралы жазған Алек Петерсон Личті «Халықаралық бакалавриаттың бастамашысы» деп атайды. Конференция соңында ЮНЕСКО Халықаралық мектептер қауымдастығын қосымша 10 000 АҚШ долларымен қаржыландырды, бірақ бұл қаражат бірнеше құжаттарды жариялауға немесе мұғалімдерді кездесулерге шақыруға ғана жеткілікті болды. 1964 жылы Алек Петерсон (Оксфорд университетінің білім департаментінің директоры), Харлан Хансон (Колледж кеңесінің жоғары сыныпқа қабылдау бағдарламасының директоры), Десмонд Коул (Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық мектебінің директоры) және Десмонд Коул Бейкер (Женева халықаралық мектебінің басшысы) сияқты халықаралық білім берушілер Халықаралық мектептер емтихан синдикатын (ISES) құрды. Коул мен Хансон АҚШ-тағы колледжге түсу емтихандарында тәжірибе алды, ал Хансон әсіресе Колледж кеңесімен ұзақ қарым-қатынаста болғаннан кейін тәжірибе жинақтады. 1968 жылы IBDP-ті дамыту және қолдау үшін IB штаб-пәтері ресми түрде Женевада құрылды. Алек Петерсон IBO-ның алғашқы бас директоры болды, ал 1968 жылы он екі елдегі он екі мектеп IBDP-ге қатысты, оның ішінде Уэльстегі Атлантик колледжі, Женевадағы Эколинт және Нью-Йорктегі UNIS. Мақсаты – «дипломатия, халықаралық және көпұлтты ұйымдар әлеміндегі ата-аналарының ұялы өміріне бейімделген, жастар үшін халықаралық деңгейде мойындалатын университеттерге қабылдау біліктілігін қамтамасыз ету» болды. IB Диплом бағдарламасының алғашқы алты жылы, студенттердің саны шектеулі болған кезең, «тәжірибелік кезең» деп аталады. Әр мектепті ISES немесе IBO тексеріп, олардың үкіметінен бекіту алу керек еді. Тәжірибелік кезең 1975 жылы аяқталды, сол жылы Солтүстік Америкадағы Халықаралық бакалавриат (IBNA) жеке ұйым ретінде құрылды, бұл IBDP-ні жүзеге асыруға арналған қаржыландыруды Женеваға жібермей, елде қалдыруға мүмкіндік берді. Бағдарламаның алғашқы ресми нұсқауы 1970 жылы жарияланды, онда оның оқу жоспары мен ресми бағалау туралы ақпарат, сондай-ақ білім теориясы курсы қамтылған. Кеңейтілген эссе 1978 жылы енгізілді, бірақ шығармашылық, іс-қимыл, қызмет (CAS) нұсқаулықтарда айтылса да, 1989 жылға дейін нақты анықталмады. 1980 жылы «интернационализмнің» еуроцентристік екеніне сын ретінде жауап ретінде IB Сингапурда Азия мәдениеті мен білімін IB оқу бағдарламасына енгізу мақсатымен семинар өткізді. 1982 жылы IB мектептерінің басшыларының тұрақты конференциясы оқу бағдарламасындағы еуроцентризмді өзгерту үшін қадамдар жасады. Сол жылы Жапония үкіметі «IB-ның әртүрлі аспектілеріне жапондық қызығушылықтың белгісі ретінде» IBO үшін ғылыми конференция өткізді. 1974 жылы студенттерге гуманитарлық немесе ғылыми пәндердің бірін немесе бірнешеуін ана тілінен басқа тілде оқуға мүмкіндік беретін екі тілді дипломдар енгізілді. IB Диплом бағдарламасының пәндері 1983 жылы испан тілінде қолжетімді болды. Кеңейтілген эссе (EE). Кандидаттар ЕЭ пәндерінің тізімінен таңдалған тақырып бойынша 4000 сөзден аспайтын тәуелсіз зерттеу эссесін жазуы тиіс. Кандидат қазіргі оқып жүрген пәнінің ішіндегі тақырыпты зерттеуді таңдай алады, бірақ бұл міндетті емес. ЭЭ-ны салааралық тақырып бойынша жазуға болады. Білім теориясы (БТК). Бұл курс студенттерді білімнің табиғаты мен шектеулері туралы теориялармен таныстырады (негізгі эпистемология) және білімнің мәні мен жарамдылығын анықтау бойынша практикамен қамтамасыз етеді (критикалық ойлау). Бұл диплом бағдарламасының «басты элементі» болып саналады және барлық дипломдық үміткерлердің қатысуы міндетті курс болып табылады. TOK 100 сағат оқуды, IB белгілеген алты тақырыптан таңдалған 1600 сөзден тұратын сыртқы бағаланған эссе (жалпы бағаның 67%) және кандидаттың таңдаған тақырыбы бойынша ішкі бағаланған көрме немесе презентацияны (жалпы бағаның 33%) талап етеді. Шығармашылық, іс-қимыл, қызмет (CAS). CAS студенттерге жеке өсуге, өзін-өзі тануға, интеллектуалдық, физикалық және шығармашылық дағдыларды дамытуға, сондай-ақ қоғамдық жұмысқа қатысу арқылы өздерін жауапты қоғам мүшелері ретінде сезінуге мүмкіндік береді (қызмет), спортпен немесе басқа да физикалық белсенділікпен (іс-қимыл) және шығармашылықпен (шығармашылық) айналысуға мүмкіндік береді. Екі жылдық бағдарлама аясында CAS іс-қимылының ең төменгі мөлшері аптасына 3-4 сағатты құрайды, бірақ «сағаттарды санау» көтермеленбейді. Бұрын 150 CAS сағаты толықтыру қажеттілігі болған, бірақ ол 2010 жылы жойылды. Дегенмен, кейбір мектептер әлі де осы сағаттарды талап етеді. Жоғары деңгейде (HL) үш немесе төрт пән оқылуы керек, ал қалғандары стандартты деңгейде (SL) оқылады. Алты IBDP пән тобы мен курс ұсынылымдары төменде келтірілген. Пән топтары мен жеке курстар туралы толық ақпаратты тиісті пән топтарының мақалаларында табуға болады:

1-топ: Тіл және әдебиетті зерттеу. SL немесе HL деңгейінде оқылатын бұл пән әдетте студенттің ана тілі болып табылады, 80-нен астам тіл қолжетімді. 2011 жылдың жазында басталатын курстар үшін Тіл A (бұрынғы A1) екі нұсқасы бар: Әдебиет, бұл бұрынғы курсқа өте ұқсас, және Тіл және әдебиет, бұрынғы 2-топтың Тіл A2 пәндерінің сәл қиын нұсқасы, ол тоқтатылды. Салааралық пән – әдебиет және өнер SL деңгейінде де оқылуы мүмкін. 2-топ: Тілді меңгеру. Қосымша тіл, келесі деңгейлерде оқылады: Тіл B (SL немесе HL) немесе Тіл ab initio (тек SL). Латын және ежелгі грек тілдері де ұсынылады және SL немесе HL деңгейінде оқылуы мүмкін. Әлемдік діндер курсы және салааралық Әлеуметтік және орталық жүйелер курсы тек SL деңгейінде ұсынылады. 4-топ: Эксперименттік ғылымдар. Бес курс SL және HL екі деңгейінде ұсынылады: химия, биология, физика, дизайн және технология, компьютерлік ғылым. Спорт, жаттығу және денсаулық ғылымы курсы және салааралық Әлеуметтік және орталық жүйелер және Табиғат ғылымы курстары тек SL деңгейінде ұсынылады. 5-топ: Математика. IB Дипломын алуды көздеген барлық студенттер математика курсын оқуы керек, курстар әртүрлі деңгейлерде және әртүрлі бағыттарда қолжетімді. Екі ерекше IB математика курсы бар, екеуі де стандартты немесе жоғары деңгейде қолжетімді: Математика: Талдау және тәсілдер, алгебралық әдістерге және математикалық ойлауға баса назар аударады, және Математика: Қолдану және түсіндіру, модельдеуге және статистикаға баса назар аударады, сондай-ақ нақты әлемдегі проблемаларды шешу үшін технологияны пайдалануға баса назар аударады. Бұл оқу бағдарламалары 2019 және 2021 жылдары жасалған маңызды өзгерістерде енгізілді, бұрынғы оқу бағдарламаларын жаңа құрылыммен алмастырды. 2019 жылғы курс өзгерістері бойынша, қосымша математика толығымен алынып тасталды. 2019 жылға дейін, қиындық деңгейінің өсу ретімен, ұсынылған курстар: Математикалық зерттеулер SL, Математика SL және HL, және қосымша математика HL. Компьютерлік ғылым бойынша сайыпқы курстар 2014 жылғы алғашқы емтихандардан бастап 4-топқа толық курс ретінде көшірілді. 6-топ: Өнер. SL және HL екі деңгейінде ұсынылатын курстар: Би, Музыка, Театр, Бейнелеу өнері және Кино. 6-топ курсын оқудың орнына студенттер 1-4 топтардан қосымша курс таңдауына немесе IB бекіткен мектептік оқу бағдарламалық курсын таңдауына болады. ...

Онлайн-дипломдық бағдарлама және пилоттық курстар

IB IBDP онлайн нұсқасын әзірлеп жатыр және қазіргі уақытта IBDP оқушыларына бірнеше онлайн курстар ұсынады. Болашақта, тіркелгісі келетін кез келген оқушыға онлайн курстар ұсынуды күтеді. Сонымен қатар, IB әлемдік діндер, спорт, дене шынықтыру және денсаулық сақтау ғылымдары, би, сондай-ақ трансдисциплинарлық пилоттық курс – әдебиет және өнер, жаһандық саясат сияқты пилоттық курстарды жасады. Бұл пилоттық курстар енді негізгі курстардың құрамына кірді.

Бағалау және марапаттау

Барлық пәндер (CAS-тен басқа) ішкі және сыртқы бағалаушылар арқылы бағаланады. Сыртқы бағалау емтихандары бүкіл әлем бойынша мамыр айында (әдетте Солтүстік жарты шардағы мектептер үшін) және қараша айында (әдетте Оңтүстік жарты шардағы мектептер үшін) өткізіледі. Әр емтихан әдетте екі немесе үш бөлімнен тұрады, олар көбінесе бір немесе бірнеше күн ішінде жазылады. Бөлімдердің сұрақ түрлері әртүрлі болуы мүмкін, немесе олар пәннің әртүрлі тақырыптарына бағытталған болуы мүмкін. Мысалы, химия SL бойынша 1-ші бөлімде көп таңдаулы сұрақтар, 2-ші бөлімде кеңейтілген жауаптар болады. 3-ші бөлім мұғалім таңдаған «таңдаулы пәндерге» және деректерді талдау сұрақтарына арналған. Барлық сыртқы бағалауды IB тағайындаған тәуелсіз сарапшылар жүргізеді. Ішкі бағалаудың (ІБ) сипаты пәнге қарай өзгереді. Ауызша таныстырылымдар (тілдерде қолданылады), тәжірибелік жұмыстар (эксперименттік ғылымдар мен өнерде) немесе жазбаша жұмыстар болуы мүмкін. Ішкі бағалау әр пән үшін берілген бағаның 20-дан 50 пайызына дейін құрайды және оны мектептегі мұғалім бағалайды. Әрбір деңгейдегі әр пәннен мектептерде кем дегенде бес үлгі IB тағайындаған модератор арқылы ішкі бағалаудың сыртқы тексеруі процесінде бағаланады. Осы тексеру нәтижесінде мектептегі барлық пәннің бағасы өзгеруі мүмкін. 7 деген А* деңгейіне, 6 деген А деңгейіне және т.б. тең. Ұзартылған эссе мен білім теориясы бойынша алынған бағаларға байланысты қосымша үш ұпай беріледі, сондықтан IBDP-дегі ең жоғары ұпай саны 45-ке тең. IB дипломын алу көрсеткіші шамамен 80% құрайды. IB дипломын алу үшін үміткерлер кем дегенде 24 ұпай немесе алты пәннен мүмкін болатын жеті ұпайдың төртін (немесе C) алуы керек. Сондай-ақ, жоғары деңгейдегі пәндерден кемінде 12 ұпай, ал стандартты деңгейдегі пәндерден кемінде 9 ұпай алуы тиіс. Үміткерлер сонымен қатар EE, CAS және TOK талаптарын орындауы керек. Диплом алуға кедергі келтіретін жағдайлар (алған ұпайларға қарамастан): CAS-ті аяқтамау, жоғары немесе стандартты деңгейде 3 немесе одан төмен баға алу, жоғары немесе стандартты деңгейде 2 немесе одан төмен баға алудың саны екіден асып кетуі, кез келген пәннен 1 ұпай алу, жоғары деңгейдегі (12) немесе стандартты деңгейдегі (9) пәндерге қажетті ұпайларға жетпеу, білім теориясы және/немесе Ұзартылған эссе үшін "E" бағасы алу, немесе академиялық бұзушылық үшін Ұлттық сыртқы бағалау комитетінен санкция алу. IB Диплом бағдарламасының барлық талаптарын және келесілердің бірін немесе бірнешеуін сәтті орындаған үміткерлер екі тілді диплом алуға құқылы: екі 1-ші топ пәні (әртүрлі тілдерде), үміткердің 1-ші топ тілінен басқа тілде оқытылған 3-ші немесе 4-ші топ пәні, немесе үміткердің 1-ші топ тілінен басқа тілде жазылған 3-ші немесе 4-ші топ пәні бойынша Ұзартылған эссе. IB транскрипттері дипломдық емес үміткерлерге дипломдық курстар мен емтихандарды аяқтағанын растау үшін беріледі.

Ерекше жағдайлар

Егер стандартты бағалау жағдайлары арнайы білім беру қажеттілігі бар оқушыны кемсітетін болса, олар үшін ерекше шаралар қарастырылуы мүмкін. "Арнайы бағалау қажеттілігі бар үміткерлер" жарияланымда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларға арналған рәсімдер мен ұйымдастыру туралы ақпарат келтірілген.

Өтініш және рұқсат беру

IB Диплом бағдарламасын ұсыну үшін оқу орны өтініш беру процесінен өтуі керек, ал осы кезеңде оқытушылар IB-де оқытылады. Өтініш беру процесінің соңында IB рұқсат беру сапарын жүргізеді. Мектепке бағдарламаны ұсынуға рұқсат берілгеннен кейін, IB-ден жыл сайынғы төлем арқылы қолдау, IB логотипіне заңды рұқсат және Онлайн оқу бағдарламасы орталығы (OCC) мен IB ақпараттық жүйесіне (IBIS) қол жеткізу қамтамасыз етіледі. IB-нің басқа да ақыларына студенттерді тіркеу және жеке дипломдық пәндер бойынша емтихандар ақысы кіреді. IB сонымен қатар әр мекеме белгілеген шарттар бойынша IBDP түлектеріне стипендия ұсынатын университеттердің тізімін жүргізеді, оның ішінде АҚШ-тағы 58 колледж және университет. Төменде әртүрлі елдерде университеттерді тану саясатының жалпы сипаттамасы берілген. +Австралия Австралиядағы барлық университеттер IB дипломын қабылдаса да, әр университетте оқуға түсу критерийлері әртүрлі. Кейбір университеттер студенттерді IB балл санына сәйкес қабылдайды, ал басқалары баллдың түрлендіруін талап етеді. Барлық штаттар мен аумақтарда бұл олардың тиісті мемлекеттік қабылдау агенттіктерімен конверттелген Австралияның жоғары оқу орындарына түсу дәрежесіне (ATAR) негізделген. Австрия Егер дипломды берген мектеп осы елде болса да, ол шетелдік орта мектепті бітіргені туралы куәлік болып саналады. Жоғары оқу орындары қабылдау туралы шешімді өз қалауы бойынша қабылдайды. Канаданың IB Солтүстік Америка Канаданың университеттері үшін IB тану саясатының қорытындысын жариялайды. Қытай Қытай Халық Республикасы IB дипломын университет біліктілігі үшін ресми түрде қабылдамайды. Финляндия IB дипломы ұлттық емтиханға тең дәрежеде білім береді. Негізгі талаптар өте аз өзгереді, бірақ фин дипломның таңдамалы пәні көбірек, ал тілдер соңғы бағаның үлкен бөлігін құрайды. Франция IBDP студенттерге француз университеттеріне түсуге мүмкіндік беретін шетелдік дипломдардың бірі болып табылады. Германия IB дипломының қабылдануы үшін белгілі бір шарттар қойды. Студенттер HL-де 1-ші немесе 2-ші топқа (немесе екеуіне де) ие болуы керек; математиканың ең төменгі деңгейі; және жоғары деңгейдегі ғылым немесе математика курстары. Неміс халықаралық бакалавриат студенттері кейбір мектептерде "екі тілді диплом" алады, бұл оларға неміс университеттеріне түсуге мүмкіндік береді; бұл бағдарламадағы сабақтардың жартысы неміс тілінде өткізіледі. Гонконг IB дипломы студенттері JUPAS (Joint University Programmes Admissions System) емес университеттерге өтініш бере алады. Үндістан Үндістан университеттері қауымдастығы IBDP-ді барлық университеттерге түсу біліктілігі ретінде таниды, егер өтініш берушілер IB 86-дан пайыздық баламалық туралы құжатты қоса берсе және медициналық және инженерлік бағдарламаларға түсу үшін нақты курстық талаптар орындалса. Италия Италияның Білім министрлігі IB дипломын ұлттық дипломға академиялық жағынан тең деп таниды, егер оқу бағдарламасына итальян тілі енгізілген болса және IB бағдарламасы Италияда HED-ге оқуға қабылдау үшін қабылданса. Перу Перу университеттері IB дипломын ресми түрде қабылдамайды. Алайда, Білім министрлігі еліміздегі орта мектептің төртінші курсын жақсы аяқтаған студенттерге ұлттық дипломға ішінара балама беруі мүмкін. Филиппин Филиппиннің кейбір университеттері IB дипломын қабылдау емтихандарының орнына қабылдайды. Ресей IB мәліметінше, Ресейде IB дипломын белгілі бір нұсқауларға сәйкес ресми түрде мойындайтын екі университет бар. Ресейдің Білім министрлігі Ресейдің мемлекеттік аккредиттелген IB мектептері берген IB дипломын орта (толық) жалпы білім беру сертификатына (аттестат) тең деп санайды. Испания IB дипломын "Título de bachillerato español" академиялық деңгейіне тең деп санайды. 2008 жылдың 1 маусымынан бастап IB дипломын иеленушілер Испанияның жоғары оқу орындарына түсу үшін Университеттік қабылдау емтиханын тапсырудың қажеті жоқ. Швеция IB дипломдық бағаларын шведтік бағаға теңестіруге болады. Өзгергеннен кейін IB дипломы швед білім беру жүйесіндегі сыныптармен бірдей болады. Түркия Түркия университеттері IB дипломын қабылдайды, бірақ барлық үміткерлер заң бойынша университетке түсу емтиханын тапсыруы керек. Біріккен Корольдік UCAS университетке түсу тарифтерінің кестесін жариялайды, ол IB және басқа да біліктіліктерді стандартталған "тарифтік ұпайларға" айналдырады, бірақ олар міндетті емес, сондықтан мекемелер IB үміткерлеріне кірудің ең төменгі талаптарын A деңгейлі үміткерлерге сәйкес келмейтін етіп белгілеуге құқылы. Көптеген университеттерде IB студенттерінен A деңгейлі студенттерге қарағанда көбірек курстарды оқу талап етіледі—мысалы, IB студентінен төрт А және екі В талап етілсе, A деңгейлі студентке ABB жеткілікті. Себебі IB аясында алынған әр пән A деңгейіндегі ұқсас пәнге қарағанда тақырыпты аз қамтиды. АҚШ Жоғары оқу орындары IB дипломын тану үшін өздерінің қабылдау және кредит саясатын белгілейді. Колорадо және Техас штаттарында университеттер IBDP-ні сәтті аяқтаған студенттерге колледж кредитін беру үшін саясатты қабылдауға және іске асыруға міндеттейтін заңнама бар.

Қабылдау

IBDP «Біздің мектептерді 20-ғасырдан қалай шығаруға болады» деген мақаласында «Тайм» журналының 2006 жылғы 10 желтоқсандағы санында «әлемдегі университеттер мойындайтын қатаң, дайын оқу бағдарламасы» деп сипатталды. Ол сондай-ақ 2002 жылғы жазғы нөмірінде «Американдық педагог» журналында жарияланды, онда Роберт Ротман оны «тиімді, оқу-әдістемелік тұрғыдан дұрыс, емтиханға негізделген жүйенің жақсы мысалы» деп атады. Гарвард университетінің білім беру психологиясы профессоры Говард Гарднер IBDP оқу бағдарламасының «көптеген американдық бағдарламаларға қарағанда кем шовинистік» екенін және студенттерге «сыни тұрғысынан ойлауға, білімді синтездеуге, өз ойлау процестері туралы ойлануға және пәнаралық ойлауға енуге» көмектесетінін айтты. Браун университетінің қабылдау бөлімінің қызметкері IBDP-нің кеңінен құрметтелгенін мәлімдеді. 2012 жылы Айдахо штатының Кёр-д'Ален қаласының мектеп кеңесі төмен қатысу деңгейі мен жоғары құнға байланысты барлық IB бағдарламаларын жоюға дауыс берді.