Кіріспе
Дене мөлшеріне байланысты терморегуляцияның түрі – гигантотермия (кейде эктотермиялық гомеотермия немесе инерциялық гомеотермия деп аталады) – биология және палеонтологияда маңызды құбылыс. Оған сәйкес, ірі денелі, массивті эктотермиялық жануарлар кішкентай жануарларға қарағанда өздерінің дене температурасын тұрақты, салыстырмалы түрде жоғары деңгейде ұстауға оңайырақ. Үлкен жануардың денесінің сыртқы ортаға жақын бөлігі, пішіні жақын болғанмен кішкентай жануарға қарағанда пропорционалды түрде аз, сондықтан ол қоршаған ортадан жылуды баяу сіңіреді немесе қоршаған ортаға жылуды баяу жоғалтады. Бұл құбылыс эктотермиялық мегафаунаның, мысалы, ірі тасбақалардың және иктиозаврлар мен мозазаврлар сияқты су жорғалаушыларының биологиясында маңызды. Гигантотермдер, көбінесе эктотермиялық болғанымен, әдетте дене температурасы эндотермдерге ұқсас болады. Үлкен динозаврлар гигантотермиялық болған, осылайша олар дерлік гомеотермиялық болған деген болжам бар.
Gigantothermy (sometimes called ectothermic homeothermy or inertial homeothermy) is a phenomenon with significance in biology and paleontology, whereby large, bulky ectothermic animals are more easily able to maintain a constant, relatively high body temperature than smaller animals by virtue of their smaller surface area to volume ratio. A bigger animal has proportionately less of its body close to the outside environment than a smaller animal of otherwise similar shape, and so it gains heat from, or loses heat to, the environment much more slowly. The phenomenon is important in the biology of ectothermic megafauna, such as large turtles, and aquatic reptiles like ichthyosaurs and mosasaurs. Gigantotherms, though almost always ectothermic, generally have a body temperature similar to that of endotherms. It has been suggested that the larger dinosaurs would have been gigantothermic, rendering them virtually homeothermic.
Кемшіліктер
Гигантотермия жануарларға дене температурасын сақтауға мүмкіндік береді, бірақ анаэробтық тиімділіктің төмендеуіне байланысты эндотермиямен салыстырғанда төзімділік пен бұлшықет күшіне кері әсер етеді. Сүтқоректілердің денелерінде митохондриялар көлемі рептилияларға қарағанда шамамен төрт есе көп, сондықтан оларға көп энергия қажет, нәтижесінде терморегуляцияда пайдалану үшін көбірек жылу өндіріледі. Эндотермнің мөлшерімен тең эктотерм эндотермдей белсенді бола алмайды, себебі жылу биохимиялық емес, мінез-құлық арқылы реттеледі. Тамақтануға қарағанда күнге күйін шығаруға көбірек уақыт жұмсалады.
Артықшылықтар
Ірі эктотермалардың дене мөлшері ірі эндотермалармен бірдей болғанда, олардың метаболизмі баяу болады, яғни тіршілік ету процестері жорғалаушыларда тамақты қорыту үшін көбірек уақыт қажет етеді. Осының салдарынан, гигантотермиялық эктотермалар энергия қажеттіліктерін өтеу үшін үнемі тамақ іздеуге мәжбүр болатын ірі эндотермалар сияқты жиі тамақтанбайды. Арыстан крокодилден әлдеқайда кіші болғанымен, арыстанның жылуын және энергиясын сақтау үшін қажетті жоғары метаболизм деңгейіне байланысты крокодилге қарағанда жиірек тамақтануы керек. Крокодилге тамақты тез қорыту және АТФ синтездеу үшін күнге жатқан жеткілікті.