Терморегуляция және метаболизм
-
Тірі организмдердің тұрақты жағдайы
Гомеостаз – тірі организмдердегі тұрақты жағдай. Дене температурасы, сұйықтық балансы, қандағы глюкоза деңгейі сияқты факторлар қалыпқа келтіріледі. Биологиялық тепе-теңдік.
-
Жылуқандық және жануарлар дене температурасын реттеуі
Жылу қанды жануарлар: дене температурасын қоршаған ортадан жоғары ұстайтын түрлер, метаболизмді реттеу, термиорегуляцияның түрлері. 🌡️🐴
-
Қысқы ұйқы және энергияны үнемдеу процесі
Қысқы ұйқы: жануарлардың қыс айларындағы белсенділігінің төмендеуі, метаболизмнің баяулауы. Компьютерде қуатты үнемдеу процесі де қарастырылады.
-
Дене температурасының жоғарылауы және гипертермия жағдайы
Гипертермия – дене температурасының қалыпты деңгейден жоғарылауы, терморегуляцияның бұзылуы. Қызбадан өзгеше, дене температурасы өзгермейді. Симптомы мен түрлері туралы біліңіз.
-
Тер шешу және оның түрлері
Терлеу (пот) – адам терісіндегі май бездерінен бөлінетін сұйықтық. Еккрин және апокрин бездерінің қызметі, терморегуляциядағы ролі туралы біліңіз.
-
Жазғы ұйқыға ұқсас жануарлардың маусымдық тоқтауы
Жаздағы ұйқы: Аэстивация – ыстық, құрғақ жағдайда жануарлардың метаболизмін төмендетіп, белсенділігін азайту арқылы тіршілік ету стратегиясы.
-
Тұрақты дене температурасын сақтау және оның эволюциясы
Жылуды қадағалау (гомеотермия) – организмнің сыртқы ортаға қарамастан тұрақты дене температурасын сақтауы. Жылы қанды жануарлар үшін маңызды!
-
Суық температураның тірі организмге әсері
Криобиология – төмен температураның тірі организмге әсерін зерттейтін биология саласы. Жасушалар, тіндер, мүшелер мен организмдерге қатысты зерттеулер.
-
Ағзада физиологиялық белсенділіктің төмендеуі және қысқы ұйқы түрлері
Тұрақсыздық – организмнің өмірлік цикліндегі белсенділіктің уақытша тоқтауы. Энергияны сақтауға көмектеседі, қоршаған ортамен байланысты. Биология, экология.
-
Тамырлардың керемет желісі
Ретэ мираболе – қан тамырларының ерекше торы. Қан ағыны арқылы жылу, иондар немесе газдар алмасуға көмектеседі, дене температурасын сақтайды.
-
Жануарлар организміндегі судың мазмұны және оны анықтау әдістері
Дене суының маңызы: адам ағзасындағы су мөлшері, сұйықтар балансы, гомеостаз және биоэлектрлік кедергі талдауы (BIA) туралы ақпарат.
-
Қоңыр май тіні: түрлері, орналасуы және қасиеттері
Қоңыр май тіні – ағзадағы май ұлпасының бір түрі. Қызметі, қалыптасуы, ақ май тінінен айырмашылығы туралы мағлұматтар. Дене салмағын басқаруға көмегі.
-
Жануарларда физиологиялық белсенділіктің төмендеуі (Жануарларда ұйқыға ұқсас күй)
Торпор – жануарлардың физиологиялық белсенділігінің төмендеуі, энергияны сақтау үшін дене температурасы мен метаболизмінің төмендеуі. Құстар мен сүтқоректілерде кездеседі.
-
Ішкі жылумен дене температурасын сақтайтын организмдер
Эндотермдер – дене температурасын ішкі метаболизм арқылы сақтайтын организмдер. Құстар, сүтқоректілер және кейбір балықтар, жәндіктерде кездеседі.
-
Организмнің дене температурасын сақтау қабілеті
Дене температурасын қалыпқа келтіру – организмнің сыртқы ортаның температурасына қарамастан, дене температурасын сақтау қабілеті. Гипертермия туралы да біліңіз.
-
Ішкі жылу көзі аз организмдер
Эктотермдер: «Қанды суық» жануарлар, дене температурасын сыртқы ортадан алады. Метаболизм төмен, энергияны үнемдейді. Жылқылар, қосмекенділер мысал.
-
Қайнап бара жатқан бақа метафорасы
Қайнап жатқан бақа – жайлап өтетін өзгерістерге бейімделе алмау метафорасы. Қауіпті сезбейтін жағдай, бірақ шындығында бақа сезеді де секіріп шығады!
-
Жаңа климатқа бейімделу және организмдердің өзгеруі
Адамдар мен жануарлардың жаңа ортаға бейімделуі – акклиматизация. Бұл организмнің өмірінде жүретін, қысқа мерзімдік физиологиялық өзгерістер процесі.
-
Суық аймақтардағы дене мөлшерінің ұлғаю заңы
Бергманның ережесі: Суық аймақтарда денесі ірі жануарлар, ал жылы аймақтарда денесі кішкентай жануарлар тіршілік етеді. Экологиялық заңдылықтар.
-
Құрсаудағы дене жылу шығынының қарқыны
Метаболизм деңгейі: эндотермдерде тыныш күйдегі энергия жұмсалуы. BMR өлшеу шарттары, маңыздылығы, және денсаулыққа қатысты ақпарат.
-
Метаболизм және экологиядағы үлгілер туралы теория
Метаболикалық экология теориясы: ағзалар метаболизмінің экологиядағы үлгілерді қалай анықтайтыны, дене мөлшері мен температураның ролі.
-
Биоэнергетика: Тірі жүйелердегі энергия алмасуы
Биоэнергетика – тірі жүйелердегі энергия алмасуын зерттейтін биология саласы. АТФ, метаболизм, ферменттер, жасуша тынысы сияқты процестерді қарастырады.
-
Жануарлар метаболизмі мен массасы арасындағы заңдылықтар
Клейбер заңы: жануарлар метаболизмі массаға қатысты 3/4 дәрежесімен өседі. Өсімдіктерде де байқалады. Биологиялық заңдылықтар, энергия тұтыну, физиология.
-
Тұрақтанған метаболизм: өлшеу әдістері мен тарихы
Метаболизм жайлы маңызды ақпарат! Демалыс кезіндегі метаболизм (RMR), энергия шығыны, оттегі тұтыну және калория есептеу туралы біліңіз.
-
Дене мөлшерінің пішінге, анатомияға, физиологияға және мінез-құлыққа қатынасының зерттелуі
Аллометрия – дене мөлшерінің пішін, анатомия, физиология және мінез-құлыққа қатынасын зерттейді. Өсу мен форма, қаңқа құрылымы туралы маңызды ақпарат.
-
Теңіз ортасында осмостық тепе-теңдікті сақтайтын организмдер
Теңіз ағзаларының осмостық тепе-теңдігін сақтауы: осмоконформерлердің қалай жұмыс істейтіні, энергия үнемдеуі және иондардың маңыздылығы туралы біліңіз.
-
Дене мөлшеріне қарай жылуды реттеу формасы
Үлкен денелі суыққан жануарлардың жылуды сақтау қабілеті – гигантотермия. Дене көлеміне қарай температураны тұрақтандыру, палеонтологиядағы маңызы.
-
Ішкі температурасы өзгеретін организмдер
Пойкилотермді жануарлар: дене температурасы қоршаған ортаға байланысты өзгереді. Ектoтермдер, белок денатурациясы, гомеoтермия туралы біліңіз.
-
Матаболизм жүйесі және дененің температурасын реттеу ерекшеліктері
Жануарлардың метаболизмі: гетеротермия – дене температурасын реттеу қабілеті. Қысқа мерзімді немесе жылдық өзгерістерге бейімделген жануарлар туралы біліңіз.
-
Thermal optimum
-
Ненормальды базалық метаболизм: себептері мен әсерлері
Базалық метаболизмнің бұзылысы: себептері, ерлер мен әйелдердегі айырмашылықтар, жас және физиологиялық факторлар. Денсаулық туралы маңызды ақпарат!
-
Метаболизмнің экологиялық математикалық моделі
Энергия және масса айналымын зерттейтін динамикалық энергия бюджеті (DEB) теориясы – тірі организмдердің метаболизмін математикалық модельдеуге арналған құрал. Экология, еколог. токсикол.
-
Негізгі метаболизмді есептеу формулалары
Шоффилд теңдеуі: метаболизмді есептеу формуласы (жігіттер & әйелдер). БМР калориясын/кДж анықтау, жас, салмақ, дене бітіміне сәйкес түзетулер.
-
Q10 температура коэффициенті
Q10 температуралық коэффициенті – химиялық реакциялардың температураға сезімталдығын көрсетеді. Биологиялық жүйелерде әдетте 2-3 аралығында болады.
-
Compensatory hyperhidrosis
-
Allostasis
-
Enantiostasis
-
Respirometry
-
V0-morph