Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Словакиядағы ірі қамал орны
Large castle site in eastern Slovakia
Шығыс Словакиядағы Спиш қамалының қираған орындары (,; Szepesi vár; Zamek Spiski; Zipser Burg) Словакиядағы ең ірі алты қамалдың қатарына жатады. Қамал Spišské Podhradie қаласы мен Žehra ауылының үстінде, Spiš (Szepes, Spisz, Scepusium) аймағында орналасқан. 1993 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді (ілесіп жатқан Spišská Kapitula және Žehra орындарымен бірге). Қамалдың аумағы 3,9 гектар (39 000 м²) құрайды. Оны Словакия Ұлттық мұражайының бөлімшесі – Левоча қаласындағы Спиш мұражайы басқарады.
The ruins of Spiš Castle (, ; Szepesi vár; Zamek Spiski; Zipser Burg) in eastern Slovakia belong to six largest castles sites in Slovakia. The castle is situated above the town of Spišské Podhradie and the village of Žehra, in the region known as Spiš (Szepes, link=no, Spisz, Scepusium). It was included in the UNESCO list of World Heritage Sites in 1993 (together with the adjacent locations of Spišská Kapitula and Žehra). The size of the castle area is 3,9 ha (39,000 m2). It is administered by the Spiš Museum at Levoča, a division of the Slovak National Museum.
Шығу тегі
Спиш қамалы XII ғасырда бұрынғы қамалдың орнында салынған. Бұл Венгрия Корольдігінің Сзепес округінің саяси, әкімшілік, экономикалық және мәдени орталығы болды. 1464 жылға дейін ол Венгрия патшаларына, Матиас Корвин патшасына дейін, содан кейін (1528 жылға дейін) Заполя отбасы, Турзо отбасы (1531-1635), Чсаки отбасы (1638-1945) және (1945 жылдан бастап) Чехословакия мемлекетіне, содан кейін Словакияға тиесілі болды. Бастапқыда роман стиліндегі қамал, қамалдармен, екі қабатты роман стиліндегі сарай және үш кемелі роман стиліндегі готикалық базилика XIII ғасырдың екінші жартысына дейін салынған. XIV ғасырда екінші қабырғадан тыс елді мекен салынды, осы арқылы қамалдың аумағы екі есеге артты. XV ғасырда қамал толығымен қайта жаңартылды; қамал қабырғалары биіктелді және үшінші қабырғадан тыс елді мекен салынды. 1470 жыл шамасында кеш готикалық шапель қосылды. Заполя әулеті кеш готикалық өзгерістер жасады, бұл жоғарғы қаланы XVI және XVII ғасырлардағы кеш Ренессанс резиденцияларына тән ыңғайлы отбасылық резиденцияға айналдырды.
Spiš Castle was built in the twelfth century on the site of an earlier castle. It was the political, administrative, economic and cultural center of Szepes County of the Kingdom of Hungary. Before 1464, it was owned by the kings of Hungary, until the time of King Matthias Corvinus, then (until 1528) by the Zápolya family, the Thurzó family (1531–1635), the Csáky family (1638–1945), and (since 1945) by the state of Czechoslovakia and then Slovakia. Originally a Romanesque stone castle with fortifications, a two story Romanesque palace and a three nave Romanesque Gothic basilica were constructed by the second half of the thirteenth century. A second extramural settlement was built in the fourteenth century, by which the castle area was doubled. The castle was completely rebuilt in the fifteenth century; the castle walls were heightened and a third extramural settlement was constructed. A late Gothic chapel was added around 1470. The Zápolya clan performed late Gothic transformations, which made the upper castle into a comfortable family residence, typical of late Renaissance residences of the sixteenth and seventeenth centuries.
Құлдырау және қайта құру
Спиш қамалының соңғы иелері, Чсаки әулеті, он сегізінші ғасырдың басында қамалды тастап кетті, себебі олар онда тұру өте қолайсыз деп есептеді. Олар Жера және Спишский Хров жанындағы Ходковцеде салынып біткен жаңа қасақтарға көшіп кетті. 1780 жылы қамал өртеніп қирады. Өрттің себебі белгісіз, бірақ бірнеше теория бар. Бірі – Чсаки әулеті салықтарды төмендету үшін қамалды әдейі өртеп жіберді, себебі сол кезде шатыры бар ғимараттарға қосымша салық салынатын. Тағы бір болжам – қамалды найзағай шағып, соның салдарынан өрт шықты. Үшінші теория бойынша, қамал ішіндегі сарбаздар айдаһар жасап жатқанда, қателікке байланысты өрт басталып кеткен. Қалай болғанда да, өрттен кейін қамал пайдаланылмай, құлдырауға бет бұрды. Қамалдың бір бөлігі жиырмасыншы ғасырдың екінші жартысында қайта жаңартылды және осы жерде ауқымды археологиялық зерттеулер жүргізілді. Қайта жаңартылған бөлімдерде Спиш мұражайының экспонаттары орналасқан, ол қамалды басқаруға жауапты, сондай-ақ бұрын қамал ішінде қолданылған азаптау құралдары сияқты артефакттар да бар.
The last owners of the Spiš Castle, the Csáky family, abandoned the castle in the early eighteenth century because they considered it too uncomfortable to live in. They moved to the newly built nearby village castles/palaces in Hodkovce near Žehra and Spišský Hrhov. In 1780, the castle was destroyed in a fire. The cause of the blaze is unknown, but there are a few theories. One is that the Csáky family purposefully burned it down to reduce taxes as at the time additional taxes applied to roofed buildings. Another is that it was struck by lightning, which started the fire. A third is that some soldiers in the castle were making moonshine and in the process accidentally started the fire. Whatever the case, after the fire, the castle was no longer occupied and began to fall into disrepair. The castle was partly reconstructed in the second half of the twentieth century, and extensive archaeological research was carried out on the site. The reconstructed sections house displays of the Spiš Museum, which is responsible for managing the castle, and artefacts such as torture devices formerly used in the castle.