Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық адмирал (1245–1305)
Italian admiral (1245–1305)
Роджер Лаурия (шамамен 1245 – 17 қаңтар 1305), Арагон қызметіндегі Калабриялық адмирал, Сицилия кештелері соғысы кезінде Арагон тажының флотының қолбасшысы болды. Ол орта ғасырлардағы ең табысты және дарынды теңіз тактигі болған десе де болады. Итальян тілінде Ruggero немесе Ruggiero di Lauria, ал каталон тілінде Roger de Llúria деп аталады.
Roger of Lauria (c. 1245 – 17 January 1305), was a Calabrian admiral in Aragonese service, who was the commander of the fleet of the Crown of Aragon during the War of the Sicilian Vespers. He was probably the most successful and talented naval tactician of the Middle Ages. He is known as Ruggero or Ruggiero di Lauria in Italian and Roger de Llúria in Catalan.
Өмірбаян
Роджер Лаурия қазіргі Италияның оңтүстігіндегі Лаурияда (немесе Скалеа) дүниеге келді. Ол Сицилия корольдігінің Ұлы Әділет Министрі Ричард Лаурияның және Сицилиялық Констанцияға күтім жасаған Донна Белланың ұлы еді. Оның әкесі Гогенштауфен әулетінен шыққан Сицилия королі Манфредтің қызметінде болған; сол әулеттің соңғы өкілі Конрадин Швабиялық 1268 жылы Неапольде басы кесілген кезде, ол анасымен бірге Арагон Тажының құрамындағы Барселонаға бас сауғалып, басқа гибеллиндермен бірге паналады.
Roger of Lauria was born at Lauria (or Scalea) in what is now southern Italy, the son of Richard of Lauria, Great Justiciar of the Kingdom of Sicily, and Donna Bella, a nurse of Constance of Sicily. His father had served under King Manfred of Sicily, a Hohenstaufen; when the last member of that family, Conradin of Swabia, was beheaded at Naples in 1268, he and his mother took refuge with other Ghibelline exiles at Barcelona, part of the Crown of Aragon.
Теңіздегі мансабы
Кейінірек Арагон патшасы Пётр III, Гёхенштауфен әулетінен Констанцияға үйленген, оны Коррадо Лансиямен бірге рыцарь дәрежесіне көтерді. Коррадо Роджердің көптеген істерінде серігі болды, сондай-ақ оның құдайы болды. 1273 жылы Пётр патша Роджер мен Коррадоның қарындасы Маргаританың үйленуін ұйымдастырды. Бұл Роджердің екі некесінің алғашқысынан ұрпақ тарады. 1282 жылы Роджер Арагон флотының бас қолбасшысы болып тағайындалды және бұл лауазымды Пётрдің ізбасарлары Джеймс II және Фредерик III тұсында да сақтап қалды. Роджер Лаурия 1282 жылы Сицилиялық кешпендер көтерілісінен кейін Сицилияны Анжуліктерден басып алу науқаны кезінде Арагон флотына жетекшілік етті, осы арқылы Арагондықтар Сицилияның билеушілері болды. Ол барлығы алты теңіз шайқасында жеңіске жетті. 1283 жылдың 8 шілдесінде ол Мальта шайқасында Гранд-Харборда Анжуліктерді жеңді. 1284 жылдың 5 маусымында Кастелламмаре шайқасында Неаполь флотын жеңіп, жаудың қолбасшысы Салерно графы Карлді (болашақ Неапольдің Карл II) тұтқынға алды. 1285 жылдың 4 қыркүйегінде Арагон крест жорығы кезінде ол Барселонаның жанында Лес-Формигус шайқасында француздарды жеңіп, Жерорта теңізіндегі француз теңіз күшін ұзақ уақытқа әлсіретті. Бірнеше күннен кейін ол жағаға түсіп, Паниссар жотасы шайқасына қатысты. 1287 жылдың 23 маусымында ол Неапольдің жанында Анжуліктерді Графтар шайқасында қайтадан жеңді, олардың күші қырық кемеден сексенге дейін басым болғанмен. Осы жеңістен кейін король Джеймстің рұқсатынсыз ол неаполитандықтармен бітімге келді. Көпшілік бұл бітімнің Арагондық сицилиялықтарды құрлықтағы жеңістен айырғанын атап өтті.
Later King Peter III of Aragon, who had married Constance of Hohenstaufen, made him knight together with Corrado Lancia, who was to be a comrade of Roger in many of his enterprises as well as brother in law. King Peter arranged a marriage between Roger and Corrado's sister Margherita in 1273. The marriage, Rogers first of two, produced offspring. In 1282, Roger was named commander of the Aragonese fleet, keeping this post under Peter's successors James II and Frederick III. Roger of Lauria commanded the Aragonese fleet during the campaign to capture Sicily from the Angevins after the Sicilian Vespers revolt in 1282, which made the Aragonese rulers of Sicily. He fought and won six naval galley battles in total. On 8 July 1283, he defeated the Angevins in the Grand Harbour at the Battle of Malta. On 5 June 1284, he defeated the Neapolitan fleet at the Battle of Castellammare and even captured the enemy commander, Charles of Salerno (the future Charles II of Naples). On 4 September 1285, during the Aragonese Crusade, he defeated the French near Barcelona at the Battle of Les Formigues, which destroyed for a long time the French naval power in the Mediterranean. Within days, he had landed and taken part in the Battle of the Col de Panissars. On 23 June 1287, he again defeated the Angevins near Naples at the Battle of the Counts, despite being outnumbered forty ships to eighty. After this victory, without any authorization from King James, he made a truce with the Neapolitans. Observers noted that this truce probably deprived the Aragonese Sicilians of the victory also on the mainland.
Асидің иегері
Фредерик III Тринакрия (Сицилия) патшасы сайланғанда, Роджер жеңістері үшін сыйлық ретінде Катания епископтарынан Ачи феодалын және оған қосылған қаланы алды. Бірақ адмирал мен жас патша арасындағы қарым-қатынас тез нашарлады; ол Анжуліктерге кеткенде, Ачи қоршауға алынып, Фредерик тұтқынға алды, ал Роджер Кастильоне-ди-Сицилиядағы жазғы резиденциясына қашты. Тағы да қоршауға алынып, жеңілген соң тұтқындалып, Палермоға жеткізілді. Дегенмен, ол Сицилиядан қашуға үлкерді, ал оның барлық феодалары тәркіленді. Роджер содан кейін Англияның Эдуард I-нің қызметіне кіріп, француздерге қарсы күресті. Бірақ уәделеріне қарамастан, ол Италияға оралды, онда 1299 жылдың 4 шілдесінде Сицилия жанында Орландо мүйісіндегі шайқаста сицилиялықтарды жеңіп, он сегіз жау галереясын басып алды. 1300 жылдың 14 маусымында Понца шайқасында да жеңіске жетті. Кальтабеллотта бейбіт шартынан кейін ол Фредерикке бағынып, толық кешірім алды. Ол Валенсия Корольдігіндегі Косентайнаға көшіп, 1305 жылы қайтыс болды.
When Frederick III was elected King of Trinacria (Sicily), Roger received the fief of Aci and the annexed castle stripped from the bishops of Catania as rewards for his victories. However, the relationship between the admiral and the young King soon soured; when the former passed to the Angevins, Aci was besieged and captured by Frederick, and Roger took refuge at his summer residence in Castiglione di Sicilia. Again besieged and defeated, he was arrested and brought to Palermo. However, he managed to escape and left Sicily, while all his fiefs were confiscated. Roger then entered the service of Edward I of England to fight against the French. But, in spite of his promises, he returned to Italy, where, on 4 July 1299, he defeated the Sicilians near Sicily at the Battle of Cape Orlando, capturing eighteen enemy galleys. He had another victory on 14 June 1300, the Battle of Ponza. After the Peace of Caltabellotta, he submitted to Frederick and received a whole pardon. He retreated to Cocentaina in the Kingdom of Valencia, where he died in 1305.
Тактикасы
Роджер бірнеше шебер тактикасының арқасында теңіз шайқастарында сәттілікке жетті. Ол жау флоттарын қорғалған порттардан алдап шығаруға тырысты, кері шегінгендей болып, оларды өзін қууға мәжбүрледі, осылайша олардың қатарын шашыратқан соң, жаңадан құрылған түзілісте шабуылдайтын. Ол өз капитандығын жауларына қарағанда жақсырақ бақылай алды. Оның экипаждары жаулары қолданған жалпы мақсаттағы әскерлердің орнына, мамандандырылған әскерлерден құралды. Оның садақшылары мен арбалетшілері алдымен қолданылды, ал оның ескекшілері және/немесе Алмогаварлары (қолдарында екі сүмбіле, сүйеу және қысқа қанжар бар, қарусыз және жоғары жылдамдықты элиталық әскерлер) жасырын күйде болды. Оның галералары жақындасқанда, көбінесе жау галераларының бүйірінен (олардың ескектерін зақымдайтын), бұл жеңіл әскерлер жауларының көбінесе қолданған, қатты қаруланған, қылышпен шайқасатын салт аттыларына қарағанда әлдеқайда епті болды, әсіресе теңізде қозғалған галераның палубасында. Ол өзінің күшінің мөлшерін жасыру үшін түрлі айла-шарғылар қолданды. Бұған қоса, ол кейде жаудың арт жағына шабуыл жасау үшін бірнеше галераларын жасырып қоятын.
Roger was successful in naval warfare because of several skillful tactics. He tried to lure enemy fleets out of defended ports, pretending to retreat and getting them to chase him until they became disorganized, then turning in formation to attack. He had much more control over his captains than his foes did. His crews were made up of specialized troops, instead of the more generic types used by his enemies. His archers and crossbowmen were used initially, while his oarsmen and/or Almogavars (unarmored and highly mobile elite troops armed with two javelins, a lance and a dagger) stayed under cover. When his galleys closed, often from the sides of the enemy galleys (which damaged their oars), these skirmishers were much more agile than the heavily armored knights with swords his enemies often used, especially on the moving deck of a galley at sea. He used trickery to disguise the size of his force. In addition, he sometimes kept some of his galleys hidden, to attack the rear of the enemy after the battle had started.
Атаулар ауыстырылуы
1888 жылы аяқталып, 1909 жылы қызметтен шығарылған Regia Marina (Royal Navy) соғыс кемесі Ruggiero di Lauria Роджер де Лаурияның құрметіне аталған. Испандық "Рожер де Лаурия" эсминшісі – испан әскери-теңіз флотының 1967 жылы суға түсіріліп, 1982 жылы қызметтен шығарылған эсминшісі. Испания әскери-теңіз флоты Альваро де Базан класындағы әуе шабуылына қарсы жойғыш F 102-ге жаңа "Рожер де Лаурия" деген ат беруді қарастырған, бірақ ақырында кеме Almirante Juan de Borbón деп атауға шешім қабылданды. Алдағы фрегат F 112 Армада флотында оның есімімен аталатын болады. Испания армиясының ірі парашютшілер бөлімдерінің бірі оның құрметіне аталған.
The Regia Marina (Royal Navy) battleship Ruggiero di Lauria, completed in 1888 and stricken in 1909, was named for Roger of Lauria. Spanish destroyer Roger de Lauria was an in the Spanish Navy, launched in 1967 and stricken in 1982. The Spanish Navy thought of naming F 102, an Alvaro de Bazán class air warfare destroyer, the new Roger de Lauria, but finally the ship was christened Almirante Juan de Borbón. The future frigate F 112 of the Armada will be named after him. One of the main paratrooper units of the Spanish army is named after him.