Кіріспе

Жапон әдебиетінің танымал жанры – ғылыми-фантастикалық роман.

Жеңіл роман (ライトノベル, Hepburn: raito noberu) – Жапонияға тән танымал әдебиет түрі, көбінесе жасөспірімдер мен жиырма жасқа дейінгі жастарға арналған жас ересектер көркем әдебиеті ретінде жіктеледі. Оның анықтамасы өте кең және әртүрлі. "Raito noberu" сөзінің қысқартылған түрі – ranobe (ラノベ) немесе ағылшын тілінде LN. Жеңіл романдардың орташа көлемі шамамен 50 000 сөзді құрайды және bunkobon форматында (A6,) жарық көреді. Жеңіл романдар қарқынды басылым кестесімен ерекшеленеді, жаңа бөлімдер 3–9 ай сайын жарияланады. Жеңіл романдар көбінесе манга стилінде суреттеледі және олар жиі манга мен анимеге бейімделеді. Көптеген жеңіл романдар тек кітап түрінде жарық көрсе, кейбіреулерінің тараулары манга басылымдарына ұқсас, кітапқа жинақталар алдында антологиялық журналдарда ай сайын жарияланады.

Егжей-тегжейлер

Лайт-романдыр – бұл көлемді журналдардан пайда болған жанр. Олардың сюжеттерінде көбінесе романтикалық комедия мен исекай фантастикасы кездеседі. 1970-ші жылдары жапондық журналдар өз оқырмандарына жарау үшін әр әңгіменің басына иллюстрациялар қойып, сондай-ақ танымал аниме, фильмдер мен бейне ойындар туралы мақалалар жариялай бастады. Лайт-романдыр жанрының дамуы жаңа буын оқырмандардың сұранысына қалыптасты, нәтижесінде лайт-романдырлар танымал көркем стильде толыққанды иллюстрацияланған күйінде жарық көрді. Содан кейін танымал туындылар қазіргі танымал роман форматында басыла бастады. Лайт-романдырлар жиі манга, аниме және жанды әрекет фильмдеріне бейімделеді. Олар "Фауст", "Геккан Дракон" журналы, "Снейкер" және "Денгеки hp" сияқты әдеби журналдарда немесе "Comptiq" және "Dengeki G's Magazine" сияқты медиа франшизалық журналдарда жарияланады. Лайт-романдырлар "көптеп өндірілген және бір рет қолданылатын" репутацияға ие, мысалы, Кадзума Камачи екі жыл бойы айына бір роман жазды, ал авторлардың алмасу деңгейі өте жоғары. Сондықтан баспа компаниялары жыл сайынғы байқаулар арқылы үнемі жаңа таланттарды іздейді, олардың көпшілігі жеңімпазға ақшалай сыйлық және олардың романының жариялану мүмкіндігін ұсынады. "Dengeki Novel Prize" ең ірі байқау болып табылады, оған жыл сайын 6500-нан астам өтініш түседі (2013 жылғы мәлімет бойынша). Олардың барлығы "лайт-роман" деп белгіленеді және төмен бағалы қағаз кітаптар түрінде шығарылады. Мысалы, Жапонияда "Харухи Сузумияның меланхолиясы" кітабының бағасы ¥540 (5% салықты қоса алғанда) құрайды, бұл Жапонияда сатылатын стандартты қағаз кітаптардың – лайт-романдырлар мен әдебиеттердің – бағасына ұқсас. 2007 жылы Жапония үкіметі қаржыландырған веб-сайт мәліметтері бойынша, лайт-романдыр нарығы шамамен ¥20 миллиард (сол кездегі айырбас бағамы бойынша 170 миллион АҚШ доллары) құрады және жыл сайын шамамен 30 миллион дана басылып шығады деп есептелді. Қазіргі уақытта жапондық лайт-романдырлардың көптеген лицензиялық ағылшын тіліндегі аудармалары қол жетімді. Олар әдетте стандартты қағаз кітаптардың физикалық өлшемдерінде немесе манга танкобондарына ұқсас болып жарық көреді, бірақ 2007 жылдың сәуірінен бастап "Seven Seas Entertainment" лайт-романдырларды түпнұсқа жапондық бункобон форматында басып шығарған алғашқы ағылшын баспасы болды. Лайт-романдырларға лицензия беретін АҚШ-тың басқа ағылшын тіліндегі баспалары: "Tokyopop", "Viz Media", "DMP", "Dark Horse", "J Novel Club", "Yen Press" ("Kadokawa-ның Hachette Book Group-пен бірлескен америкалық кәсіпорны") және "Del Rey Manga". "Viz Media" негізін қалаушы Сейжи Хорибучи АҚШ нарығында лайт-романдырларға жапондық субмәдениетінде болғандай танымалдылықтың артуы мүмкін екенін болжайды.

Тарих

Жапонияда бұқаралық әдебиеттің ұзақ тарихы бар. Арзан, жеңіл романдарға ұқсас туындылар Жапонияда жылдар бойы болғанымен, 1975 жылы «Сонорама Бунко» құрылуы кейбір сарапшылар үшін символдық бастама саналады. Хидэюки Кикучи және Баку Юмемакура сияқты ғылыми-фантастика және қорқыныш жанрындағы жазушылар осындай басылымдар арқылы мансаптарын бастады. Тағы бір бастау нүктесі – «Лодосс соғысының тарихы» туындысының «Комптик» журналында жариялануы. Anime News Network тілшісі Ким Морриссидің хабарлауынша, ғылыми-фантастика және фэнтези форумының жүйелік операторы Кита Камикита 1990 жылы «жеңіл роман» терминін енгізген. 1980-ші жылдары пайда болған ғылыми-фантастика мен фэнтези романдарының атақты манга суретшілерінің иллюстрациялары аниме және манга жанкүйерлерін қызықтырғанын байқағаннан кейін, Камикита «жасөсперімдерге арналған» сияқты терминдерді қолданудан аулақ болды, себебі бұл романдар нақты бір демографиялық топқа арналмаған. Seven Seas Entertainment, Viz Media (Shogakukan және Shueisha меншігі), Vertical (Kodansha USA меншігі), One Peace Books, J Novel Club, Cross Infinite Worlds, Sol Press сияқты басқа баспалар да ағылшын тілінде көбірек жеңіл романдарды басып шығаруға тырысып жатыр. Бұл веб-роман өте танымал болды және аниме, манга, тіпті түрлі фильмдер мен спин-офф сериалдары сияқты әртүрлі бейімделулерге әкелді. «Sword Art Online» романының сәттілігінен кейін «KonoSuba», «Overlord» және «Re:Zero» сияқты басқа туындылар да үлкен танымаллыққа ие болды. Бұл 1999 жылы Kadokawa Japan компаниясының алғашқы шетелдік филиалы ретінде құрылғаннан кейін болды. 2007 жылы Chingwin және Shueisha «Super Dash Bunko» және «Cobalt Bunko» романдары «Elite Novels» деген атпен шығару үшін эксклюзивті келісімге келді. Содан кейін, Жапонияда бірте-бірте танымал бола бастаған «GA Bunko» және «HJ Bunko» романдары да жергілікті баспагерлермен эксклюзивті келісімшарттарға қол қойды. Уақыт өте келе, бастапқы эксклюзивті келісімшарттар басқа баспагерлерге де ашылды.

Қытай материгі

Кадокаваның шығармаларының аударма нұсқаларын Кадокаваның қытайлық еншілес компаниясы Гуанчжоу Тенмон Кадокава Доман Co. Ltd. жариялайды. Жапондық жеңіл романдық шығармалардан өзге, қытай және тайвандық авторлардың туындылары да бар. Сондай-ақ, vertical align=sup деп аталатын журнал бар, ол Жаңадан Келгендер Сыйлығын тағайындады және ең жақсы толық көлемді туындыларға арналған сыйлықтар тіпті Жапонияда табыс етуі мүмкін екенін мәлімдейді. Бұған қоса, Нисио Исиннің "Катанагатари" сияқты басқа да шығармалардың аудармалары Қытайда жарық көрді.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореяда Daewon C. I., Haksan Publishing және vertical align=sup көптеген танымал жапондық туындыларды аударумен белгілі, олар ірі кітап дүкендерінде кеңінен қолжетімді. Басылып шығу қарқыны өте жоғары, сондықтан Кореяны Жапониядан тыс жапондық жеңіл романды ең көп қабылдайтын елдердің бірі деп айтуға болады. Басқа елдердегідей, мұнда да марапаттар бар.

АҚШ және Еуропа

АҚШ-та жүздеген түрлі жеңіл роман ағылшын тіліне аударылды, ең ірі екі баспа үйі – Yen Press және Seven Seas Entertainment. Sword Art Online сияқты жеңіл роман негізінде түсірілген анимелердің сәттілігі, сондай-ақ исекай жанрының танымалдылығының артуы жеңіл романды көбірек танымал етуге көмектесті. Еуропада TOKYOPOP Kadokawa Group және Cobalt Bunko компанияларының шығармаларын аударумен және басып шығарумен айналысады, ал Германияда бұл жұмысты Carlsen Verlag баспасы жүзеге асырады.