Кіріспе

1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан кейін Израильдің бақылауына түскен Иерусалимнің бөлігі Батыс Иерусалим немесе Батыс Иерусалим (‎, ‎; القدس الغربية, al Quds al Ġarbiyyah) 1948 жылғы Араб-Израиль соғысының соңында Израильдің бақылауында болған Иерусалимнің бөлігін көрсетеді. Қала Жасыл сызықпен (1949 жылғы келісімдермен белгіленген Израильдің бұрынғы де-факто шекарасы) бөлінгендіктен, Батыс Иерусалим Иорданияның бақылауында болған Шығыс Иерусалимге қарама-қарсы ресми түрде айқындалды. Израиль 1967 жылғы Араб-Израиль соғысынан бері Иерусалимнің барлық бөлігін бақылауда ұстап тұрғанымен, Батыс Иерусалим мен Шығыс Иерусалимнің шекаралары Иерусалимнің мәртебесін анықтау процесіндегі маңыздылығына байланысты халықаралық құқық бойынша де-юре мойындалады. Бұл мәселе араб-израиль және израиль-палестина қақтығыстарындағы негізгі даулы мәселелердің бірі болып табылады. Көбінесе ерекше жағдайларды ескере отырып, біртұтас Иерусалим Израильдің не Палестина мемлекетінің егемендік аумағы ретінде халықаралық деңгейде мойындалмайды. Дегенмен, Біріккен Ұлттар Ұйымы Шығыс Иерусалимді Израиль басып алған Батыс жағалаудың бір бөлігі деп есептейтіндіктен, Израильдің тек Батыс Иерусалимге ғана егемендігін мойындау ықтимал дипломатиялық ұстаным ретінде кеңінен қабылданады.

1948 жылға дейінгі: еврей колониясы

Қала қабырғасының сыртындағы ең алғашқы еврей қоныстары Меа Шеарим және Емин Моше болды. 1918 жылы Уильям Маклин Иерусалимді батысқа және оңтүстікке қарай кеңейтудің алғашқы қалалық жоспарын жасады.

1949 жылғы бөлініс

Біріккен Ұлттар Ұйымының Палестинаны бөлу жоспары Иерусалим мен оның айналасын халықаралық қала ретінде "corpus separatum" деп жоспарлаған. 1949 жылдың желтоқсан айында Израиль үкіметінің мекемелерін Иерусалимге көшіру туралы ресми шешім қабылданды. 2017 жылдың 6 сәуірінде Ресей Батыс Иерусалимді Израильдің астанасы деп ресми түрде мойындады. 2017 жылдың 6 желтоқсанында Чехия Иерусалимді астана ретінде мойындады. 2018 жылдың 15 желтоқсанында Австралия Батыс Иерусалимді Израильдің астанасы деп ресми түрде мойындады, бірақ 2022 жылдың 17 қазанында бұл мойындауды кері қайтарды.

Шығыс Иерусалимді басып алу (1967)

1967 жылы маусымда алты күндік соғыс кезінде Израиль қаланың шығыс бөлігін және бүкіл Батыс жағалауды басып алды. Келесі жылдары олардың билігі тұрақсыз болды, халықаралық қауымдастық олардың билігін мойындаудан бас тартты, ал израильдіктер өзін қауіпсіз сезінбеді. 1980 жылы Израиль үкіметі Шығыс Иерусалимді аннексиялап, қаланы біріктірді, бірақ халықаралық қауымдастық бұл әрекетке қарсы шықты. Ірі қалада екі халық бар, олар "экономикалық және саяси жағынан дерлік толығымен бөлінген, әрқайсысы өздерінің жеке орталық бизнес ауданымен байланыс жасайды", бұл қала дәстүрлі моноцентрлік емес, дуоцентрлік құрылымын сақтап қалғанын көрсетеді. Мамилла сауда орталығы және Емек Рефаим.

Демалыс орындары

Олардың ішінде Тедди стадионы және Киноқаласы бар.

Діни орталықтар

Олардың ішінде Иерусалимдегі Ұлы Синагога және Хейхал Шломо бар.