Кіріспе

Фиджиде мемлекеттік мереке Рату Сэр Лала Сукуна күні (көбінесе Рату Сукуна күні деп аталады) 2010 жылға дейін Фиджиде ұлттық мереке болып келді. Содан кейін премьер-министр Комодор Вореке Байнимарама Рату Сэр Лала Сукуна күні мен Ұлттық жастар күнін енді мемлекеттік мерекелер деп жарияламады. Бұл мереке бастапқыда қазіргі Фиджидің ұлттық әкесі Лала Сукунаның (1888-1958) құрметіне, оның қайтыс болған күні 30 мамыр болатындықтан, мамыр айының соңғы дүйсенбісінде жыл сайын тойланды. Рату Сукуна күніне дейінгі аптада Фиджи президентінің жабылу күні айтқан сөзімен және түрлі шаралармен халықтық тойлар ұйымдастырылды. Көпшілік Парламент алаңына кіріп, Сукунаның ескерткішін жылтыратып тазалаған. 2000 жылғы Рату Сукуна күні Джордж Спейт бастаған бүлікке толы болды. 19 мамыр күні басталған бүлік 27 мамырда сайланған үкіметтің таратылуына әкеп соқты. Рату Сукуна күні Фиджи азаматтары президент Рату Сэр Камисе Мараның, мүмкін мәжбүрлі түрде, отставкаға кеткенінен кейін түнгі әскери төңкерілгені туралы хабарды естіп оянды.

2005 жылғы мерекелер

2005 жылы Рату Сер Лала Сукуна күні Фиджидегі 19 орталықта, оның ішінде Ротума аралында тойланды. 24 мамыр күні мерекелік апта басталды және 30 мамырда Сува қаласындағы Альберт саябағында президент Рату Джозефа Илоилоның бас қонақ ретінде қатысқан шарамен аяқталды. Премьер-министр Лайсения Карасэ 24 мамырда Набуадағы жаңа Рату Сукуна ескерткіш мектебін ресми түрде ашып, «Біртұтас көптүрлілік» тақырыбындағы мерекелік шараларды бастарды. Сол күні жаңадан салынған Басшылар кеңесінің кешені ашылды, сондай-ақ Карасэ Рату Сукуна туралы веб-сайтты ресми түрде іске қосты. Мерекелерге арналған ән де жазылды. Фиджи мұражайы Сувада Рату Сукунаға тиесілі болған фотосуреттер, медальдар, таяқтар және шыны ыдысқа салынған табуа (киттің тісі) көрмесін ұйымдастырды. Фиджидегі соңғы жылдардағы этникалық, діни және саяси жіктерге сілтеме жасап, мерекелердің ұлттық ұйымдастырушысы Рату Йосатеки Наваловало Рату Сукунаны қазіргі ұрпақ үйренуі керек «айдасу шебері» деп сипаттады. «Біз осындай басшыға еліктеуге тырысуымыз керек, өйткені ол өзіне адал болды және қиын жағдайларға тап болғанда жағдайға лайықты әрекет етіп, үнемі елге оған сенуге болатынын дәлелдеді».

Сыншыл дауыстар

Бірнеше наразылық дауыстар көтерілді. 23 мамырда Халықтық ұлттық партияның бас хатшысы және Чаудри үкіметінің бұрынғы министрі (1999-2000) Мели Богилека Рату Сукунаның жетістіктері артық бағаланғанын, ал оның саясаты Фиджидің жергілікті тұрғындарын шағын елді мекендер мен ауылдарға шектегенін, бұл олардың дамуына кедергі келтірді деп мәлімдеді. Богилеканың бұл сөздері үкімет тарапынан дереу сынға ұшырады. Баспасөз хабарламасында Богилеканың мәлімдемесінің қате және сезімталдықтан мүлдем шеттес екені айтылып, оған "лайықты үлкен наразылық білдіру керек" делінді. Богилека 26 мамырдағы пікірін қайталап, Сукунаның басшылық мәртебесін Фиджидің жергілікті тұрғындарын мәдениет атымен ауылда қалудың орнына жұмыс істеуге ынталандыру үшін пайдалануы керек еді деді. "Мен жасаған пікірімді толық қолдаймын, себебі бұл шындық, ал Фиджидің жергілікті тұрғындарының қазіргі кедейлігінің басты себебі – біздің өмір сүру үшін отбасымызға тым көп сенуіміз және басқа ұлттар сияқты өзімізді қорғай алмайтындығымыз", - деді Богилека. Бұрынғы генерал-губернатор Рату сэр Джордж Какобаудың ұлы, сенатор Рату Джордж Какобау 25 мамырда Рату Сукунаның Фиджиге қатысты көзқарасы іске аспаса, мерекелер ақшаның зыянға баруы болады деп мәлімдеді.

Ұлттық мереке ретінде жою

2010 жылдың 18 наурызында коммодор Вореке Баинимарама, Жұмыс қатынастары жарлығына өзгеріс енгізу жөніндегі Кабинет шешімінің нәтижесінде, Рату Сэр Лала Сакуна күні мен Ұлттық жастар күні енді мемлекеттік мерекелер ретінде танылмайтынын жариялады. Бұл хабарлама қыңырсу тудырып, 2010 жылдың 22 наурызында Ақпарат министрлігі оны нақтылады. Ақпарат министрлігі баспасөз хабарламасында осы екі күнді тойлау үшін мемлекеттік мереке болуының қажеті жоқ екенін мәлімдеді.

Ұлттық мереке ретінде қайтадан қабылдау

Өзінің елге арналған тұсаукесер сөзінде Премьер-министр Ситивени Рабука Рату Сукуна күнін қайта орнатуды жариялады.