Кіріспе

Американдық әдеби ұйым. Американдық ақындар академиясы – ақындар мен поэзия өнерін қолдап, насихаттайтын ұлттық, мүшелікке негізделген ұйым. Бұл коммерциялық емес ұйым 1934 жылы Нью-Йорк штатында тіркелген. Ұйым «Ұлттық поэзия айы», Poets.org веб-сайты, «Күндізгі өлең» атты таратылатын сериясы, «Америка ақындары» журналы, оқылымдар мен шаралар, сондай-ақ 1–12 сынып оқушыларына арналған поэзия ресурстары сияқты іс-шаралар арқылы поэзияны оқуға қызығушылықты арттырады. Бұған қоса, ол тоғыз маңызды поэзия сыйлығының портфелін де демеушілік етеді, олардың алғашқысы 1946 жылы ақынды қолдау және «ерекше жетістіктерін» құрметтеу мақсатында құрылған стипендия, сондай-ақ студент ақындарға арналған 200-ден астам жүлде. 1984 жылы Роберт Пенн Уоррен: «Уитман американдық педагогтардың көбінесе құлақ аспайтын құлақтарына: «Ұлы ақындар болу үшін үлкен аудитория болуы керек» деді. Академия осы қиын жағдайды түзетуге ұмтылды», – деген пікірін білдірді. 1998 жылы Динития Смит Американдық ақындар академиясын «американдық поэзияның символдық орталығындағы беделді ұйым» деп сипаттады. 2013 жылы Каролин Форше Американдық ақындар академиясын «біздің елде поэзияны тірі және мәдениетімізде сақтап тұруға көмектесетін ең маңызды ұйым» деп атады.

Тарих

Америка ақындары академиясы 1934 жылы Нью-Йорк қаласында 23 жасар Мари Буллоктың «америкалық ақындарды мансабының барлық кезеңдерінде қолдау көрсету және заманауи поэзияны насихаттау» миссиясымен құрылды. 1936 жылы Америка ақындары академиясы заңды түрде коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. Мари Буллок келесі жарты ғасыр бойы Академияның президенті болды, ал ұйымның басшылығы оның пәтерінен отыз жыл бойы жүргізілді. 1982 жылы Мари Буллок қала әкімінің өнер мен мәдениет саласындағы құрметті сыйлығын алды. Ол сонымен қатар Ұлттық әлеуметтік ғылымдар институтының алтын медалін, Ұлттық өнер және әдебиет институтының өнерге сіңірген қызметі үшін сыйлығын иеленді. Америка ақындары академиясы құрылған күндерінен бастап, ұйымға кеңес беретін және ақындарға арналған ірі сыйлықтарды бағалайтын, танымал және марапатталған ақындардан құралған Құрметті кеңесшілер кеңесімен басшылыққа алынды. Бұрынғы кеңесшілер қатарында В.Х. Оден, Элизабет Бишоп, Люсиль Клифтон, Роберт Крили, Марианна Мур, Марк Странд және Мэй Свенсон болды. Академияның негізін қалаушылардың арасында әйелдер де, ерлер де болды, мысалы, Флоренс Гамильтон. 2018 жылдың соңына қарай Америка ақындары академиясының он бес кеңесшісі: Элизабет Александр, Эллен Басс, Мэрилин Чин, Кваме Доуэс, Форрест Гандер, Линда Грегерсон, Терренс Хейс, Бренда Хиллман, Мари Хоу, Халед Маттава, Мэрилин Нельсон, Алисия Острикер, Клаудия Ранкин, Альберто Риос және Дэвид Сент-Джон болды. 2020 жылдан бастап Майкл Джейкобс Америка ақындары академиясының басқарма төрағасы қызметін атқарады. Америка ақындары академиясы бірнеше бағдарламаны жүзеге асырады: Ұлттық поэзия айы; Poets.org веб-сайты, онда өлеңдер мен поэзия туралы эсселер жинағы, 1960 жылдарға дейінгі 800-ден астам жазбалар мен бейнелер, сондай-ақ 1-12 сынып мұғалімдеріне арналған тегін материалдар, оқу жоспарлары кіреді; «Күннің өлеңі» телесериалы.

1998 жылы афроамерикалық ақын Рита Доувтың күйеуі Фред Виебан Академия кеңесінің құрамындағы әртүрліліктің жетіспеушілігіне қатысты БАҚ назарын аударды. Осыған дейін, еңбек еткен афроамерикалық ақын ешқашан кеңесші болып сайланбаған, және әйелдер де өте аз болған. Содан кейін екі әйел кеңесші, Максин Кумин мен Кэролин Кизер наразылық білдіріп, отставкаға шықты. Элизабет Крей 1963 жылы Америка ақындары академиясының алғашқы атқарушы директоры болып тағайындалды және 1981 жылға дейін ұйымға қызмет етті. Уильям Уодсворт 1989 жылдан 2001 жылға дейін атқарушы директор болып жұмыс істеді. 2020 жылдың қаңтарында Академия Эндрю В. Меллон қорынан 4,5 миллион долларлық грант алды, бұрын берілген 2,2 миллион долларға қоса. Бұл қаражат «Лауреат ақын» бағдарламасын дамытуға жұмсалады. 2023 жылы ұйым өзінің алғашқы латино атқарушы директоры және президенті Рикардо Альберто Малдонадоны тағайындады.

Америка ақындары академиясының сыйлықтары

Сыйлықтар олардың құрылған мерзімі бойынша хронологиялық тәртіппен тізімделген.

Университеттер мен колледждердегі поэзия сыйлықтары

Академия алғаш рет 1955 жылы он американдық университет пен колледжіндегі студент-ақындарға жыл сайын 100 доллар көлемінде сыйлықтар беруді бастады. Бағдарлама содан бері 200-ден астам оқу орнына дейін кеңейді. Академия мәлімдегендей, осы сыйлықтардың көп бөлігі мәңгілікке берілген, бірақ кейбіреулері мектеппен жасалған басқа келісімдер арқылы немесе жеке донорлар есебінен қаржыландырылады. Бағдарламаға қатысу үшін мектеп 2500 доллар көлемінде қаржы жинауы керек. Әрбір оқу орны Академия белгілеген талаптар шеңберінде өз сыйлықтарының жеңімпаздарын анықтау критерийлерін өзі белгілейді: жеңімпаздар оқу орнында тіркелген студенттер болуы тиіс және оқу орны жұмыстардың тақырыбы мен стиліне шектеу қоймайды.

Ленор Маршалл поэзия сыйлығы

Ленор Маршалл атындағы поэзия сыйлығы жыл сайын АҚШ азаматының жазған және АҚШ-та өткен жылы жарық көрген ең үздік поэзия жинағы үшін табыс етіледі. 1975 жылы бұл сыйлықты Пенсильвания штатындағы New Hope Foundation құрған болатын. New Hope Foundation – Ленор Маршалл мен оның күйеуі Джеймс Маршаллдың «өнерді және әлемдік бейбітшілікті қолдау» мақсатымен құрған қайырымдастық қоры. 1971 жылы ақын, романист, редактор және бейбітшілік жолындағы белсенді Ленор Маршалл дүние салды. Алғашқыда сыйлықты Saturday Review журналы басқарды. Saturday Review журналы жабылып қалғаннан кейін, сыйлықты The Nation журналы басқарды. 1995 жылы сыйлықты басқару құқығы Америка ақындары академиясына берілді. Сыйлықтың тұрақты қаржы қоры бар, қазіргі таңда сыйлықтың ақшалай сомасы 25 000 долларға тең. Америка ақындары академиясы әр жылғы сайысқа үш төрешінің атын алдын ала жариялайды.

Уолт Уитман сыйлығы

Уолт Уитмен атымен аталатын бұл сыйлық, әмерикандық ақындардың әлі кітап жарияламаған қолжазбаларының кітап көлеміндегі поэзия байқауы негізінде беріледі. Ол "кітапты Академия арқылы басып шығару және тарату, 5000 доллар ақшалай сыйлық және Civitella Ranieri Foundation-да тұру мүмкіндігі бар, өмірді өзгертетін құрмет" деп сипатталған. Конгресс кітапханасы және The New York Times газеті бұл сыйлықты ақындарға берілетін марапаттардың қатарына қосады, сондай-ақ The New York Times кейде жаңа сыйлықтар туралы мақалалар жариялайды. Сыйлық 1975 жылы құрылған. 1985 жылы New York Times газетінде жарияланған пікір мақаласында жазушы Джон Барт, Уитмен сыйлығының бір байқауына 1475 қолжазба түскенін, бұл кейбір поэзия журналдарына жазылушылар санын асып кеткенін атап өтті. 1992 жылдан 2014 жылға дейін Луизиана штаты университетінің баспасы әр томды "Уолт Уитмен сыйлығы сериясы" аясында жариялады. 2015 жылдан бастап Graywolf Press жеңімпаз қолжазбаны басып шығарады. Академия мүшелеріне, сондай-ақ Джеймс Лафлин сыйлығының жеңімпазы болған томның көшірмелерін сатып алып, таратады.

Гарольд Мортон Лэндон аударма сыйлығы

Бұл 1000 долларлық сыйлық кез келген тілден ағылшын тіліне аударылып, өткен күнтізбелік жылы жарық көрген өлеңдер жинағын мойындайды. 1976 жылы іргесі қаланған бұл сыйлық жыл сайын табыс етіледі. Жеңімпаз кітапты танымал аудармашы анықтайды.

Уоллес Стивенс сыйлығы

Уоллес Стивенс есімімен аталған бұл сыйлық 1994 жылы Доротеа Таннинг тарапынан "өлең өнеріндегі көрнекті және жоғары деңгейдегі шеберлікті мойындау" мақсатымен құрылған. Үміткерлерді ұсыну қабылданбайды. Жеңімпаз – АҚШ азаматы болуы тиіс, оны Америка ақындары академиясының кеңесшілер кеңесі таңдайды және ол 100 000 доллар сыйлық алады.

Raiziss/de Palchi аударма сыйлығы

1995 жылы құрылған бұл сыйлық американдық аудармашылардың "қазіргі итальян поэзиясының ағылшыл тіліне жасалған ең үздік аудармаларын" марапаттауға бағытталған, олар дербес басылымдар арқылы жарияланған. Сыйлық жыл сайын 10 000 долларлық кітап сыйлығы мен Римдегі Америка академиясындағы тағылымдама, немесе саяхат немесе оқу сияқты "алға жылжытылып жатқан маңызды жұмысты" дамыту үшін 20 000 доллар ұсынады. Сыйлық Нью-Йорк қауымдастық қоры үшін басқарылады және Соня Райзисс Гиоптың өсиетімен қаржыландырылады.

Әлики Пероти мен Сет Франк ең болашақ жас ақындар сыйлығы

2013 жылы құрылған Әлики Перроти және Сет Франк ең үміткер жас ақын сыйлығы, 23 жасқа дейінгі студент-ақындарды жыл сайын 1000 доллар ақшалай сыйлықпен марапаттайды.

Амброджио сыйлығы

2017 жылы құрылған Амброджио сыйлығы – АҚШ-та алғашқы тілі испан тілі болған американдық ақындарды марапаттайтын, өз түріндегі жалғыз жылдық сыйлық. Бұл, бастапқыда испан тілінде жазылған және ағылшыл тіліне аударылған, кітап көлеміндегі поэзия қолжазбасына берілетін 1000 долларлық сыйлық. Луис Альберто Амброджио бұл сыйлықты «Америка Құрама Штаттарында испан тілінде жазатын ақындарды біздің бай американдық поэзия дәстүрінің маңызды бөлігі ретінде құрметтеу үшін» қаржылады.

Бұрынғы сыйлықтар

Бұрынғы марапаттардың ішінде 1974-1977 жылдар аралығындағы Коперник сыйлығы, 1974-1977 жылдар аралығындағы Эдгар Аллан По сыйлығы және 1983-1994 жылдар аралығындағы Питер И. Б. Лаван жас ақындар сыйлығы бар.